Birikken Ulttar Uıymynyń 193 múshe memleketi baǵalaǵan bıylǵy reıtıng 2022–2023 jyldary jınalǵan derekterge negizdelgen. Al onlaın-qyzmetter ındeksi (OSI) boıynsha Qazaqstan 10-orynǵa ıe bolyp, Ońtústik Koreıa, Danııa jáne Estonııamen qatarlasty. Sondaı-aq tizimde Qytaı, Germanııa, Aýstralııa sııaqty alpaýyt elderden ozyq turǵanyn da aıta ketkenimiz jón.
Jalpy, sıfrlyq tehnologııalardy damytý isinde basqa da baıypty bastamalar barshylyq. Dese de Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda sıfrlandyrý salasyndaǵy jetistikterdi eseleı túsý kerektigin atap ótti. Iаǵnı «Elektrondy úkimet» platformasyna jasandy ıntellekt tehnologııasyn barynsha engizýimiz qajet. «Qazaqstan jasandy ıntellektini keńinen qoldanatyn jáne sıfrlyq tehnologııalardy damytyp jatqan elge aınalýǵa tıis. Bul – Úkimettiń basty mindetiniń biri», degen edi Memleket basshysy.
Endi bıylǵy statıstıkany saraptaıyq. Elektrondy qyzmette ilgeri jyljyp, IT salasynda aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkize aldyq pa? Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń málimetine súıensek, búginde elimizdiń IT salasynda 18 683 kompanııa jumys isteıdi. Osy tusta «Astana Hub» halyqaralyq tehnologııa parkin mindetti túrde aıtýymyz kerek. О́ıtkeni bul tehnopark qazir 1,5 myńnan astam qatysýshyny biriktirip, IT salasyna aıryqsha úles qosyp otyr. Olardyń ishinde 1102 otandyq jáne 437 sheteldik kompanııa bar. О́sim sońǵy bes jylda 31 ese artqan. Al bıylǵy eksporttyq túsim 140 mlrd teńgeden asty. Baıqap tursaq, nátıje jaman emes. Tipti, óte jaqsy desek te bolady. Osy kúni elimizde dál osyndaı 18 alań jumys isteıdi. Olar jergilikti startaptar men kásipkerlikti damytýǵa belsendi yqpal etedi.
Sonymen qatar bıylǵy basty jańalyqtyń biri – bıometrııalyq sáıkestendirý men QR-qoltańba qyzmetteriniń engizilýi. Bul qaǵazbastylyqtan qutylýǵa kómektesip, elektrondy qyzmetterdi alý úderisin edáýir jeńildetti. Sózimiz jalań bolmas úshin sandardy sóıleteıik. Máselen, osy jyly QR-kodtardyń kómegimen 8 mln-nan astam qol qoıylyp, Digital ID júıesi arqyly 18 mln-nan astam sáıkestendirý júrgizilgen. Osylaısha, otandastarymyz ózderiniń jeke málimetine qaýipsiz ári jyldam qol jetkizý múmkindigine ıe boldy.
«Bizdiń aldymyzda ıntellektýaldy, kreatıvti jáne ozyq quraldarmen jabdyqtalǵan, tehnologııalyq turǵydan damyǵan qoǵam qurý mindeti tur. Biz ony bolashaq qoǵamyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jańa tujyrymdama retinde «Generative Nation» dep ataımyz. Mundaı tájirıbe qazirdiń ózinde basqa elderde sátti qoldanylýda. Sıngapýrda aqyldy tehnologııalarǵa baǵyttalǵan «Smart Nation», Izraılde ınnovasııalyq kásipkerlikke basymdyq berilgen «Startup Nation» degegen túsinik bar», degen edi Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Mádıev.
Sol sebepti eńbek naryǵyn bilikti kadrlarmen qamtamasyz etý mindeti de nazardan tys qalmaıdy. 2024 jyly IT-mamandardyń ortasha aılyq jalaqysy 54%-ǵa ósip, 673 myń teńgege jetti. Sondaı-aq aqparattyq tehnologııalar salasynda jumyspen qamtý 12%-ǵa artqan. Bul bilikti hám básekege qabiletti kadrlarǵa degen joǵary suranysty kórsetedi.
Sondaı-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda 2025 jylǵa qaraı 20 myń IT-maman daıarlaýǵa baǵyttalǵan «Tech Orda» baǵdarlamasy iske qosyldy. Jeke IT-mektepter aqparattyq tehnologııalar salasynda 16 myńnan astam sarapshy daıyndady. Bir qyzyǵy, múldem basqa mamandyqtan IT baǵytyna aýysqan «Tech Orda» baǵdarlamasynyń túlekter sany barshylyq. О́ıtkeni osy kúni sıfrlyq ózgeristerdiń múmkindigi molaıyp, barlyq salada basymdyq alǵanyna kýá bolyp otyrmyz.
«Sıfrlyq tehnologııalar bıznes, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalarynda jańa kókjıekterdi ashady, ekonomıkalyq ósýdi qamtamasyz etedi jáne mıllıondaǵan adamdar úshin múmkindikterdi keńeıtedi. Biz osy baǵyttardy belsendi túrde damytyp jatyrmyz. Barlyq memlekettik qyzmetterdiń 90%-dan astamy halyqqa mobıldi qurylǵylar arqyly qoljetimdi. 2029 jyldyń sońyna deıin elde halyq pen bızneske sıfrlyq resýrstarǵa teń qoljetimdilikti qamtamasyz etetin tolyqqandy ekojúıe qurý josparlanyp otyr», degen edi Premer-mınıstr Oljas Bektenov.
Elimizdegi IT-qyzmetterdiń eksporty da qarqyndy ósimdi kórsetip otyr. 2023 jyly onyń kólemi 529 mln dollarǵa jetti, al 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda bul kórsetkish 305 mln dollardan asty. Iаǵnı Memleket basshysynyń 2026 jylǵa qaraı IT-qyzmetter eksportyn 1 mlrd dollarǵa deıin jetkizý jónindegi tapsyrmasy senimdi túrde oryndalyp jatyr. Búginde Qazaqstannan IT-qyzmetter 86 elge eksporttalady. Bul otandyq kompanııalardyń joǵary suranysy men jahandyq deńgeıde tabysty básekelesý qabiletin rastaıdy. Eksporttyń negizgi baǵyttary – Reseı, Irlandııa, Meksıka, AQSh jáne Sıngapýr.
