Eńbek • 09 Qańtar, 2025

Arman qýyp Aqbelge kelgen

150 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Lezgın ultynyń ókili Saladın Iýzbegovtiń Buqar jyraý aýdany Aqbel aýylyna qonys aýdarǵanyna eki jylǵa jýyqtapty. Úı men bazdy 5 mıllıon teńgege satyp alypty. Bazdyń qurylysy aıaqtalmaǵan kórinedi. Ishin áktep, qorshaýmen qolaıly etip bólip, jaryq shamdaryn ornatypty. Úıdi de ekige bólip, qurylys jumysyn júrgizgen. Birinde ózi turady, birin jumyskerlerine ázirlep qoıypty.

Arman qýyp Aqbelge kelgen

Saladın buǵan deıin kólikterge GPS treker ornatatyn kompanııada basshylyq qyzmette bolǵan. Biraq jany aýyldy ańsaǵan soń, bir-aq kúnde artynyp-tartynyp aýylǵa kóship barǵan. Balalyq shaǵy Nura aýdanynda ótipti. Áke-sheshesi qarapaıym eńbek adamdary bolǵan. Sharýanyń bárin kórip ósken Saladınge qoradaǵy jumys qorqynyshty emes. Eńbekpen erte shyńdalǵan onyń aýylǵa kóshýdegi maqsat-muraty áride jatyr.

Qazir jas fermer qoıdyń edilbaı men gıssar tuqymyn ósirip otyr. Aýylǵa kóship kelgen betin­­­­de Qosta­­­naı­­­daǵy belgili «Qazaqqoı ortalyǵy» sharýashylyǵynan 30 bas saýlyq áke­lip­ti. Byltyr Túrkistannan 50 gıssar qoıy men asyltuqymdy gıssar qosh­­­­qaryn satyp alypty. Qazirdiń ózinde olar­­dyń qozylary ájeptáýir sal­maq­ty.

Bitimi bólek gıssar tuqymy qosh­qary­nyń baǵasy áleýmettik jelini dúrildetip tur. Mundaı qoshqardyń boıy 1 metrden asyp, salmaǵy 190-200 kelige deıin barady. Etti ári maıly, quıryqty, dúnıejúzindegi barlyq qoı tuqymynyń ishinde eń irisi. Tez ósip, salmaqty da tez jınaıdy. Etiniń de dámi erekshe kóri­ne­di. Osynyń bárin ábden zerttegen fermer taǵy da 100 qoı alamyn dep otyr. Gıssar qoıynyń otany Tájik­stanǵa jol tartamyn deıdi. Asyl tu­qymdy qoshqar ákelip, seleksııalyq jumysty jańǵyrtyp, qoı tuqymyn asyldandyrmaqshy.

– Asyltuqymdy eki qoshqarym bar. Kútimine asa jaýapkershilikpen qaraı­­­myn. Ýaq malda kezdesetin ishek qurt, brýsellez, qotyr sekildi túrli aýrýdyń aldyn alamyz. Ol úshin arnaıy ekpe salǵyzamyz. Úsh-tórt aı saıyn analız alyp otyramyz. Aryqtyń, jasandy kóldiń sýyn ishpeıdi. Qudyqtyń tushy sýyn beremiz. Kúnde qosymsha arpa beremiz, – deıdi S.Iýzbegov.

Kóktemnen bastap, qoshqarlaryn sata bastaıdy. Qazirden alǵysy kele­tinder kóp. Saladınniń áleý­mettik jelisi ar­qyly kórip, bilip qyzy­ǵý­shy­lyq tanyt­qan jurt tuqymyn alýǵa asy­ǵyp júr. Aýylǵa kelgen meımandar Saladınniń qorasyna soǵady. О́ıt­keni iri qoshqarlaryn qyzyqtaıdy. So­nymen qatar Qostanaıdan sútti «Sım­­­­men­tal» tuqy­mynan 10 sıyr ákelý de jos­parynda bar.

Aýyldyń jurty keń ǵoı. Elge úı qosyldy dep qushaǵyn ashyp, kómek qolyn sozady. Solardyń biri – kórshisi Qýanysh Maratuly. Ol aýyldyń veterınar dárigeri. Saladınge kóp kómegin tıgizedi. Ekeýi tonnyń ishki baýyndaı aralasyp ketken. Qýanysh óziniń bilgenimen bólisedi. Qoıyn egip beredi. Basqa da sharýalaryna tik turady. Aýyldyń baqtashysy Aqjol Saǵadıev te qoly altyn jigit. Qorasynyń, úıi­niń qurylysyna qolkómegin aıaǵan emes. Jańa kóship kelgen Saladınge alǵash bolyp erýlik bergen de – ekeýi. Atqa minip, ań qýady. Mal soıyp, et músheleýge deıin úıretip qoıypty.

Bıyl Úkimettiń kómegine júginip, jeńildetilgen nesıe rásimdemekshi. Sol arqyly traktor, shóp shabatyn tehnıka al­­­­ǵysy keledi. Bári de qysqy azyǵyn qam­daýdyń áreketi.

Sharýasyna tastaı Saladın súr boıdaq. Aýyldyń qyzyn alyp, shańy­raq kótergisi keledi. Ol kúnniń de aýy­ly alys emestigin jáne sezdirdi. Sol sebep­ti, kúni-túni qazaqsha úırenip júr. Sóıtip, Saladın qoı ǵana emes, oı da baǵyp júr.

 

Qaraǵandy oblysy,

Buqar jyraý aýdany,

Aqbel aýyly 

Sońǵy jańalyqtar