Foto: Májilistiń baspasóz qyzmeti
Depýtattyń pikirinshe, basqa túgili bas qalada attap bassań aqy tóleýge týra keledi. Alǵashynda adam kóp baratyn ortalyq jáne iskerlik aýdandarda aqyly turaq bolady degen jeleýmen bastalǵan joba tutas qalany tutqynǵa alǵan.
«Qazir Astanada 7216 aqyly avtoturaq bar, ony jyl sońyna deıin 10 000-ǵa jetkizý josparlanǵan. Sol aqyly turaqtardan alynatyn aqshada jekemenshik kompanııanyń úlken úlesi bar. Ár saǵaty 100 teńge. Demalys nemese mereke kúnderi tegin degen jeńildikti de alyp tastaǵan. Aqyly avtoturaqtardyń aqysyn tólemeseń aıyppul salady, somasy – 10 000 teńgeden asady. Iаǵnı, azamattarymyz 100 teńge tólemegen jaǵdaıda, 10 myń teńge tóleýge májbúr. Bul degenimiz 100 ese kóp», dedi Nartaı Aralbaıuly.
Nartaı Aralbaıuly 2018 jyldan 2022 jylǵa deıin aqyly avtoturaqqa tólengen aqshanyń 95 paıyzy jeke serikteske, tek 5 paıyzy memleketke túsip kelgennin atap ótti.
«Resmı sandarǵa nazar salsaq, 2021 jyly Astanadaǵy aqyly avtoturaqtarǵa azamattarymyz 90 994 105 teńge tólegen, 2022 jyly 152 466 542 teńge tólegen. Munyń qanshasy memleketke túskenin esepteýge qıynǵa soqpaıdy. Bul halyqty qanaý emes pe?», dep kúrsindi depýtat.
Májilismen keltirgen sandyq derekterge zer salsaq, 2022 jyldyń jeltoqsanynda aqyly turaq úshin tólengen aqshanyń 75 paıyzy jeke serikteske, al 25 paıyzy memleketke túsedi degen sheshim qabyldanǵan. Sonymen qatar ol memlekettik mekeme quryp qarjyny tolyq memleketke túsirýdiń ornyna bul mindettiń nege jeke kompanııaǵa berilgeni túsiniksiz ekenin basa aıtty.
«Naqty sandar, 2021 jyldan 2024 jyldy qosa alǵanda azamattarymyz Astanadaǵy aqyly avtoturaqtarǵa 725 995 427 teńge tólegen. Sonyń 617 315 439 teńgesi jeke seriktestikke tólengen, tek 108 679 988 teńgesi ǵana qala bıýdjetine túsken», dedi depýtat.
Depýtat avtoturaqtardy abattandyrý, joldy jóndeý jáne kósheni jınaý shyǵyndaryn qala ákimdigi kóteretinin tilge tıek etti. Bul rette jeke kompanııanyń mindeti qandaı degen suraq jaýapsyz qalǵan.
«Alǵashynda aqyly turaqtyń arqasynda avtoturaqtaǵy qozǵalys jyldamdyǵy azaıady, turaqtardyń qoljetimdiligi artady, kóshelerde kólikpen toqtaý erejeleri retteledi degen. Olaı bolmady biraq. Aqyly avtoturaqtarǵa kommersııalyq ortalyqtar, qoǵamdyq oryndar tipti, qurylys normalary men qaǵıdalaryn buza otyryp áleýmettik obektilerge kelýshilerge arnalǵan jerler de berildi. Turǵyndary tıisti kondomınıým rásimdep úlgermegen turǵyn alaptary men tynysh aýdandarda da aqyly turaqtar paıda boldy. Astanadaǵy saıabaqtar men turǵyn úı keshenderiniń aınalasynda aqyly turaqtan aıaq alyp júrý múmkin emes. Halyqtyń qaltasyna osynsha túsý zańdy ma?», dedi N.Aralbaıuly.
Májilismenniń aıtýynsha, aqyly avtoturaqtyń aqysyn tólemegen halyqqa salynǵan aıyppul kólemi tipti qorqynyshty. Ol 2021 jyldan 2024 jyldy qosa alǵanda Astandaǵy aqyly avtoturaqtyń aqysyn tólemegeni úshin azamattarymyzǵa 5 839 114 176 teńge aıyppul salynǵanyn eske saldy. Halyqtyń aýmaǵy at shaptyrym avtoturaqtardyń bir buryshyna ǵana qoıylǵan taqtaıshany kórý múmkin bolmaǵandyqtan tólemeı ketetetin tilge tıek etti.
«Qalaı desek te, avtokólik mingen halyqty aqyly avtoturaq arqyly qanaý úlken qatelik. Al, beınebaqylaý kameralaryna qatysty da jaǵdaı aǵaıyndy ábden ashyndyryp otyr. Bir ǵana Astana qalasynda 13 000 kamera bar eken. Solar arqyly salynǵan aıyppul da aıǵaılap tur. 2017 jyldan 2024 jyldyń birinshi jarty jyldyǵyn qosa alǵanda beınebaqylaý kameralary arqyly halyqqa 45,3 mıllıard teńge aıyppul salynǵan. Sonyń 26,5 mıllıard teńgesi jeke JShS-niń qaltasyna ketken. Halyqtyń qaltasyndaǵy qarjyny opyryp alý, onyń bir bóligin jeke kompanııalarǵa berý qanshalyqty zańdy?», dedi depýtat.
Depýtattyq saýalyn qorytyndylaı kele Aralbaıuly máseleni sheshýge baǵyttalǵan usynysyn ortaǵa saldy.
«Aqyly avtoturaqtardy kólikter eń kóp jınalatyn iskerlik aýdandarda ǵana qaldyryp, qalǵanyn qysqartý kerek. Turǵyn úıler men saıabaqtardyń aýmaǵynda aqyly turaq bolmaýy qajet. Aqyly kólik turaqtaryn qadaǵalaıtyn memlekettik operatordy qurý kerek. Oǵan deıin memleket pen jeke menshik sektordyń seriktestigi týraly sharttardyń talaptaryn qaıta qarap, jekemenshik kompanııaǵa turaq aýmaǵyn kútip ustaý, jolyn jóndeý qyzmetin júkteý qajet. Aqyly avtoturaqta tegin turý ýaqyty 30 mınýttan kem bolmaǵany jón. Beınebaqylaý kameralary arqyly salynatyn aıyppuldardy kemi 2 ese azaıtý kerek. Beınebaqylaý kameralaryn qoıatyn, baqylaıtyn memlekettik operator qurylýy tıis. Oǵan deıin memleket pen jeke menshik sektorynyń seriktestigi týraly qazirgi shartty qaıta qaraý kerek», dedi Nartaı Aralbaıuly.
