Shyndyǵynda, «О́z úıim – óleń tósegim» deıtin qazaq úshin shańyraǵy eń kıeli mekenniń biri ekeni belgili. Al ilim izdep kelip, iri qalalarda turaqtap, qanshama jyl súıikti salasynda taban aýdarmaı jumys istep kele jatsa da tabysy tek páter jaldaýǵa jetetin, úı alý qııalynda ǵana bar búgingi birqatar kásip ıesine úıli bolý – sózsiz úlken baqyt. Sondaı baqytqa bólengen 10 jas ǵalym jýyqta Prezıdenttiń atynan berilgen páter sertıfıkatyn qolyna alý úshin Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbekpen kezdesti. Kezdesý barysynda mınıstr ǵylym men ınnovasııany damytý – el damýynyń ekonomıkalyq baǵytynyń negizgi basymdyqtarynyń biri ekenin aıtyp, Prezıdenttiń qoldaýymen ǵylym salasynda aıtarlyqtaı ózgeris bolǵanyna toqtaldy.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy shildede «Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly» zańǵa qol qoıdy. Jas ǵalymdardyń zertteýlerin granttyq qarjylandyrýǵa arnalǵan konkýrstardyń nátıjesinde 1500 joba iske asyrylyp jatyr. Jyl saıyn álemniń jetekshi ǵylymı ortalyqtarynda 500 otandyq ǵalym taǵylymdamadan ótip otyr. Aldaǵy eki jylda jas ǵalymdardyń zertteýine bólinetin grant sany taǵy da artady. Ǵylymı kadrlardy áleýmettik qoldaý saladaǵy bar mamandardy kótermelep qana qoımaı, ǵylymı-tehnıkalyq progreske úles qosýǵa daıyn jas ǵalymdardyń jańa býynyn tartýǵa múmkindik beredi. Jas ǵalymdar qatarynyń kóbeıýi óz kezeginde ǵylymdy damytýǵa, zertteý nátıjelerin kommersııalandyrýǵa jáne jańa ekonomıkalyq klasterler qurýǵa yqpal etedi», dedi S.Nurbek. Mınıstrdiń sózine súıensek, jas ǵalymdardy qoldaý maqsatynda vedomstvo bul jumysty kezeń-kezeńimen júzege asyrady, osyndaı naqty sharalar arqyly elimizdegi ǵylymdy jáne ǵalymdar qaýymyn qoldaý jumysy aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady.
Jańa páter alǵandar arasynda ǵalymdar otbasy bar. Erli-zaıypty zertteýshiler Aıdar Moldajanov pen Aqmaral Qulmahambetova – fılosofııa doktorlary, PhD. «Men Qazaq ulttyq agrarlyq zertteý ýnıversıteti zerthanasynyń meńgerýshisimin. Jarym Aqmaral da atalǵan joǵary oqý ornynyń Elektrotehnıka jáne energetıka kafedrasynda aǵa oqytýshy bolyp jumys isteıdi. Búgin biz úshin erekshe, kútpegen kún boldy. Qýanyshymyzdy sózben aıtyp jetkizý qıyn. Osy oraıda jas ǵalymdarǵa keremet múmkindik berilip jatqanyna alǵys aıtamyz. Bul jas býyndy izdenýge, ǵylymǵa bet burýǵa nemese osy salada ári qaraı da ózin kórsetýge shabyttandyrady. Endi ǵalymdar óz páterlerinde turyp, turǵyn úı máselesin sheshýge alańdamaı, ǵylymǵa kóbirek ýaqyt bóle alady. Buǵan deıin de Prezıdenttiń osy bastamasymen birqatar ǵylymı qyzmetkerler úıli boldy. Solardyń qatarynda ózimizdiń de bolǵanymyzǵa qýanyp otyrmyz. Páter kilti eńbegimizdiń elengeni jáne elimizdiń bolashaq damýyna yqpal etetin ǵylymnyń keleshek tabystaryna yntalandyrý dep bilemin», dedi A.Moljanov.
Al Matematıka jáne matematıkalyq modeldeý ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri, PhD Saıan Baıjanov: «Men ǵylym álemine 2014 jyly bakalavrıatty bitire salysymen keldim. Sodan beri on jyldan asty. Matematıkalyq logıka teorııasymen aınalysamyn. Jalpy, keıingi jyldary elimizde ǵylymdy jaqsy qarjylandyryp jatyr. Bilim men ǵylymǵa ınvestısııa quıatyn elde damý bar, degen. Zamandas áriptesterime ǵylymda óziniń áleýetin kórsetýdi, ǵylymmen aınalysýdy jalǵastyrýǵa, júregimen, janymen zertteýge bas qoıýǵa, ózin arnaýǵa keńes beremin. Bul úshin bizde kóp jaǵdaı jasalǵan», dep oı bólisti.
Memleket basshysy 2024 jylǵy 31 mamyrda Ǵylym ordasynda saladaǵy keıingi býyn ókilderimen kezdesýinde 10 jas ǵalymǵa páter sertıfıkattaryn tabystaǵan edi. Sonymen qatar Prezıdent ǵalymdardyń áleýmettik mártebesin kóterý jáne qoldaý kórsetý, sondaı-aq ǵylymǵa jas kadrlardyń kelýin yntalandyrý maqsatynda Úkimetke baspana beretin ǵalymdardyń tizimin ázirleýdi tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan baılanysty Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi bıylǵy mamyr aıynan bastap baspanaǵa muqtaj jas ǵalymdardyń (40 jasqa deıin qosa alǵanda) tizimin ázirleý boıynsha jumys júrgizip, Almaty qalasynda baspana berý úshin memlekettik organdarǵa vedomstvolyq baǵynysty ǵylymı uıymdardyń, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdary jas ǵalymdarynyń kezekti tizimin túzdi. Osy baǵdarlama boıynsha úı alýǵa Almaty qalasynda ornalasqan memlekettik organdarǵa vedomstvolyq baǵynysty ǵylymı uıymdar men joǵary oqý oryndarynan 300-ge jýyq ótinim kelip túsken eken.
Aıtpaqshy, 2023 jyly 19 qazanda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi men «Otbasy bank» aksıonerlik qoǵamy arasynda jas ǵalymdarǵa 2023–2027 jyldarǵa arnalǵan jeńildetilgen kredıt berý baǵdarlamasy boıynsha yntymaqtastyq týraly kelisimge kelgen bolatyn. О́ıtkeni ádette tek turǵyn úı baǵasynyń jartysyn jınaǵandarǵa ǵana kredıt beretin Otbasy banki mınıstrlikpen kelisim nátıjesinde quny 20 mln teńgeden aspaıtyn úıdi 10 paıyzdan 50 paıyzǵa deıingi kólemde alǵashqy jarnasyn quıyp, áýelde jyldyq 5 paıyzben, páterdiń 50 paıyzyn tólegennen keıin 3,5 paıyzǵa deıingi mólsherlememen 25 jylǵa deıingi merzimge ıpotekalyq qaryz beredi. Páter alýǵa alǵashqy jarnasy 10 paıyzdyń jetkilikti bolýy 50 paıyzyn jınaýdan góri ájeptáýir kómek ekeni daýsyz. Sebebi adamǵa 10 mln teńgege qaraǵanda 2 mln teńge quıyp tezirek úıli bolǵan jeńilirek ári jaılyraq. Sodan da bolar, qazirge deıin atalǵan baǵdarlama boıynsha 290 jas ǵalym baspana alyp úlgeripti.
