Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
The Earthshot Prize – 2020 jyly hanzada Ýılıam men ser Devıd Attenboro negizin qalaǵan marapat, planetany qalpyna keltirýge baǵyttalǵan ınnovasııalarǵa beriletin álemdegi eń bedeldi syılyqtardyń biri. Álemdik syılyqqa ıe bolǵan «Altyn dala» seriktesteri erekshe qorǵalatyn tabıǵı aımaqtardy qurý, keńeıtý, ǵylymı zertteý jumysyn júrgizý, sırep ketken túrlerdi kóbeıtip, jabaıy janýarlar men olardyń derıvatyn zańnan tys saýdalaýmen kúresý, mamandardy kásibı turǵyda daıarlap, halyqtyń saýatyn ashý sekildi tabıǵatty qorǵaý isimen aınalysady. Búginge deıin seriktester 9,5 mln AQSh dollary kóleminde syrttan ınvestısııa tartqan.
– Mınıstrlik pen seriktesterimizdiń aıanbaı etken eńbegi álem deńgeıinde elenip jatqanyna qýanyp otyrmyz. Bul marapat elimizde tabıǵatty qorǵaıtyn bastamalar kóbeıýine úlken septigin tıgizedi, – deıdi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń tóraǵasy Danııar Turǵambaev.
Elimizdegi bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń atqarýshy rektory Vera Voronova:
– Bul – tabıǵat qorǵaý salasyndaǵy birlesip jumys isteýdiń kórsetkishi. Osy jeńistiń arqasynda biz áli de talaı jobanyń kóshin bastap, yntymaqtastyǵymyzdy keńeıtemiz. Tabıǵatqa qol ushyn tıgizbeı, bitimge kelgen saıyn ol ózinen-ózi qalpyna kelip, jańǵyra ala alady. Elimizde aqbókenniń kóbeıgeni – osynyń dáleli. Marapatty «Altyn dala» seriktesteri atynan alǵanym – zor qurmet. Bul marapat keıingi jıyrma jylda osyǵan atsalysqan adamdardyń mańdaı teri men eńbeginiń jemisi. Bizdi úmitker etip usynǵan BUU Ekojúıelerdi qalpyna keltirý onjyldyǵyna, soǵan laıyq dep tanyǵan Ýılıam hanzadaǵa alǵys aıtamyz, – dedi.
«Altyn dala» bastamasy 2005 jyly Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi, Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵy (ASBK), «Fauna & Flora International» uıymy, Frankfýrt zoologııalyq qoǵamy (FZS), Koroldik qustardy qorǵaý qoǵamy (RSPB) arasynda uzaqmerzimdi seriktestik retinde quryldy. Seriktesterdiń negizgi maqsaty – kıik popýlıasııasyn qalpyna keltirý. Osy maqsatta qoryq aımaqtaryn qurý, keńeıtý, brakonerlikke qarsy kúreste aýqymdy sharalar qolǵa alyndy. Nátıjesinde, 2003 jylǵy 21 000 kıik sany 2024 jyly 2,8 mıllıonǵa jetip, álemdegi sútqorektilerdi qalpyna keltirýdiń eń jarqyn mysalyna aınaldy.
«Altyn dala» bastamasynyń taǵy bir mańyzdy jetistigi – sırek, joıylyp bara jatqan túrlerdiń, sonyń ishinde dala búrkiti, aqsuńqar, qulannyń popýlıasııalaryn qalpyna keltirýde qatysty júrgizilip jatqan jumystar.
