Mereke kúni konsertke kelýshiler arnaıy kórmeni tamashalady. Kórmege qoıylǵan zattardyń bárin múgedektigi bar azamattar óz qoldarymen jasaǵan. Ásirese is-sharaǵa qatysýshylardyń kóńilinen shyǵyp, erekshe qyzyqtyrǵany ártúrli kádesyılar men ulttyq qolóner buıymdary boldy. Merekelik jıynda «Shymkent konsert» pen «Shymkent sırk» óner ujymdary arnaıy konsert qoıyp, jınalǵan kópshiliktiń ystyq yqylasyna bólendi. Kesh sońynda múgedektigi bar azamattarǵa demeýshiler esebinen arnaıy syılyqtar berildi. Uıymdastyrýshylar elimizde barlyq azamat teń qoǵamda ómir súrip jatqanyn, sondyqtan eshkimdi bólip-jarýǵa bolmaıtynyn atap ótti.
Aıta ketý kerek, búgingi tańda ákimdik janyndaǵy eńbek mobıldiligi ortalyǵy turǵyndardy jumyspen qamtý sharalaryna tartý maqsatynda kóp áreket jasap otyr. Máselen, ákimdiktiń bıylǵy josparynda otyz myńnan astam adamdy jumysqa ornalastyrý kózdelgen. Onyń ishinde bir jarym myńǵa jýyǵy múgedektigi bar azamattar. Bıylǵy 9 aıda eńbek mobıldiligi ortalyǵyna 2155 múgedektigi bar jan jumys jóninde ótinish jasaǵan. Olardyń 951-i jumyspen qamtý sharalaryna qatysyp, qazirgi tańda jumys oryndarynda eńbek etip jatyr. Osy turaqty eńbekpen qamtylǵandardyń ishinde 344-i jastar.
Eńbek mobıldiligi ortalyǵynyń basshysy Baǵdat Maqsutulynyń aıtýynsha, jumyspen qamtý sharalary Úkimettiń 2025-2026 jyldar aralyǵyndaǵy Ulttyq jobasy aıasynda belgilengen. Oǵan alty baǵyt kiredi. Atap aıtqanda, jastar praktıkasy, alǵashqy jumys orny, kúmis jas, qoǵamdyq jumys orny, áleýmettik jumys orny, urpaqtar kelisimsharty. Osy baǵyttarda azamattarmen birge múgedektigi bar jandardy da jumysqa turǵyzý mindeti qarastyrylǵan.
«Áleýmettik jumys ornyna joldanǵan azamattardyń jalaqysynyń 35 paıyzyn eńbek mobıldiligi ortalyǵy ózi tólep beredi. Iаǵnı sýbsıdııalaıdy. Qazir múgedektigi bar 9 adam áleýmettik jumys orny baǵytymen eńbek etip jatyr. Kúmis jas baǵytynda azamattar 3 jylǵa jumysqa turady. Osy kezeńde eńbek mobıldiligi ortalyǵy birinshi jyly jalaqynyń 75 paıyzyn, ekinshi jyly 70 paıyzyn, úshinshi jyly 65 paıyzyn ózi ótep beredi. Kúmis jas elý jastan asqan azamattardy jumysqa ornalastyrýǵa qajet. Sebebi elýden asqanda jumyssyz qalǵan adamdarǵa bir jerden jumys tabý óte qıyn ekeni belgili. Sondyqtan memleket zeınetkerlik jasqa jaqyndaǵan adamdarǵa qamqorlyq kórsetý maqsatynda Ulttyq jobaǵa osy baǵytty engizip otyr. Búgingi tańda kúmis jaspen múgedektigi bar 37 azamat eńbek etip jatyr. Osy eki jumyspen qamtý sharasy barysynda azamattardy tek jekemenshik mekemelerge joldaımyz. Jastar praktıkasy baǵyty bir jylǵa arnalǵan. Bul baǵytta 37 múgedektigi bar jas eńbekke tartyldy. Alǵashqy jumys orny baǵyty 18 aıdy qamtıdy. 26 múgedektigi bar jandar osy baǵytpen jumysqa joldandy. Jastar praktıkasy men alǵashqy jumys orny baǵyttary 35 jasqa deıingi jastardy jumyspen qamtý sharalaryna qatystyrýǵa josparlanǵan. Eńbek mobıldiligi ortalyǵy osy baǵyttarda jumys istep jatqan jastarǵa eńbekaqysyn tólep beredi. Qoǵamdyq jumys bir jyl aralyqqa kózdelgen. Bul baǵytpen jumysqa tartylǵan azamattarǵa eńbek mobıldiligi ortalyǵy tarapynan 28 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aılyq tólenedi. Búgingi tańda 133 múgedektigi bar adam qoǵamdyq jumysqa tartylǵan. Olar jyl sońyna deıin qoǵamdyq jumyspen aınalysyp, memleketten aılyq alyp otyrady. Urpaqtar kelisimsharty baǵytynyń maqsaty zeınetkerlikke shyǵýǵa alty aı qalǵan azamatqa jas maman joldanyp, ol jarty jyl boıy tálimgerden mamandyqtyń qyr-syryn úırenedi. Keıin alty aı ótken soń zeınetkerlik demalysqa shyqqan tálimgeriniń ornyn jas shákirti basyp qalady. Alty aı boıy jas mamannyń aılyǵy eńbek mobıldiligi ortalyǵy esebinen tólenedi. Túrli mekeme ózderine jumys kúshi qajet bolǵan kezde ortalyqqa ótinish jasaıdy. Sol ótinishke qarap jumyspen qamtý sharasynyń qaı baǵytyna qansha adam kerek ekenin anyqtaımyz. Kóbinese mekemeler zańger, ekonomıst, esepshi, basqa da túrli mamandyqqa jumyskerler suraıdy. Tehnıka salasynyń mamandaryna da suranys jeterlik», dedi Baǵdat Maqsutuly.
Eńbek mobıldiligi ortalyǵy basshysynyń aıtýynsha, 262 múgedektigi bar azamat Bastaý-Bıznes jobasymen kýrs oqyp, kásipkerlik negizderin úırenip jatyr. Osy sanattaǵy 69 adam arnaıy komıssııa sheshimimen tegin grantqa ıe boldy. Olar grant qarajatyn oıǵa alǵan bıznes ıdeıalaryn júzege asyrýǵa jumsap, qosymsha jumys ornynyń kóbeıýine atsalysady. Bıyldyqqa 364 múgedek jan turaqty jumys ornyna ornalasty.
О́tken jyly 30 qarashada qala ákimi Ǵabıt Syzdyqbekovtiń múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrýǵa 2024 jylǵa arnalǵan jumys oryndaryna kvota belgileý týraly qaýlysy shyqqan. Sol arqyly 54 mekemege 200 azamatty jumysqa ornalastyrý josparǵa endi. Búginge deıin 52 mekeme 138 azamatty jumysqa aldy. Sonyń nátıjesinde jospar 69 paıyzǵa oryndaldy.
Degenmen, jaýapty sala mamandarynyń málimdeýinshe, azamattardy jumysqa ornalastyrý barysynda jumys berýshiler tarapynan túrli másele týyndap jatyr. Aıtalyq, eńbek mobıldiligi ortalyǵy kvotaǵa sáıkes bekitilgen mekemelerge bos jumys oryndaryn suratyp qatynas hat joldaıdy. Biraq olar hatqa óz merziminde nemese múldem jaýap bermeı qoıa salady. Bolmasa kvota arqyly bos jumys oryndaryn usynbaıdy. Eger bólingen kvota merziminde tolyq oryndalmaı qalǵan jaǵdaıda, jumyspen qamtýshy mekeme Shymkenttegi memlekettik eńbek ınspeksııasy basqarmasyna hat joldaıtynyn habarlady. Ekinshiden eńbek mobıldiligi ortalyǵynan kómek surap ótinish joldaǵan, sonda jumyssyz retinde tirkelgen múmkindigi shekteýli azamattardyń kópshiligi, ókinishke qaraı, turaqty bir mamandyq ıesi emes, tipti eshqandaı jumys ótili de joq. Alaıda kvotaǵa sáıkes bekitilgen mekemeler múgedektigi bar jandardyń osy jaǵdaıyn eskermesten, biliktiligi joǵary mamandyqty talap etip, eńbek jaǵdaıy aýyr bos jumys oryndaryn usynady. Qysqasy, jumys berýshilerdiń múgedektigi bar adamdardy onsha jumysqa ala bergisi kelmeıdi. Odan bólek, búginde ortalyqtyń «Eńbek naryǵy» aqparattyq júıesinde múgedektigi bar 270 adam jumyssyz retinde tirkeýde tur.
Sonymen birge múgedektigi bar azamattar áleýmettik qyzmetter portaly arqyly elektrondy sıfrlyq qoltańbany paıdalana otyryp ózine qajetti qural-jabdyqtarǵa tapsyrys berip, ala alady. Búgingi tańda Shymkentte 41455 múmkindigi shekteýli azamat tirkelgen. Olardyń kópshiligi úshinshi toptaǵy múgedekter. Arasynda 18 jasqa tolmaǵan segiz myńǵa jýyq bala men jasóspirim bar. Olardyń barlyǵy jeke ońaltý baǵdarlamalaryna qatysady. Sondaı-aq protezdik-ortopedııalyq kómek, sýrdotehnıkalyq, tıflotehnıkalyq, gıgıenalyq, qolarba quraldarymen tolyqtaı qamtylyp otyr. Ári múgedektigi bar azamattarǵa jeke kómekshi, ymdaý tili mamandary men ınvataksı qyzmeti qarastyrylǵan. Jyl saıyn mundaı azamattar elimizdegi demalys oryndary men shıpajaılarǵa tegin berilgen joldama arqyly demalyp qaıtady. Qalalyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasy janynan múmkindigi shekteýli azamattardyń áleýmettik portalmen jumys isteýine qolaıly, arnaıy óz-ózine qyzmet kórsetý buryshtamasy uıymdastyrylǵan. Psıhonevrologııalyq aýytqýy bar, tirek-qımyl apparaty fýnksııalary buzylǵan múgedek balalarǵa, 18 jastan asqan psıhonevrologııalyq aýrýy bar azamattarǵa, ózine-ózi qyzmet kórsete almaıtyn jalǵyzilikti I, II toptaǵy múgedekter men qarttarǵa stasıonar, jartylaı stasıonar, úıde qyzmet kórsetý jaǵdaıynda kútim jasalady. Arnaýly áleýmettik qyzmetterdi memlekettik mekemelermen birge olarǵa balama bolyp tabylatyn úkimettik emes uıymdar da júzege asyrady. Bul rette basqarmaǵa qarasty 12 arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵy bar. Osy atalǵan ortalyqtarda 1162 maman áleýmettik qyzmet kórsetedi. Bıyl múgedektigi bar úsh myńnan astam adam ońaltý sharalarymen qamtyldy. Bul búginge deıingi san. Kórsetkishtiń jyl sońyna deıin taǵy ósetini anyq.
Qoryta aıtqanda, elimizde múmkindigi shekteýli azamattar ózderin jaıly sezinýine barlyq múmkindik qarastyrylǵan. О́ıtkeni elimiz ádiletti, ınklıýzıvti, teń qoǵam qurý jolyn tańdaǵan memleket.
