Foto: Erlan Omar
«The Telegraph» basylymy álemdegi ekologııalyq eń taza qalalardyń tizimin jarııalaǵan. Bul tizim – Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy málimetteri negizinde jasalady. Ázirge birinshi orynda Shvesııa astanasy Stokgolm tur.
Al qazaq eliniń elordasy – Astana shahary otyzdyqtyń ishinde. Bul meje zor maqtanysh, áıtkenmen ony ustap turý oǵan deıin etken eńbekten kem túspeıtin kúsh-jiger kerek.
Elimizde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy ótip jatqany belgili. Jurt bolyp jumyla atqarǵan is-shara osy kúni shyn máninde eldik sıpat alyp úlgerdi.
«Shyn máninde, elimizdi kógaldandyrý, abattandyrý – úlken memlekettik mańyzy bar is. Bul búgin shyǵyp, erteń umytyp ketetin bir rettik naýqan emes. Atalǵan jumys turaqty túrde júrgiziledi. Týǵan jerimizdi taza ustaýymyz kerek. Bul – jalpyulttyq másele», degen edi Prezıdent.
Bıyl sáýir aıynan bastalǵan «Taza Qazaqstan. Astana – tazalyq pen tártiptiń úlgisi» aýqymdy aksııa aıasynda elorda turǵyndary jalpyqalalyq senbilikterge qatysyp, abat qalanyń ajarlanýyna mol úlesterin qosty. Nátıjesinde kóshe qoqystan tazartylyp, jasyl jelekter otyrǵyzyldy. Mundaǵy maqsat – kópshilik arasynda tazalyq mádenıetin dáripteý.
Bul rette kóktemniń aryq-turaq kezinde, jazdyń mı qaınaǵan aptap ystyǵynda, kúzdiń ókpek jelinde, qystyń qaqaǵan aıasynda da kúni-túni bir tynym tappaıtyn, bas qalanyń baqaıshaǵyna deıin kir shaldyrmaı taza ustaýǵa óz mindetterin múltiksiz atqaryp kele jatqan «Astana Tazalyq» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń jumysyn aıtpaı ketýge bolmas.
Baıqońyr aýdany «Qalamgerler» alleıasynda tazalyq jasap júrgen bir top jumysshylarǵa jolyǵyp, jumystyń jaı japsaryn surap kórdik.
Jumysshylardyń aıtýynsha, olar kún saıyn tańǵy saǵat tórtte turyp, tańǵy shaıyn iship, jumysqa keledi. Sóıtip kıimi aýystyryp, qajetti qural-saımandarymdy qamdap, bekitilgen aýmaqty saǵat altydan bastap tazalaýǵa kirisedi. Kún saıyn tańǵy altydan túski úshke deıin jumys. Túski as – 10-12-ge deıin.
«Meniń negizi mamandyǵym mal dárigeri. 2017 jyly Qytaıdan atajurtqa kóship keldik. Elge jetý ońaı bolǵan joq. Sol kezde aıtyp edim: «elge aman-esen jetsem, Otanymnyń otymen kirip, kúlimen shyqsam armanym joq» dep. Sondyqtan bul jumysyma ózim rızamyn. Astananyń tazalaý jumysynda júrgenime 6-7 jyl boldy. Aılyq jalaqymyzdy turaqty alyp turamyz. Tórt mezgilge yńǵaıly kıim-keshek berilgen. Túski as beriledi. Demalysqa, saýyqtyrýǵa jáne merekelerde syıaqylar bolyp turady», deıdi kóshe tazalaýshy Aıqyn Belenhan.
Onyń aıtýynsha, qarashadan bastap jol tazalaýshylarǵa kúndelikti bir mezgil ystyq tamaq tegin beriledi. Sondaı-aq aýa raıyna baılanysty qala mańynda turatyndarǵa kásiporyn tarapynan jataqhana qarastyrylǵan eken.
2008 jyly qurylǵan «Astana Tazalyq» JShS – Astana qalasynyń: «Esil», «Almaty», «Saryarqa», «Baıqońyr», «Nura» aýdandarynda sanıtarlyq tazartý, mehanıkalandyrylǵan jınaý, sý tasqynynyń aldyn alý jumystaryna jaýapty.
«Negizgi mindet qalany taza ustaý. Oǵan kóshelerdi, joldardy, alańdardy, trotýarlardy, qoǵamdyq oryndardy qolmen jáne mehanıkalandyrylǵan ádispen tazalaý kiredi. Qazir bizge bekitilgen aýmaqtyń úlesi: Almaty aýdany – 49%, Esil aýdany – 60%, Saryarqa aýdany – 40%, Baıqońyr aýdany – 30%, Nura aýdany – 35%. Tazalaý jumystarynda zamanaýı tehnologııalar men jańa ádisterdi qoldanady. Barlyq tehnıka GPS-navıgasııa júıesimen jabdyqtalǵan. Dıspetcherlik GPS bólimi táýlik boıy jumys isteıdi. Operatorlar arnaıy tehnıkanyń jumysyn rettep, joldardaǵy jaǵdaıdy turaqty baqylap otyrady. Sondaı-aq, kóshelerdi tazalaý sıkline baqylaý jasaýǵa múmkindik beretin arnaıy chattar qurylǵan. Sonymen qatar, «Astana Tazalyq» elordadaǵy tazalyq deńgeıin arttyrý jáne qorshaǵan ortany qorǵaý maqsatynda ekologııalyq is-sharalarǵa belsendi qatysady», deıdi seriktestik qyzmetkerleri.
Olardyń aıtýynsha, elimizdegi eń iri kommýnaldyq mekemelerdiń biri sanalatyn bul ujymda 2 myńǵa jýyq qyzmetker jumys isteıdi. Olardyń qatarynda jol jumysshylary, arnaıy tehnıka júrgizýshileri, ınjenerlik tehnıkalyq qyzmetkerler bar.
Qoryta aıtqanda, tazalyq aksııasyna tek jumysshylarǵa ǵana qoǵamnyń qoldaýy erekshe qajet. Desekte qarapaıym eńbek adamnyń jumysy laıyqty baǵalanyp, dáriptelýi lázim. Máselen, bıyl Memleket basshysy Joldaýynda 2025 jyldy «Jumysshy mamandyqtary jyly» dep jarııalady. «Osy ýaqyt ishinde tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý júıesin reformalaý qajet. Ári biz jumysshy mamandyqtaryn dáripteý arqyly qoǵamda eńbekqor jáne naǵyz maman bolý ıdeıasyn nasıhattaımyz», dedi Prezıdent. Iаǵnı qoǵamda eńbekqorlyq, kásibılik sııaqty qasıetter óte joǵary baǵalanýy tıis.
