Palata depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert» týraly zańdy qarap, maquldady. Qujat normalaryna sáıkes memlekettik mindettemelerdi oryndaý boıynsha shyǵystardy qamtamasyz etý úshin Ulttyq qordan 2025, 2026 jáne 2027 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetke kepildendirilgen transferttiń mólsheri 2 trln teńgeni quraıdy. Senatorlar atap ótkendeı, tıisti zańnyń qabyldanýy bıýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etýge jáne Ulttyq qordyń turaqtandyrý fýnksııasyn iske asyrýǵa múmkindik beredi.
Sondaı-aq Senat depýtattary «2025-2027 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańdy qarady. Máýlen Áshimbaev atap ótkendeı, bıýdjettiń basym mindeti memlekettiń áleýmettik mindettemelerin oryndaý jáne Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý bolyp qala beredi. Osyǵan baılanysty aldaǵy úsh jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń parametrleri bıýdjettik qaǵıdalardyń saqtalýyn jáne bıýdjet shyǵystarynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń basym baǵyttaryna shoǵyrlanýyn eskere otyryp aıqyndalǵan. Bıýdjet shyǵystarynyń birinshi kezektegi baǵyty – memlekettik áleýmettik mindettemelerdi tolyq kólemde oryndaý jáne ǵylymdy, bilim berýdi, medısınany qoldaýdy kúsheıtý arqyly adamı kapıtaldy damytý. Atap aıtqanda, respýblıkalyq bıýdjet shyǵystarynyń jalpy kólemi 2025 jyly – 25 750 mlrd teńge, 2026 jyly – 23 168 mlrd teńge jáne 2027 jyly 24 566 mlrd teńge somasynda josparlanyp otyr. Qarajat aǵymdaǵy jaǵdaılarǵa beıimdele otyryp, ekonomıkalyq úlgi qalyptastyrýǵa, memlekettik qarjynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge jáne halyqtyń tabysyn arttyrý úshin tıisti jaǵdaı jasaý arqyly azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalady.
«Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń forýmynda áleýmettik shyǵystardan, bıýdjettik mekeme qyzmetkerleriniń jalaqysynan, zeınetaqy men járdemaqydan únemdeýge bolmaıtynyn naqty aıtty. Kelesi jyly respýblıkalyq bıýdjettiń áleýmettik saladaǵy shyǵystary shamamen 40 paıyzdy qurap, 9,7 trln teńgeden asady. Bul bıylmen salystyrǵanda 867 mlrd teńgege artyq. Atalǵan qarajat áleýmettik tólemderdi ulǵaıtýǵa, densaýlyq saqtaý júıesin, sondaı-aq ǵylym men joǵary bilim berý salalaryn damytýǵa baǵyttalady», dedi Senat tóraǵasy.
Respýblıkalyq bıýdjetti talqylaý barysynda senatorlar Úkimet músheleriniń aldynda Ulttyq qor qarajatyn tıimdi paıdalaný, ekonomıkany ártaraptandyrý, salyqtyq túsimder men ınflıasııanyń ósýi, gıdrotehnıkalyq qurylystardyń, jylý jelileriniń jaı-kúıi, aýyl sharýashylyǵyn qoldaý jáne aýyldaǵy ómir súrý sapasyn arttyrýǵa qatysty máselelerdi kóterdi.
Osy rette M.Áshimbaev óńirlerdi damytýǵa yqpal etý senatorlardyń qyzmetindegi basym baǵyttardyń biri ekenine nazar aýdardy.
«Senatorlardyń usynysymen aýyl turǵyndaryn taza jáne qoljetimdi aýyzsýmen qamtamasyz etýge arnalǵan jobalardy iske asyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha qarjy bólinetin boldy. Bul – Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń tikeleı tapsyrmasy. Sondaı-aq «Aýyl – el besigi» jobasyn iske asyrý aıasynda elektr jelilerin keńeıtý, gaz tasymaldaý júıelerin damytý, avtokólik joldaryn jóndeý sııaqty aýyldardyń ınfraqurylymyn jaqsartýdy kózdeıtin jobalardy qosymsha qarjylandyrý qarastyrylyp otyr. Osyǵan baılanysty Úkimet senatorlar kótergen máselelerdi nazarǵa alyp, aldaǵy ýaqytta tıisti jumystar júrgizedi dep senemiz. Parlament Senaty osy baǵyttarda birlesip jumys isteýge daıyn», dedi palata spıkeri.
M.Áshimbaev otyrys barysynda otandyq mashına jasaýshylardy uzaqmerzimdi qarjylandyrý jáne shıkizatpen qamtamasyz etý ózekti másele ekenin de tilge tıek etti. Senatorlar ulttyq ekonomıkany ártaraptandyrý, óńdeý ónerkásibin damytý jáne shıkizattyq emes eksportty ulǵaıtý máselelerin kóterip, naqty problemalarǵa toqtalǵan edi. Osyǵan baılanysty Senat spıkeri taıaýda Qostanaı qalasynda ótkizilgen mashına jasaý salasyn damytýǵa qatysty is-sharada kóterilgen túıtkilderge nazar aýdardy.
«Senat óńdeý ónerkásibin damytý úshin tıisti quqyqtyq bazany qalyptastyrý jolynda tıisti jumys atqaryp keledi. Osy jumys aıasynda dúısenbi kúni Qostanaıda mashına jasaý salasyn damytýǵa arnalǵan dóńgelek ústel ótkizdik. Sol jerde birqatar másele kóterildi. Sonyń ishindegi eki problemaǵa toqtalyp keteıin. Birinshiden, sol jerde biraz kásiporyn ókilderi uzaqmerzimdi jáne qoljetimdi qarjymen qamtamasyz etý máselesin kóterdi. Bul, osyǵan deıin aıtylǵandaı, paıyzdardyń joǵary bolýy, banktermen jumys isteýdiń qıyndyǵy sııaqty túıtkilderdi qamtıdy», dedi M.Áshimbaev.
Senat tóraǵasynyń aıtýynsha, qaralyp otyrǵan kelesi jyldyń bıýdjetinde О́nerkásipti damytý qorynyń qarjysy azaıǵan. Bul – otandyq kásiporyndardy qarjylandyryp otyrǵan negizgi ınstıtýttardyń biri. Sondyqtan palata spıkeri aldaǵy ýaqytta atalǵan qordyń qarjysyn kóbeıtý máselesin qarastyrýdyń oryndy ekenin aıtyp, Úkimet tarapynan osy baǵyttarda naqty is-sharalar júzege asyrylatynyna senim bildirdi.
«Dóńgelek ústelde otandyq mashına jasaýshylar kótergen taǵy bir problema – shıkizatpen qamtamasyz etý máselesi. Búginde shıkizatty óńdeý barysy ózekti ekeni belgili. Alaıda qazirgi tańda otandyq taýar óndirýshiler alıýmınıı, mys, myrysh, qorǵasyn sııaqty shıkizattardy elimizdegi ken óndirýshilerden qymbat baǵaǵa satyp alýǵa májbúr. Qalyptasqan tártip boıynsha otandyq ken óndirýshiler halyqaralyq deńgeıge, London metall bırjasynyń baǵasyna qaraǵanda 5 paıyzdyq jeńildik berip otyr. Degenmen taýar óndirýshiler munyń óte az ekenin aıtady. Sondyqtan otandyq mashına jasaýshylar, elimizde óńdeýshi ónerkásipti damytatyn kompanııalar jáne kásipkerler úshin qazaqstandyq shıkizattyń baǵasyn taǵy da tómendetý máselesin pysyqtaǵan oryndy bolar edi», dep palata tóraǵasy Úkimetti otandyq óndirýshilerdi alańdatyp otyrǵan osy eki máselege nazar aýdarýǵa shaqyrdy.
Osylaısha, senatorlar respýblıkalyq bıýdjetti konseptýaldy túrde qoldady. Degenmen ony qaraý barysynda birqatar ózgeris engizdi. Naqty aıtqanda, depýtattar kelesi jylǵa qosymsha 60 mlrd teńge bólýdi usyndy. Bul qarajat óńirlik damýǵa, sýmen jabdyqtaý jáne sý burý problemalaryn sheshýge, «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa, sondaı-aq basqa da baǵyttarǵa arnalǵan. Sol arqyly senatorlar óńirlerde jergilikti turǵyndarmen kezdesýler barysynda kóteriletin ózekti problemalardy qamtyǵanyn atap ótken jón.
Osyǵan baılanysty zańdy Senat depýtattary usynǵan túzetýlermen Májiliske qaıtarý týraly sheshim qabyldandy.
