2681 bala oqıtyn, aralas tilde oqytatyn orta mektepte patrıot jastardy biriktiretin «Jas sarbaz» qozǵalysy, «Oqýǵa qushtar mektep», «Jas sarbaz» debat klýby, «Robotehnıka», «STEM» zerthanasy, «Meniń qalamnyń kósheleri», «Vestnık» radıo jańalyqtary, «Jas sarbaz», «Mektep parlamenti», «Adal urpaq» eriktiler klýby, «Jas tilshi», «Baǵdarlamalaý S++», sport seksııalary, avomodeldeý, gıdroponıka, robototehnıka, taǵy basqa úıirmeler belsendi jumys isteıdi. Tálim berýshi muǵalimderdiń kópshiligi tájirıbeli mamandar, attestattaýdan ótken pedagogtar. Bıylǵy túlekterdiń kópshiligi joǵary oqý oryndary men kolledjderdiń stýdentteri, eńbek etip júrgen jastar.
Mektep dırektory Sáýle Azımhanovanyń iskerliginiń arqasynda mektep túlep, jańaryp, jańǵyrý ústinde.
Mektep 1979 jyly 31 tamyzda ashyldy. Bilim ordasynyń ashylýyna uly tulǵa Dinmuhamed Qonaev qatysty.
Pedagogıkalyq ujymnyń ótinishi boıynsha Astana qalasy ákimdiginiń qaýlysymen 2001 jyly №16 orta mektepke aqyn Tólegen Aıbergenovtiń aty berilip, memorıaldyq mýzeıi ashyldy.
Aqynǵa arnalǵan mýzeı 2007 jyldan bastap jumys isteıdi. Mýzeıdi ashýǵa mekteptiń tárbıe isi jónindegi orynbasary Aqbota Esamatova kóp eńbek sińirdi. Sondaı-aq poezııa janashyry, qoǵamdyq isterge belsene qatysyp júrgen «QR Mádenıet qaıratkeri» Ospan Súleımenulynyń da zor úlesin aıtpaı ketýge bolmaıdy.
«Tólegen Aıbergenov – artyna óshpes iz qaldyrǵan qaıtalanbaıtyn tulǵa. Ol shyn máninde aqyn edi. Shyǵarmashylyq babyna kelgen 30 jasynda mezgilsiz ómirden ozǵan aqynnyń qazaq poezııasyna ákelgen jańalyǵy orasan», deıdi mýzeıdiń jetekshisi Júsipova Gaýhar Jetebaıqyzy.
2018 jyly Nur-Sultan qalasynda ótken mektep mýzeıleri arasyndaǵy baıqaýda T.Aıbergenovke arnalǵan mektep mýzeıi Bas júldeni jeńip alǵan bolatyn. «Úzdik mektep murajaıy – 2011» baıqaýynyń jeńimpazy, dıplom ıegeri. «Úzdik mektep murajaıy - 2017» qalalyq baıqaýda 3-oryn jeńimpazy atanyp, dıplom aldy. Sondaı-aq Ulttyq mýzeıdegi qundy jádigerlerdiń kórmesine qatysty.
«Aqynnyń shyǵarmashylyǵyn nasıhattaý barysynda kóptegen is-sharalardy ótkizip jatyrmyz. Aqynnyń mereıtoıy jyldary arnaıy konferensııa ótkizip, ol jaıynda jazylǵan esseler baıqaýynyń jınaǵyn shyǵaryp, jaryssózder, jyr keshterin, tárbıe sabaqtaryn turaqty túrde ótkizip kelemiz. Aqynnyń óleńderin jatqa oqıtyn balalar arasynda baıqaý jarııalap, mýzeıge tek qana aqyn óleńderin jatqa aıtatyn oqýshylar ǵana kiredi degen talap qoıǵanbyz», deıdi Gaýhar Jetebaıqyzy mýzeı eksponattarymen tanystyra otyryp.
Aqyn atyndaǵy mektepte onyń otbasy bergen qundy jádigerler – qol saǵaty men qoldanǵan ydys-aıaqtary jáne qyrynatyn quraldary bar.
Mýzeı eksponattary óte talǵammen jasaqtalǵan. Birinshi qatarda ózi ómirde aıryqsha qurmettegen, erekshe taǵdyr ıesi Jibek ana men Aqtóbege arnalǵan stendt ornalasqan. Odan keıin týyp-ósken jeri Qaraqalpaq eliniń Qońyrat aýdany men apalarynyń fotolary jáne «Apalarym» óleńi tur.
Tólegenniń poezııasy týraly jazýshy Ábish Kekilbaev: «Tólegen Aıbergenov tvorchestvosy – ólimdi jeńip shyqqan ómir shattyǵynyń jyry», deıdi. Jıyrmadan endi ǵana asqan shaǵynda qazaq poezııasynyń tórinde jarq ete qalǵan aqyndy ádebı orta birden moıyndady. Ábdildá Tájibaev aqynnyń óleńderine alǵash alǵy sóz jazyp, baspasóz betine jarııalady. Soǵan qaramastan aqyn kózi tirisinde Jazýshylar odaǵynyń músheligine ótip úlgermeıdi. Qazir Tólegen Aıbergenov atyndaǵy ádebı syılyq bar. Tólegen Aıbergenovtiń «Saǵynbaı barsań taýlar da seniń, aldyńnan shyqpas asqaqtap» degen óleń joldary ónerdi súıgen, ómirdi súıgen aqynnyń optımıstik jyrlary adamdy ómirge ózgeshe qyrynan qaraýǵa úıretedi.
Tólegen Aıbergenovtiń aqyn inisi Muhtar Shahanovqa arnap jazǵan «Saǵynysh» atty óleńi ádebı, mádenı ortada keńinen tanymal bolsa, qarapaıym halyq onyń «Bir toıym bar» degen óleńin jatqa oqıdy. Astanadaǵy Tólegen Aıbergenov atyndaǵy mekteptiń oqýshylary aqynnyń óleńderin jatqa aıtyp, qaladaǵy túrli mádenı is-sharalarǵa qatysyp júr.
Shyn talanttar alystaǵan saıyn bıikteı beredi. Saǵynyshtyń aqyny, jyrdyń jaryq juldyzy Tólegen Aıbergenov shyǵarmashylyǵy, jastardyń óleńderin nasıhattaýy buǵan kózimizdi jetkizgendeı.
Saltanatty is-shara kezinde qatysýshylar, kesh qonaqtary Tólegen Aıbergenovtiń memorıaldyq mýzeıine saıahat jasap, mektep dálizinde qoıylǵan «STEM – barlyǵy úshin» ınnovasııalyq jobalar kórmesimen tanysty. Shyǵarmashyl balalardyń jel dıirmeni, sý qoımasyna arnalǵan jobalary óte qyzǵylyqty, áserli boldy. Bolashaqta ǵylymǵa jańalyq ákeletin ǵalymdar shyǵaryna shyn kóńilimizben sendik, sendik te oqýshylardyń qyzyqty jobalarymen etene tanystyq. «Jasyl aımaq» alańynyń jumysymen tanysqan qurmetti qonaqtar alańda aldyn ala daıyndalyp qoıǵan túrli-túrli gúlderdi tyńaıtqyshtarymen birge otyrǵyzyp, gúlge oranǵan mekteptiń dálizine taǵy tańǵajaıyp ádemi gúlderdi egip, ózine de, ózgege de keremet kóńil-kúı syılady.
Qatysýshylar qyzdarǵa arnalǵan zamanaýı jabdyqtalǵan Tehnologııa kabınetiniń ashylý rásiminde bolyp, mekteptegi ánshi, megajuldyz Dımash Qudaıbergenniń esimi berilgen Mýzyka kabınetiniń ashylý saltanatyna qatysty.
Dımashtyń ájesi Mıýa Nızamýtdınova, anasy Svetlana Aıtbaeva, Astanadaǵy mýzykalyq Jas kórermender teatrynyń dırektory Ashat Maemırov, taǵy basqa óner maıtalmandary qatysyp, úlkender shashý shashyp, óner qaıratkerleri izgi tilekterin bildirdi. Aqynnyń qyzdary Mahabbat pen Aınar Aıbergenovalar tolǵana tilek aıtyp, Aınar Tólegenqyzy aqynnyń óleńin tebirene oqyp berdi. Elordalyq Mýzykalyq jas kórermen teatrynyń akterlary aqynnyń óleńderin mánerlep oqyp, ánin shyrqady.
Elorda aspanyn aqynnyń otty jyrlaryna, áýezdi áýenge bólegen kesh uıymshyl mektep ujymynyń «Mektebim – shamshyraǵym» atty merekelik konserti mekteptiń gımnine aınalǵan aqynnyń «Atameken» óleńine jazylǵan Roza Álqojanyń ǵajaıyp ánimen túıindeldi. Kelgender ustazdar men oqýshylardan quralǵan appaq kıingen kelisti hordyń patrıottyq rýhpen shyrqaǵan ánine oryndarynan turyp dý qol shapalaqtap qosylyp turdy.
O, adamdar, birgemin men sendermen,
Yqylasyńa esh nárseni teńgermen.
Sender meniń baqytymnyń bulaǵy,
Sender meniń darynyma jel bergen.
О́zderińmen ómir shyńyn birge astym,
Jarty qurtty bólip jedim, syrlastym.
Dúnıege kelgenim joq shet júrip,
Raqatyn oılaý úshin bir bastyń.
Gúlstanǵa aınaldyrǵan taqyrdy,
Bolat qoldar, alǵyr mılar aqyldy,
Súıemin men, súıemin men senderdi
Alar demim qalǵanynsha aqyrǵy.
Meniń úshin birdeı tiliń, jynysyń, dep jyrlaǵan, otyzynda baqıǵa ozǵan Aıbergenovtiń saǵynysh tunǵan jyrlary júrektermen syrlasyp, jasap kele jatyr. Jasaı da bermek. Adam men ómirdi Aıbergenovshe súıý, jyrlaý, kóz aldyńda jaınaǵan dúnıeni Aıbergenovteı saǵyný – barsha adamzatqa buıyrsa, onda jer beti áldeqashan jumaq bolar edi. Jaqsynyń, jaqsy jyrdyń sharapaty jastarmen, keleshek urpaqpen máńgilik jasaı bermek.
Gúlshat SAPARQYZY
