YNTYMAǴY JOQ QURAMA О́Z MEMLEKETIN JERGE QARATTY

Aǵylshyndardyń jarmasqany sońǵy vagon Ońtústik Afrıkadaǵy álem chempıonatynda balapandy kúzde sanaıtyn da, synaıtyn da ýaqyt týdy. Kóptegen quramalar óz tobynan shyqqanyna shúkirshilik aıtyp, keıingisin taǵy kórermiz dep otyr. “A” tobynan jeti upaı oljalaǵan Ýrýgvaı men qorjynynda tórt upaıy bar Meksıka shyqty. “V” tobynda “Argentına alǵashqy eki jeńisimen-aq joldamany jan qaltasyna basyp alǵan edi. Sońǵy týrda baryn salǵan Ońtústik Koreıa quramasy tórt upaımen ekinshi joldamaǵa zorǵa tuıaq iliktirdi. Eki toptan Ońtústik Afrıka Respýblıkasy, Fransııa jáne Grekııa, Nıgerııa quramalary shyǵyp qaldy. “S” tobynda AQSh pen Anglııa quramalary, “D” tobynda Germanııa men Gana top basynda keledi. Al, “E” tobynda alty upaı oljalaǵan gol­landııalyqtar báıgeni shappaı alyp tursa, Japonııa men Danııa quramalarynyń taǵdyry keıingi oıyndarda sheshiledi. “G” jáne “H” top­tarynda Brazılııa men Chılı quramalary alda keledi. “F” tobyndaǵy jaǵdaı da óte shıelenisti. Beısenbi, sársenbi kúngi oıyndar basy ash­yl­maı turǵan máselelerdiń túıinin tarqatyp ber­di. Máselen, “S” tobynda jaǵdaıdyń kúrde­lengeni sonshalyq, pleı-offqa shyǵýǵa báriniń de múmkindigi bar bolatyn. AQSh – Aljır qu­ra­malary bapkerleriniń belgilengen eki taım­nyń sońyna deıin kóńili kúpti boldy. Amerı­ka­lyqtar 90 mınýt armandaǵan nıetine 92-shi mı­nýtta jetti. Altıdordyń oń qaptaldan asyr­ǵan dobyn Klınt Dempsı qaqpashyǵa týra tepti. Qaqpanyń bos buryshyn kózdeýge ýaqyty da, murshasy da bolmaǵan. Amerıkalyqtardyń ba­ǵyna, aljırlikterdiń soryna sol dop qaqpa­shy­nyń qolynan keıin serpildi. Qorǵanys shebine naızadaı boılap júrgen Donovan múmkindikti múlt jibermedi. Amerıka quramasynyń serkesi keıin jýrnalısterge suhbat berýge shyqqanda kózi jasaýrap turǵan. Laǵyldaı tamshylar Amerıkadaı alpaýyt memlekettiń abyroıyn saqtap qalǵan qýanyshtyń kýási edi. “S” tobynda Anglııa quramasymen oınaǵanǵa deıin Slovenııanyń jaǵdaıy táýir, top bastap turǵan. Defonyń 23-i mınýtta soqqan jalǵyz do­by aǵylshyndarǵa baqyt ákeldi. Kirpigine de, kó­zil­dirigine de muz qatqan Fabıo Kapello Fransııa quramasynyń artynan attanýdy esh qalaǵan joq. Fýtboldyń otany aǵylshyndar joıqyn shabý­yl­dar uıymdastyryp, abyroı­laryn saqtap qaldy. Al, Meksıkany 0:1 esebimen jeńgen Ýrýgvaı “A” tobynda úzdik bolyp, kelesi kezeńge Mek­sıkany qolynan jetelep ótti. Gol soqqan Sýares, 44-i mınýtta. Quramalary pleı-offqa ót­ken memleketterdiń jankúıer­leri sol kúnderi kirpik ilgen joq. Toı­lady. Qaıǵyly jaǵdaılar da oryn aldy. Adam bas aınaldyr­ǵan baqyttan da óledi eken. Oń­tústik Koreıada fýtbol toıy qyz­ǵan shaqta Lı degen jıyrma ja­sar stýdent seriktesterimen Seýl­de Han ózenine qarǵyp ketken. Dos­tary jaǵaǵa áreń alyp shyqqany­men, aýyr jaraqat alǵan stýdentti dárigerler qutqaryp qala almady. Jankúıerlerdiń es-túsin al­ǵan fýtbol alamanynda osyndaı jaǵdaılar da bolyp turady. Al fransýzdar bılet almapty... Nemister dini qatty halyq qoı. Ganamen oınar aldynda je­ńile qalsaq, Afrıkada sanda­lyp júrmeıik dep ushaqqa bılet alyp, artyq-aýys júkterin jı­nap qoı­ypty. Olardyń toptaǵy jaǵdaıy shynynda aýyr edi. Gana men Av­stra­lııanyń tórt-tórtten upaıy boldy. Eýropadaǵy úzdik klýbtarda oınaıtyn serke jigitteri bar Serbııa da sytylyp shyǵýǵa qulshynyp tur. Bas bapker Ioahım Lev “Bizdiń komandaǵa qy­sym óte kóp boldy, bári jeńis kútti. Sol úmit­ti aqtadyq”, degendi kóńili jaılanǵan soń aıtqan. Germanııa Gana quramasyn 1:0 esebimen jeńdi. Al, Ońtústik Afrıka quramasynan 2:1 esebimen jeńilgen fransýzdardyń basyndaǵy jaǵdaıdy eshkimniń basyna bermesin. Khýmalonyń 20, Mfelanyń 37 mınýttarda soqqan golyna Malýda 70 mınýtta bir doppen jaýap berdi. Bitti. Ári qaraı fransýzdardyń shamasy jetpedi. Pleı-offqa óte almasa da álem chempıonyn ádemi jeńgen afrıkalyqtar óz jankúıerleriniń aldyndaǵy aıybyn birshama jýǵandaı boldy. Oıyn sońynda ekranda Raımon Domenek pen Karlos Alberto Parreıra jaǵalasyp turǵandaı kóringen edi. Parreıra áriptesiniń kúrtesin oń qolymen syǵymdap ustap jibermeıdi. “Baqsam, baqa eken” demekshi, kiná Domenektiń ózinen bolyp shyqty. Oıyn bitken soń FIFA dástúri boıynsha bapkerler mindetti túrde qol alysyp, jaqsy tilekpen ketýi kerek. Domenek áriptesiniń usynǵan qolyn al­maı qoıǵan. Endi bul másele FIFA-da qaralýy múmkin. Qalaı bolǵanda da eki bapkerdiń óz ornynda qalmaıtyndyǵy belgili bolyp qaldy. Qol alyspaǵany úshin emes, quramany laıyqty daıyndaı almaǵany úshin. Fýtbol – memlekettik másele. Fransııa Pre­­zıdenti Nıkolıa Sarkozı quramanyń sha­bý­yl­­shy­sy Terrı Anrıdi qabyldap, Fransýz fýt­bolshylarynyń álem chempıonatyndaǵy sát­sizdigin talqylamaq. Surmergen Nıkolıa Anel­kanyń bapker uıǵarymymen quramadan shyǵa­rylǵandyǵy da sóz bolady. Frank Reberı álem chempıonatynda súreńsiz oıyndarymen jankúıerlerdi jerge qaratqany úshin fransýz ultynan keshirim surady. Onyń artynan jartylaı qorǵaýshy Floran Malýda da sóıtti. “Bul – naǵyz apat” dep baǵalady ol. Bizdiń nashar oıynymyz halqymyzǵa osynshalyq áser etedi dep oılamaǵan edik. Biz memleketimizdiń ımıdjin búkil álem aldynda qatty túsirdik. Buǵan bas bapker ǵana emes, barlyq oıynshylar kináli”. Malýdanyń kóz jasy shyqpasa da júregi ezilip aıtqan sózine qurama músheleri tolyqtaı qosylǵan. “Tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi, altaý ala bolsa aýyzdaǵy ketedi”. Qazaq­tyń osy máteli fransýzdardyń qazirgi jaǵdaıyn dóp basyp tur. Bas bapker álemge áıgili shabýylshy Anrıge “Álem chempıonatyna aparýyn aparamyn. Biraq, qosalqy quramda otyrasyń”, degen eken. Komandanyń ishi osylaı yryń-jyryń bolǵan soń bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarý týraly qalaı armandaýǵa bolady. Onyń ústine álem chempıonatyndaǵy jelik boılarynan áli ketip bolmaǵan fransýz oıynshylary óte súreńsiz oınady. Endi quramany Loran Blan qolǵa alady. Bú­gingi oıynshylardan kimder qalatyndyǵyn sol sheshedi. Yntymaqtyń joqtyǵy ataqty fransýz quramasyn shyń basynan osylaısha qulatty. Baqtııar TAIJAN. DÁSTÚRLI DODA Astanada Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy qalalyq fılıalynyń uıymdastyrýymen jáne oǵan “Nur Otan” HDP-nyń jergilikti bólimshesiniń qoldaý kórsetýimen BAQ arasynda kishi fýtboldan belgili qalamger Ramazan Ahmetovti eske túsirýge arnalǵan týrnır ótti. Jyl saıyn astanalyq jýrnalıster arasynda dástúrge aınalǵan týrnırge bıyl 9 komanda qatysty, onyń ishinde “Egemen Qa­zaqstan”, “Kazahstanskaıa prav­da”, “As­tana aqshamy”, “Nur Asta­na” ga­zetteri, “Habar”, “Astana” tele­ar­­na­­la­ry men basqa da baspasóz qural­dary qatysty. Osy komandalar úsh topqa bólinip, kúsh synasty. Sóıtip, ár topta birinshi oryn alǵan komandalar ózge 2 topta jeńiske jetken qarsylastarymen kez­desti. Bul oıyndarda “Qazaq Radıo­sy­nyń” baǵy jandy. Olar fınaldyq kez­desýde “Nur Astana” komandasyn 3:1 esebimen jeńip, bıylǵy týrnırdiń bas júldesin jeńip aldy. Jýrnalıster odaǵy qalalyq fı­lıa­lynyń basshysy Maǵjan Sady­hanulynyń aıtýynsha, birneshe jyl­dan beri ótkizilip kele jatqan týrnır aldaǵy kezde de jalǵasatyn bolady. О́ıt­keni, onyń maqsaty – jýrna­lıs­ter arasynda jeńimpazdy anyqtaý emes, eń bastysy BAQ ókilderiniń dos­tyǵyn nyǵaıtý, fýtbol sııaqty mıllıondaǵan jankúıerlerdiń súıikti oıynyn áriptesteriniń arasynda nasıhattaý. Qurmanǵazy JUMAǴULULY, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti.