IIM Ákimshilik polısııa komıtetiniń tóraǵasy, polısııa polkovnıgi Qaısar Sultanbaev jol qaýipsizdigi salasy eldiń damý kórsetkishteriniń biri ekenin atap ótti. Onyń týrızmdi ilgeriletýge jáne elge ınvestısııa tartýǵa degen yqpaly zor. Spıker keltirgen málimetterge súıensek, bıyl elimizdiń joldarynda 22 myńnan asa jol apaty tirkelip, 2 myń adam qaza tapsa, 25 myńnan astamy jaraqat alǵan. Q.Sultanbaevtyń aıtýynsha, jaraqat alǵandar sanynyń ósýi jol-kólik oqıǵalaryn tirkeý tásiliniń ózgerýimen baılanysty. Qazir densaýlyqqa keltirilgen zııanǵa qaramastan, jol apatynan keıin medısınalyq mekemege júgingen barlyq adam esepke alynady.
«Mınıstrlik tarapynan joldaǵy kólik apatynyń sanyn azaıtý úshin barlyq júıeli shara qabyldanyp jatyr. «Qaýipsiz jol», «Avtobýs», «Avtokólik» jáne «Abaılańyz, balalar!» sııaqty jedel profılaktıkalyq is-sharalar únemi ótkizilip turady. Joldaǵy tártipti baqylaý kúsheıgen soń, 21 myńǵa jýyq mas júrgizýshi ustalyp, 10 myńǵa jýyq qarsy jolaqqa shyǵý deregi tirkeldi. 25 myńnan asa júrgizýshi kólik basqarý quqyǵynan aıyryldy. 20 myńnan asa quqyq buzýshy ákimshilik qamaýǵa alynyp, 400 myńǵa jýyq jaıaý júrginshige aıyppul salyndy», dedi Q.Sultanbaev.
Onyń aıtýynsha, jyl basynan beri elimizde jol erejesi 10,4 mln ret buzylǵan, bul byltyrǵy kórsetkishten 3 mln-ǵa artyq. Zańdy belshesinen basý oqıǵalarynyń kóbin jol boılaryndaǵy avtomatty tirkeý kameralary anyqtap otyr.
Jalpy, jolda apattyń úsh túri kóp tirkeledi eken. Olar – avtokólikterdiń betpe-bet soqtyǵysýy, jaıaý júrginshilerdi qaǵyp ketý jáne aýdarylý. Osy sebepterden kelgen adam shyǵyny jalpy qaza bolǵandardyń 72 paıyzyn quraıdy. IIM ókiliniń aıtýynsha, mundaı apattardyń oryn alýyna kóbine jyldamdyqty shekten tys arttyrý sebep bolyp tur.
О́lim-jitimniń jartysy – qalaaralyq joldarǵa tıesili. Degenmen zamanaýı magıstraldardyń jabdyqtalýymen oń ózgeris bolyp jatyr. Máselen, 15 jyl buryn qalaaralyq joldarda jylyna 4 myńnan asa adam qaza tapsa, qazir 2 myńǵa deıin azaıyp otyr. Al magıstraldyq joldardyń jekelegen ýchaskelerinde adam shyǵyny edáýir qysqarǵan. Mysaly, «Astana – Shýchınsk» tasjolyn qaıta jańartyp, úshinshi sanattan birinshi sanatqa aýystyrǵaly ólim-jitim sany jylyna 75 adamnan 12-ge deıin tómendedi. Jóndeýden ótken «Astana – Qaraǵandy» ýchaskesinde de apattan kelgen ajal 4 esege azaıǵan.
Elimizdiń joldarynda oryn alatyn jol-kólik apattarynyń taǵy bir sebebi – júrgizýshi daıarlaýdaǵy keleńsizdik. Bul týraly bıyl óz Joldaýynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta aıtyp, júrgizýshi kýáligin arnaıy oqymaı-aq alatyn jaıttar bar ekenin alǵa tartty.
«Júrgizýshilerdi daıarlaý sapasyn arttyrý maqsatynda ýákiletti jáne múddeli memlekettik organdarmen kelisilip sharalar qabyldandy. Júrgizýshilerdiń óz betinshe daıyndalýyn jáne onlaın oqýyn alyp tastadyq. Avtomektepterdi jáne úmitkerlerdi tirkeý Ishki ister mınıstrliginiń aqparattyq júıesinde júrgiziledi, bul úmitkerlerge kýrsty aıaqtaý týraly kýálikterdi merziminen buryn berý jáne olardy qoldan jasaý múmkindigin boldyrmaıdy. Oqý kýrsyn aıaqtaǵany týraly kýálikti elektrondy nusqaǵa tolyq kóshirý jumystary atqarylyp jatyr. Bul óz kezeginde jalǵan nemese olardy formaldi túrde alýǵa shekteý qoıady. Sol sııaqty jalǵan medısınalyq qorytyndylardyń jolyn kesý maqsatynda Densaýlyq saqtaý mınıstrligi anyqtamalardy elektrondyq formatta beretin boldy», dedi Q.Sultanbaev.
Onyń aıtýynsha, jol ústindegi zańsyz jolaýshy tasymalymen aınalysatyn kólikter de – kópti tolǵandyrǵan máseleniń biri. Qazirgi tańda Ishki ister mınıstrligi Kólik mınıstrligimen birlesip, osyndaı tasymal túrin júzege asyrý úshin óz baǵdarlamalaryn usynatyn kompanııalarmen memorandým jasaǵan. Bul qujat aıasynda júrgizýshilerdiń eńbek jáne demalys rejimin saqtaýyna, medısınalyq tekserýden ótýine, jolaýshylar men júkti tasymaldaý erejelerine qoıylatyn talaptar kúsheıtiledi.
«Indriver, Yandex sekildi ınternet-agregatorlar bul baǵyttaǵy jumystardy pysyqtap jatyr. 2025 jylǵy 1 qańtardan bastap olar jeke tasymaldaýshy retinde tirkelgen jeke tulǵalarǵa ǵana tapsyrystardy beredi. Al jeke tasymaldaýshylar kúndelikti reıs aldyndaǵy jáne reısten keıingi medısınalyq tekserýden ótýge, avtokólikti kúndelikti tehnıkalyq baıqaýdan ótkizýge, sol jaq rýldi tehnıkalyq jaramdy avtokólikterdi paıdalanýǵa, júrgizýshilerdiń eńbek jáne demalys rejimin saqtaýǵa mindetti bolady. Bul talaptar oryndalmaǵan jaǵdaıda ınternet-agregatorlardyń ıeleri jeke tasymaldaýshyǵa tapsyrys bermeýge mindetti», dedi IIM ókili.
Polısııa polkovnıgi Qaısar Sultanbaev jergilikti atqarýshy organdardyń qoldaýymen jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý salasyna sıfrlyq sheshimder engizilip jatqanyn da tilge tıek etti. Kameralardyń bári qalalyq jerde ǵana ornalasqandyqtan, qala syrtyndaǵy trassalarda qaýipsizdik máselelerin sheshý úshin patrýldik avtokólikter ereje buzǵandardy tirkeıtin borttyq júıelermen jabdyqtalǵan. Qazir mundaı kólikterdiń sany 250-den asyp otyr. Onyń artyqshylyǵy – bir ekıpajdyń eńbek ónimdiligi 15 patrýldiń jumysymen para-par.
Degenmen bul – jol ústindegi adamdardyń kózine kórinetin polısııa kólikteri. Júrgizýshiler arasynda olardy kórgen kezde tártipti bola qalyp, kózden tasa bola bere oıyna kelgendi isteıtinder az emes ekeni belgili. Tyıym salynǵan ýchaskelerge shyǵyp, jyldamdyqty barynsha asyryp, basqa da zańsyzdyqtarǵa oılanbaı baryp jatatyny ras. Endi osyndaı ereje buzýshylarǵa qarsy kúresý úshin qala syrtyndaǵy joldarda «jasyryn» patrýldeý qyzmeti engizilip otyr. Iаǵnı arnaıy belgileri joq polısııa kóligine avtomatty kameralar ornatyldy.
«Qazirgi ýaqytta «jasyryn» patrýldeý rejiminde polısııanyń 11 kóligi jumys isteıdi jáne jyl sońyna deıin olardyń sanyn kóbeıtýdi josparlap otyrmyz. «Jasyryn» patrýldeýdiń maqsaty – qala mańyndaǵy jolda júrgizýshilerdi tártipke keltirý. Eldi mekenderdiń ishinde osy tektes kameralar avtobýstardyń salondarynda jasyryn ornatylady, atap aıtqanda, qazir 5 marshrýttyq avtobýs jabdyqtalǵan. Jyl sońyna deıin olardyń sanyn kóbeıtip, jedel járdem kólikterine de ornatamyz. Bul kólik júrgizý mádenıetin arttyrýǵa jáne jazanyń bultartpaýshylyq qaǵıdatyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi», dedi Q.Sultanbaev.
