University of Oxford, Stanford University, MIT, Harvard University – atalǵan reıtıngtiń kóshbasshylary. Alaıda azııalyq ýnıversıtetter de Batystaǵy áriptesterinen qalys qalyp otyrǵan joq. Álemniń úzdik 30 oqý orny qataryna Qytaı, Japonııa, Sıngapýr, Ońtústik Koreıa ýnıversıtetteri kirgen. Bul elderde bilim men ǵylym salasyna ishki jalpy ónimniń (IJО́) 3-4%-y tıesili. Máselen, Qytaıdaǵy IJО́ deńgeıi 17 trln dollar ekenin eskersek, mundaı elderdiń bilim salasyna ınvestısııa aıamaıtynyn bildiredi.
Nazarbaev ýnıversıteti (NU) – TMD elderi oqý oryndary arasynda 5-orynda, «MIFI» ulttyq ıadrolyq zertteý ýnıversıteti, Uly Petr Sankt-Peterbýrg polıtehnıkalyq ýnıversıteti jáne Tomsk memlekettik ýnıversıtetimen bir qatarǵa (501-600) toptalǵan. Alaıda júzdegen jyldyq tarıhy bar Máskeý memlekettik ýnıversıteti men N.E.Baýman atyndaǵy Máskeý memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetinen tómende tur. Tizimge Ortalyq Azııa ýnıversıtetteri ishinen Qazaqstan jáne О́zbekstan joǵary oqý oryndary kirgen. Onyń ishinde NU – joǵary pozısııada, bul álem boıynsha myqty ǵylymı-zertteý ýnıversıtetteriniń úzdik 24-29%-yna kiredi. Oqý orny bedeldi reıtıngte sońǵy jyldyń ishinde birneshe pozısııaǵa joǵarylaǵan. Bıyl básekelestik arta tústi – reıtıngke qatysýshylar qatary ótken jylmen salystyrǵanda 185-ke ósip, 2092-ge jetti (115 elden). Iаǵnı Times Higher Education (THE) reıtıngine barlyq ýnıversıtet emes, tek laıyqtylar ene alady. NU 501-600 dıapazonyna jaıǵasyp, tek qana elimizde emes, búkil Ortalyq Azııada kósh bastap tur. Aıta keteıik, bıyl bul tizimge birinshi ret úsh ózbekstandyq oqý orny kirgen, alaıda bul ýnıversıtettiń pozısııalary NU-dan áldeqaıda tómen.
Sonymen qatar NU keıbir eýropalyq (atap aıtqanda, polshalyq, chehııalyq ýnıversıtetter bar) jáne azııalyq oqý oryndarynan joǵary baǵalanypty. Máselen, 200 jyldyq tarıhy bar Coventry University men De Montfort University bilim ordalary – 601-800 orynda, bul aralyqta sondaı-aq fransııalyq University of Lorraine men ıtalııalyq Marche Polytechnic University bar, al túrkııalyq Gazi University – 1201-1500 aralyǵynda tur. Atalǵan ýnıversıtetterdiń fılıaldary Qazaqstanda ashylǵan, degenmen olardyń reıtıngi NU-dan áldeqaıda tómen.
NU-men qatar reıtıngke kelesi otandyq joǵary oqý oryndary kirgen: Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti (1201-1500), L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti (1500+) jáne Satbayev University (1500+).
NU prezıdenti, professor Vakar Ahmad: «Reıtıngtegi ornymyzdy nyǵaıta túskenimiz bizdiń zertteý jumystaryn júrgizýdegi sapa men deńgeıdi ustap turýǵa ári joǵarylatýǵa degen talpynysymyzdy taǵy bir ret dáleldep otyr. Ǵylymı jumystardyń sapasy, zertteýlerdi júrgizetin orta, sondaı-aq halyqaralyq yntymaqtastyq – bizdiń myqty tustarymyz. Bar bolǵany 15 jylda osyndaı nátıje kórsetý – jas ýnıversıtet úshin úlken jetistik. Prezıdent Q.Toqaev óziniń «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Joldaýynda elimizdiń kadrlyq áleýetin kóterýdiń mańyzyna toqtalǵan. Buǵan zamanaýı talaptardy qanaǵattandyratyn bilim berý baǵdarlamalary bar otandyq oqý oryndarynyń qyzmetine qoldaý kórsetý kerek. NU-dyń halyqaralyq reıtıngterdegi jetistikteri – Memleket basshysynyń Joldaýyndaǵy oıdyń is júzinde qalaı júzege asyrylyp jatqanyna birden-bir dálel», dedi. Professor Vakar Ahmad NU-ǵa aýysqanǵa deıin THE reıtınginde 191-orynda turǵan Ábý-Dabı ýnıversıtetin basqardy.
Eske sala keteıik, Times Higher Education boıynsha NU Azııa elderi ýnıversıtetteriniń ishinde – 129-orynda, al jas oqý oryndary qatarynda 106-orynǵa jaıǵasqan. Osyǵan qosa NU-dyń 22 páni THE-niń pán baǵalaý reıtıngine kirdi, atap aıtqanda, bilim berý, áleýmettik ǵylymdar, ınjenerııa men kompıýterlik baǵyttar joǵary baǵalanǵan.
Ýnıversıtette júrgizilip jatqan ǵylymı zertteýler men jalpy ǵylymnyń damýy nátıjesinde oqý orny osyndaı aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq jetistikke jetip otyr. Stenfordtyń baǵalaýy boıynsha, NU-dyń 35 ǵalymy álem boıynsha ǵylymı jumysyna ózge ǵalymdar eń jıi júginetin úzdik 2% zertteýshiler qataryna kirdi. Qabyrǵasy qalanǵan 2011 jyldan bastap NU-dyń oqytýshylary men ǵalymdary Scopus deńgeıindegi jýrnaldarǵa 9104 ǵylymı eńbek jarııalaǵan. NU ǵalymdaryna basqa halyqaralyq zertteýshilerge qaraǵanda 80%-ǵa jıi júginedi.
Ǵalymdar NU-dyń ashylýy elimizde júrgizilip jatqan zertteý jumystarynyń ónimdiligine qalaı áser etkenine taldaý jasaǵan, onyń nátıjesinde oqý orny ashylǵan sátten keıingi bir jylda bul kórsetkish 4%-dan 21%-ǵa kóterilgen. Búginde oqý orny óziniń ónimdiligin halyqaralyq reıtıngtegi pozısııasy arqyly dáleldep keledi. Stýdentterge bul dıplomnyń, alǵan bilimniń baǵasyn kóterip, oqytýshylar men ǵalymdar úshin oqý ordasynyń mártebesin kórsetedi.
