Kollajdy jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Qaterli isikke qarsy preparat
Ulttyq Ǵylym akademııasynyń vıse-prezıdenti, Nazarbaev ýnıversıteti (NU) bıologııa professory Dos Sarbasov qaterli isikke qarsy preparatty ázirlep jatyr. Ǵalymnyń atalǵan dárini daıyndaý barysy týraly baıandaýyna qaraǵanda, preparatty birinshi ret qabyldaǵannan keıin naýqastardyń jaǵdaıy turaqtandy, keıbirinde isiktiń ósýi toqtady, al bireýinde tipti azaıǵan.
«Biz 2022–2023 jyldary ruqsat qujattaryn alyp, qaterli isikke qarsy apparatty synaqtan ótkize bastadyq. Klınıkalyq synaqtyń 1 jáne 2-kezeńderin ótkizdik. Qazir joǵary dozany alýǵa qol jetkizdik. Synaqtar Qazaq onkologııa jáne radıologııa ınstıtýtynda ótkizilip jatyr. Biz glıýkozany sińiretin qaterli isik jasýshalaryn joıamyz. Halyqaralyq patentimiz bar. Baqylaý tobynda bolǵan 5 pasıenttiń jaǵdaıyn turaqtandyrýǵa áser etti. Isik ósken joq, bir naýqasta isik tipti 30%-ǵa azaıdy. Isti sońyna deıin jetkizip, 2-3 jyl ishinde jobany aıaqtaýymyz kerek», dedi D.Sarbasov.
Júrekti emdeýge arnalǵan kateter
Elimizde mıokard ınfarktisi men júrektiń ıshemııalyq aýrýyn emdeýge arnalǵan kateterler shyǵarylady. О́nim avtorlarynyń aıtýynsha, Ortalyq Azııada osy kateterlerdiń balamasy joq. Mundaı medısınalyq quraldy hırýrgterdiń ıdeıalaryn kommersııalandyrý ortalyǵynyń mamandary ázirlep jatyr. Atalǵan ortalyq Astanadaǵy NU tehnoparkiniń aýmaǵynda «Galamat Group» holdınginiń qoldaýymen ashylmaq. Qazaqstanǵa medısınalyq taýarlardy jetkizýmen aınalysatyn holdıng koronarlyq stentter men ballondar shyǵarýmen de aınalysady.
«Biz mıokard ınfarktisi men júrektiń ıshemııalyq aýrýyn emdeýge kómektesetin arnaıy kateterler shyǵaramyz. Bul – óte kúrdeli, Ortalyq Azııa aýmaǵynda teńdesi joq tehnologııa. Qazir biz stentteý boıynsha operasııalyq bólmeleri bar barlyq klınıkaǵa jetkizemiz. О́nimdi Ortalyq Azııa men Mońǵolııa syndy 7 elge eksporttaýdy josparlap otyrmyz. Qazir biz 27 emhanamen jumys istep otyrmyz. Tehnologııany Ispanııa tarapy tehnologııalar transferti shartymen berdi. Biz lokalızasııany 3 kezeńge bóldik, qazir óndiristiń birinshi kezeńi júrip jatyr. Aqpan aıynda hırýrgterdiń ıdeıalaryn kommersııalandyrý ortalyǵyn ashamyz. Talantty dárigerlerdiń ıdeıalaryn birqatar klınıkalyq synaqtar arqyly prototıpke jetkizgimiz keledi», dedi «Galamat Group» basshysy Seıitjan Sypabekov.
Insýltten keıin ońaltatyn ekzoqańqa
Júrýdi ońaltýǵa arnalǵan apparattar óndirisi jónindegi startaptyń dırektory Shyńǵys Dáýletbaev elimizdegi ǵylymı ortada ınnovasııalyq sheshimder jasaýdyń barlyq alǵysharty bar ekenin jetkizdi.
«Bizdiń ekzoqańqa arnaıy tehnıkalyq synaqtan ótkizilip jatyr. Nátıjesinde, ónim elimizde medısınalyq tehnıka retinde tirkeledi. Biz aýrýhanalarmen, jekemenshik klınıkalarmen uzaqmerzimdi kelisimshart jasaı alamyz. О́nim ınsýltten aman qalǵan adamdarǵa qajet. Keıbir zertteýler men synaqtardan keıin ekzoqańqanyń balalardaǵy serebraldy sal aýrýyna kómektesetinin bildik. Jaıaý júrýdiń jaqsarǵanyna kózimiz jetti. Men sheteldik balamalar úshin artyq tólemeı-aq elimizde osyndaı apparatty óndirip, adamdarǵa qajetti em bergenimizdi qalaımyn. Ǵylymı nátıjelerdi kommersııalandyrý, bolashaqta bizge túrli salalarda ınnovasııalyq ozyq sheshimderdi qalyptastyra alatyn osyndaı ǵylymı ortany qurýǵa kómektesedi», dedi Sh.Dáýletbaev.
Adam aǵzasyn aýystyrýǵa arnalǵan qurylǵy
Elimizde «University Medical Center»-degi otandyq kardıohırýrgter ujymy adam aǵzasyn denesinen bólek saqtap, keıinnen transplantasııalaý úshin ınnovasııalyq qurylǵy ázirlenip otyr. Bul transplantasııa nátıjelerin aıtarlyqtaı jaqsarta alady. Joba aıasynda mamandar soǵyp turǵan júrekti, jumys istep turǵan ókpe men baýyrdy saqtaý úshin tehnologııalardy jasap jatyr. Bolashaqta búırekti de solaı saqtaý josparlanǵan. Aǵzany ómirsheń kúıde kem degende 24 saǵat saqtaýǵa bolady.
«University Medical Center» korporatıvtik qory «Kardıohırýrgııa» klınıkalyq akademııalyq departamentiniń dırektory Tımýr Lesbekov: «Júrekti saqtaý úshin bizdiń top 29 saǵat ishinde qaýipsiz jáne tıimdi jumys isteýge bolatynyn dáleldedi. Sodan keıin sátti transplantasııa jasaldy. Qazirgi ýaqytta álemde bir ǵana balama bar. Bul – amerıkalyq «TransMedics» kompanııasynyń OCS júıesi. Qurylǵymyzdyń amerıkalyq balamadan aıyrmashylyǵy – bizdiń júıede aǵzany adam denesinen bólek alyp emdeýdiń barlyq kezeńi qarastyrylǵan jáne biz aǵzany ýltradybystyq, tamyrishilik arterııalyq zertteý júrgizý arqyly emdeı alamyz, baǵalaı alamyz. Bul júrekti nárlendiredi, osylaısha resıpıenttiń aǵzaǵa ıe bolýyn qamtamasyz etedi, transplantasııadan bas tartý nemese aǵzanyń áreketsizdik qaýpi joq ári eń bastysy qaýipsiz», dep túsindirdi.
«University Medical Center» korporatıvtik qorynyń basqarma tóraǵasy Iýrıı Pıa áriptesteri ázirlegen ınnovasııalyq qurylǵyny adam aǵzalaryn ǵana emes, janýarlardyń da aǵzasyn saqtaýda qoldanýǵa bolatynyn aıtty.
«Aǵzany 24 saǵattan artyq saqtaı alsańyz, ony emdeýge jáne genetıkalyq deńgeıde ózgertýge bolady. Iаǵnı bul – aldynda janýarlardyń aǵzasynda bolǵan dene múshelerin adam ıgiligi úshin paıdalaný úshin ózgertý degen sóz. Mundaı jańalyq transplantasııa jáne donorlyq máselelerdi aıtarlyqtaı ózgertedi. Biz qazir janýarlardy synaý kezeńin aıaqtadyq. Kelesi jyldyń basynda osy qurylǵyǵa tolyq qol jetkizgennen keıin klınıkalyq synaqtardy bastaımyz. Meniń oıymsha, bul baǵdarlamany Qazaqstanda ǵana emes, kórshi elderde de damytý bolashaǵy bar», dedi Iý.Pıa.
