Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ekinshi dúnıejúzilik soǵysy tarıhynyń paraqtaryn aqtarǵanda adamnyń júregin qozǵap, rýhyn silkıtin dál osyndaı talaı oqıǵalardyń kýási bolasyz. Tórt kún boıy jaýmen jalǵyz jaǵalasqan Alashtyń arystan ulynyń kim ekenin dereý esińizge túsire almaısyz. О́ıtkeni ol týraly kitaptarda kóp jazylmaǵan. Aqparat quraldary da onyń kózsiz erlikterin úzdiksiz nasıhattamaǵan. Ekinshi dúnıejúzi soǵysy degende el-jurt onnan asa batyrdyń esimin eske alady. Al 18 jasynda «Keńes odaǵynyń batyry» atanǵan Jánibek Aqatuly Eleýsizov degen oǵlannyń sar jelip bu dúnıeden ótkenin búgingi urpaq bilmeıdi de...
1941 jyl. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys órti Keńes odaǵynyń aýmaǵyn sharpyǵan kez. Reseıdiń Altaı aımaǵynyń Turat aýylynda 1925 jyldyń 20 maýsymynda dúnıege kelgen 16 jastaǵy qarshadaı qazaqtyń bozbalasy Jánibek Eleýsizov óz erkimen maıdanǵa attanýǵa ótinish beredi. Biraq jas jigittiń tilegi qanaǵattandyrylmaı, arada eki jyl ótken soń, 1943 jyldyń aqpan aıynda ásker sapyna alynyp, Barnaýldaǵy áskerı ýchılıshege oqýǵa jiberildi.
18 jastaǵy Jánibek Eleýsizov Barnaýldaǵy áskerı ýchılısheni úzdik támamdap, 6-gvardııalyq dıvızııanyń 25-gvardııalyq atqyshtar polkine Otan aldyndaǵy boryshyn óteýge attandy. Ol 1943 jyldyń tamyz aıynda atalǵan polktyń 2-atqyshtar batalonynda zeńbirekshi bolyp, maıdan dalasyna kirdi. Qol pýlemet kótergen jas jigit Ýkraınanyń Sýma oblysy aýmaǵyn nemis basqynshylarynan bosatýǵa qatysyp, Shostkı qalasy mańyndaǵy Smolıaj aýylynda bolǵan shaıqasta 8 jaý áskeriniń kózin joıyp, alǵashqy «Erligi úshin» medalimen marapattaldy.
Osy shaıqastan keıin «egeýli naıza qolǵa alyp, eńký-eńký jer shalyp» J.Eleýsizov qanshama maıdan kórip, ıir-qıyr joldardy basty. Solardyń bárinde mańdaıy jarqyrap, erlikpen oralyp otyrdy.
1943 jyldyń qyrkúıek aıy. Bul kezde Qyzyl armııanyń tynysy ashylyp, tynymsyz Dneprge qaraı jyljı bastady. Jaý qolynda qalǵan Ýkraına aýyr kúnderdi basynan keship jatty. Dnepr degen – tabıǵat turǵyzǵan bekinis. Eger qyzyl ásker sol bekinisti alsa, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy jeńis kúni jaqyndary anyq. Strategııalyq aımaq sanalǵan Dneprdi alýda erlik kórsetken sarbazdarǵa «Keńes odaǵynyń batyry» ataǵy beriletini týraly Stalınniń buıryǵy da shyqqan. Polk, rota, vzvod komandırleri «Altyn juldyzdy» keýdelerge qadaýǵa ýáde etken Stalınniń sol buıryǵymen sarbazdardy rýhtandyrady.
1943 jyly qyrkúıektiń 22-inen 23-ine qaraǵan túni 6-gvardııalyq atqyshtar dıvızııasynyń 25-gvardııalyq atqyshtar polkiniń pýlemetshisi, qazaqtyń arystan júrekti batyr uly J.Eleýsizov alǵashqylardyń biri bolyp Dneprdi kesip ótip, oń jaq jaǵalaýdaǵy plasdarmdy basyp alýǵa qatysady. Qol pýlemetpen jantalasyp, jaý áskerimen qııan-keski shaıqasqa kirgen batyr ul qyzyl áskerdiń ózennen kedergisiz ótýine jol ashady.
Bes pýlemettiń arasynda jalǵyz ózi júgirip, tórt kún boıy plasdarmdy qorǵaǵan 18 jastaǵy jaýyngerge «Keńes odaǵynyń batyry» ataǵyn berý týraly «Marapat qaǵazynda» Jánibek Eleýsizov erligi jazylǵan (Sýretke qarańyz. Arhıvtik qujat pamyat-naroda.ru portalynan alyndy).
Ol qujatta Jánibek Eleýsizovtiń 1943 jyldyń qyrkúıeginiń 22-inen 23-ine qaraǵan túni Dnepr ózenin alý shaıqasynda ózenniń oń jaǵalaýyna birinshi bolyp ótip, pýlemetpen bekinis jasap, óziniń bólimshesiniń ózennen kedergisiz ótýge múmkindik jasaǵany, 25 qyrkúıek kúni batalonnyń Prıpıat ózeniniń oń jaǵalaýyna ótý sátinde de ómirin qaýip-qaterge tige otyryp, jaýdyń oq boraǵan bekinisin talqandap, taǵy da qyzyl áskerge jol ashqany, osy erligi Keńes odaǵynyń batyry ataǵyn alýǵa laıyq ekeni jazylǵan. Marapatqa usyný qaǵazyna 1943 jyldyń 1 qazanynda 25-gvardııalyq atqyshtar polkiniń komandıri, podpolkovnık Nıkolaı Smırnov qol qoıyp, KSRO Joǵarǵy Keńesine joldaıdy.
1943 jyldyń 16 qazanynda KSRO Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń Jarlyǵymen Jánibek Aqatuly Eleýisovke Keńes odaǵynyń batyry ataǵy berilip, Lenın ordeni jáne «Altyn juldyz» medalimen marapattaldy.
Otan aldynda boryshyn ótemekke 16 jasynda óz erkimen maıdanǵa suranyp, 18 jasynda batyr ataǵyn alǵan Jánibek Ahatuly Dnepr shaıqasynan keıin de talaı erlik jasap, Malın, Jıtomır, Novograd-Volynskıı, Rovno qalalaryn azat etý shaıqastaryna qatysty. 1944 jyldyń naýryz aıynda Rovne aýdanyndaǵy Dýbno qalasyndaǵy urysta aýyr jaralanyp, 1944 jyldyń kúzinde Qazan qalasyna oqýǵa jiberilgen. Oqýyn támamdaǵan soń, Jıtomır áskerı mektebine qyzmetke ornalasty.
Qazaqtyń batyr uly 1954 jyly Qazaqstanǵa birjola kóship kelip, bastapqyda Shyǵys Qazaqstan, keıinnen Atyraý oblysynda ártúrli qyzmetter atqaryp, 1996 jyly Taraz qalasynda dúnıeden ótti.
