Ǵylym men óndiristi baılanystyratyn jańa qadam

Qazir ǵylym men óndiristi qalaı ushtastyramyz degen taqyryp ózekti máselege aınalyp otyr. Osy baǵytta ótken jıynda ǵylym, ónerkásip jáne memlekettik organdardyń ókil­deri ǵylymı zertteý jáne tájirı­belik-konstrýktorlyq jumys­tar­dyń (ǴZTKJ) tıimdiligin arttyrý jáne ǵylymı qaýymdastyq pen taý-ken metallýrgııa kesheni kásip­oryn­darynyń ózara is-qımylyn jaqsartý strategııasyn talqylap, qundy oı-pikirlerin ortaǵa saldy.

Forýmnyń ashylýynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek ǵylym men óndiris ara­syn­daǵy uzaqmerzimdi yntymaqtas­tyq­tyń mańyzy óte zor ekenin atap ótti.

«О́tkiziletin hakatondardyń ne­gizgi maqsaty – óndiristi jańa teh­­no­logııalyq deńgeıge kóterý jáne qosylǵan qun tizbegin qurý. Onyń mindeti – ǵylymı-tehnıkalyq qyz­mettiń basym baǵyttaryn aıqyn­daýdyń jańa tásilderin ázirlep, ekonomıkanyń suranystary men qajettilikterin sheshý, ǵylym men bıznes arasyndaǵy kooperasııany jaqsartý. Sondaı-aq eksportqa baǵyt­talǵan jańa ónim óndirisine arnalǵan kommersııalandyrý jobalaryn ilgeriletý maqsatynda uıym­dastyrylady», dedi mınıstr.

Odan keıin sóz alǵan «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Gúlnar Bıjanova ǵylymı zertteýler úderisine bıznesti belsen­di tartý qajet ekenin jetkizdi. Ási­rese ónerkásiptiń qoldanbaly min­detterin sheshýge múmkindik bere­tin ǵylym men kásiporyndar koope­rasııasynyń mysaldaryna toqtaldy.

«Ǵylym men óndiris – bul birtutas júıede tyǵyz jumys isteıtin ajyramas eki býyn. Búgingi forým – ózara is-qımyldyń jańa deńgeıine jasalǵan qadam desek bolady. Negizgi mindet – ǵylym men ónerkásiptiń ózara is-qımylyn strategııalyq qaıta iske qosýdyń qajettiligi. Bas­ty maqsat – normatıvtik-quqyq­tyq ba­zany jetildirý. Sondaı-aq ǴZTKJ nátıjeliligin baǵalaýdaǵy ashyq­tyq­tyń jetkiliksizdigi, joba­lar­dyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórset­kishterine qoljetimdiliktiń shekte­lýi jáne ǵylymı orta men óndiris­tik qajettilikter arasyndaǵy úılesti­rýdiń joqtyǵy da nazar aýdar­tady. Degenmen birlesken kúsh-ji­germen aıtarlyqtaı nátı­je­ge qol jetkize alatynymyzǵa senimdimin», dedi ol.

Sondaı-aq Gúlnar Bıjanova  sózin qoryta kelip, qatysýshylarǵa TMK kásiporyndary, ǵylymı uıymdar men memlekettik organdar arasyndaǵy turaqty dıalog ornatý úshin platforma qurýdy, salalyq ǵylymı hakatondar men nysanaly baǵdarlamalar sııaqty bastamalardy damytýdy usyndy.

Keleli is-sharaǵa Parlament Má­ji­­­li­si­niń depýtattary da qatys­ty. Májilis depýtaty Arman Qaly­qov ǵylym men óndiris naqty qoldan­baly mindetterdi sheshýde arbanyń qos jetegindeı qatar júrýge tıis ekenin aıtty.

«Qarmet» kómir departamentinde shahtanyń dırektory bolyp qyzmet atqardym. Sol kezde gazsyzdandyrý, ásirese shahtalardy bir shaqyrym qashyqtyqta ne odan ári tereńdegen saıyn júıeli problemalar týyndap otyrdy. Sebebi kómir óndirý múldem basqa jaǵdaıda júrgizildi. Gaz tyǵyzdyǵynyń ózgerýi úderisti qıyndatyp, kóptegen máseleni jergilikti ǵylymı resýrstarmen sheshý múmkin bolmady. Osyǵan baı­la­nysty sheshim shyǵarý úshin she­teldik ǵylymı uıymdar men ın­jenerlik kompanııalarǵa júginý­ge týra keldi», degen Arman Qobylan­dyuly Parlament Májilisi ynty­maq­tastyqtyń jańa, sapaly nysandaryn qalyptastyra otyryp, ǵylym men óndiristiń ózara is-qımy­lyn «qaıta iske qosýdy» qoldaýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

Forým barysynda óndiris ókil­deri de sóz aldy. Máselen, «Qa­zaq­mys korporasııasy» JShS Turaq­ty damý jónindegi dırektory Sáken Shaıahmetov kompanııanyń ınno­vasııalyq jobalardy iske asyrý­daǵy tájirıbesimen bólisip, óndiristiń tıimdiligin arttyrý úshin ǴZTKJ jańa tásilderdi engizýdiń mańyzyn tilge tıek etti.

«Korporasııa sońǵy bes jyl ishin­de iri ǵylymı-tehnologııalyq jo­balardy iske asyrýǵa qosqan qo­symsha úlesin eskermegende, lı­sen­zııalyq-kelisimsharttyq shart­tar aıasynda ǴZTKJ-ǵa 25 mlrd teńgeden astam qarjy ból­di. Sonymen qatar otandyq jáne sheteldik ǵylymı zertteý uıym­darymen tyǵyz baılanys ornatty. Budan bólek, kompanııa bıyl elimizdegi alǵashqy ǵylymı-tehnologııalyq hakatonǵa bastamashy bolyp, ony tabysty ótkizdi. Forým qorytyndysy boıynsha taý-ken tehnologııalarymen, ekologııamen, baıytýmen jáne ónerkásiptik sıfrlandyrýmen ushtasqan óndiristik máselelerdi sheshýdi kózdeıtin 4 negizgi joba irikteldi», dedi ol. Al ERG bas dırek­tory Serik Shahajanov ınnova­sııa­lyq ınfraqurylymdy damytý maqsatynda qurylǵan «ERG R&D» ǵylymı zertteý ınjınırıng ortalyǵynyń jumysy týraly baıandady. Qazirgi ýaqytta ortalyq tarapynan ekonomıkalyq tıimdiligi 150 mlrd teńgeden asatyn 48 joba júzege asyrylyp otyr.

Jıyn aıasynda strategııalyq sessııalar, dóńgelek ústel jáne breınstormıng uıymdastyrylyp, onda qatysýshylar salyq kodeksindegi ózgeristerdi, halyqaralyq uıym­dar­men ózara is-qımyldy talqyla­dy. Forým qorytyndysynda ǵylym men ónerkásip arasyndaǵy úılesti­rýdi arttyrý boıynsha usynystar ázirlendi.