Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Oqý-aǵartý mınıstrliginiń málimetinshe, aldaǵy úsh jyl ishinde elimizdiń barlyq óńirinde 1 231 mektepti jańartý josparlanyp otyr. Onyń 820-sy aýyldyq jerde ornalasqan. Mundaı basymdyqtyń bolý sebebi atalǵan joba aıasynda qala jáne aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyq azaıady. Osy oraıda «jóndeý jumystarynyń naqty baǵdarlamasy qandaı?» degen zańdy suraq týyndaıdy.
Endi sony ashyp aıtaıyq. Kúrdeli jóndeý barysynda mektepter eń áýeli zamanaýı pán kabınetterimen jabdyqtalyp, jıhazdar tolyǵymen jańarady. Sonymen qatar kitaphanalar men ashanalardy modernızasııalaý, qaýipsizdik júıelerimen jabdyqtaý jumystary júrgiziledi. Budan bólek, sport zaldar jańartylady, tym eskirgen bolsa jańadan salynady. 2025–2027 jyldarǵa arnalǵan jańǵyrtý jospary osyndaı. Bul sharalar bilim berý mekemeleriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýǵa, ınnovasııalyq tehnologııalardy erkin engizýge, eń bastysy sapaly bilim alýǵa múmkindik beretini sózsiz.
Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Edil Ospannyń aıtýynsha, elimizde keıingi eki jylda 32 apatty jáne 71 úsh aýysymdy mekteptiń máselesi sheshilgen, sondaı-aq óńirlerdegi 200 mektepte oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy joıylǵan. Bul kórsetkishter osy kezeńde jarty mıllıon oqýshyǵa arnalǵan 422 jańa mekteptiń salynýymen baılanysty.
«Mektep ınfraqurylymyn jaqsartý maqsatynda 2023–2024 jyldary 464 bilim berý uıymy kúrdeli jóndeýden ótti. Sonymen qatar byltyrǵy kóktemgi sý tasqynynan zardap shekken 35 nysan qalpyna keltirildi. 2039 mektepte 3130 zamanaýı pán kabınetteri (robottehnıka, hımııa, bıologııa, fızıka, STEM) jabdyqtaldy. Al endi, aldaǵy maqsatymyzǵa toqtalsaq, ártúrli qarjylandyrý baǵdarlamalaryn, ıaǵnı memlekettik-jekemenshik áriptestikti jáne demeýshilik kómekterdi biriktirý arqyly mektepterdi keshendi jańǵyrtý josparlanyp otyr. Bul – Prezıdenttiń tapsyrmasy. Mundaǵy maqsat – eldegi 1231 mekteptiń oqý kabınetterin, ashanalardy, sport alańdaryn jáne kitaphanalardy jańartý. Atalǵan jospar tek jóndeý jumystaryn ǵana emes, mektepterdiń materıaldyq-tehónıkalyq bazasyn tolyq jańartýdy da qamtıdy. Ásirese aýyl mektepteriniń deńgeıin kóterýge, olardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartyp, oqýshylar úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa basa nazar aýdaramyz. О́ıtkeni bilim berý uıymdarynyń 67 paıyzyn, ıaǵnı 5745 mektepti aýdandyq jáne aýyldyq mektepter quraıdy. Soltústik Qazaqstan oblysynyń Peterfeld aýylyndaǵy mektepke jasalǵan jóndeý jumysy keshendi tásildiń tıimdiligin kórsetti. Iаǵnı ınvestorlar qarjy quıýynyń nátıjesinde sol aýyldaǵy mektep elimizdegi eń zamanaýı bilim berý mekemeleriniń birine aınaldy», deıdi Edil Sabyruly.
Jobany júzege asyrý úsh kezeńnen turady. Atap aıtsaq, 2025 jyly – 262 mektep, 2026 jyly – 436 mektep, 2027 jyly 466 mektep jańǵyrtylmaq. Budan bólek, Jambyl oblysynda 2028–2029 jyldary 67 mektep jańartylady.
Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bıyl «Jaıly mektep» ulttyq jobasynyń aıaqtalatynyn da aıryqsha atap ótti. Atalǵan baǵdarlama aıasynda 2025 jyldyń sońyna deıin 217 zamanaýı mektep salý josparlanǵan, olardyń 105-i 2024 jyly boı kóterdi. Bul ulttyq joba balalardyń turǵylyqty jerine qaramastan, zamanaýı talaptarǵa saı, sapaly jáne tegin bilim alý múmkindigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Bastama tek jaıly mektepterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýdy ǵana emes, sonymen qatar balalardyń shyǵarmashylyq jáne ıntellektýaldyq qabiletterin damytýǵa qolaıly orta qalyptastyrýdy kózdeıdi. Qysqasy, «jaıly» degen mektepterdiń jaı mektepterden artyqshylyǵy kóp.
«Jaıly mektepterdiń aýmaǵy tıptik mektepterge qaraǵanda 15–20 paıyzǵa úlken bolady, al tehnıkalyq jabdyqtalýy 4 esege artady. Jańa mektepterde robottehnıka kabınetteri, STEM-zerthanalar, horeografııa zaly, kovorkıng aımaqtary, oıyn jáne ashyq aýada jattyǵý alańdary, sondaı-aq alǵashqy áskerı daıyndyq plasy qarastyrylǵan. Bastaýysh jáne joǵary synyp oqýshylary bólek bloktarda oqıdy. Kóptegen orta mektepten aıyrmashylyǵy, jańa mektepterde 3-4 sport zaly bolady. Sonymen qatar mektep aýmaǵynda ártúrli is-shara men ulttyq damytý oıyndaryn ótkizýge arnalǵan alańdar jasalady», dep túsindirdi Oqý-aǵartý mınıstrligi Infraqurylymdy damytý departamentiniń basqarma basshysy Jaıyq Maqsutov.
Osy oraıda Ahmet Baıtursynulynyń sózi oıǵa oralady. «Mekteptiń jany – muǵalim. Muǵalim qandaı bolsa, mektep sondaı bolmaq». Sondyqtan qyrýar qarjyǵa salynǵan «Jaıly mektepke» pedagog te saı bolýǵa tıis. Vıse-mınıstr Edil Ospannyń aıtýynsha, ótken jyly orta býyn bilim berý uıymdarynyń 80 myńnan astam pedagogi tegin biliktilikti arttyrýdyń kýrstarynan ótken. Sonymen qatar «Bilim berýdegi ózgeristerdiń 1000 kóshbasshysy» jobasy aıasynda dırektorlar korpýsyn daıyndaý júrgizilýde. Qabyldaý komıssııasynyń usynýy boıynsha kadr rezervine engizilgender memlekettik bilim berý uıymdarynyń dırektory laýazymyna konkýrstyq rásimderden ótpeı taǵaıyndalady. Búgingi tańda irikteý men oqytýdyń barlyq kezeńderinen ótken 179 baǵdarlama qatysýshysy dırektor bolyp taǵaıyndaldy. Olardyń ishinde 20-dan astamy jaıly mektepterdi basqardy.
«Jańa mektepterde qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etýge de erekshe nazar aýdarylady. Jedel basqarý ortalyǵyna qosylǵan sıfrlyq beınebaqylaý, dabyl túımesi jáne dybystyq habarlama, esikter men bloktardy avtomatty túrde qulyptaý, lısenzııalanǵan kúzet qarastyrylǵan. Sondaı-aq erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa jaqsy jaǵdaı jasalǵanyn da atap ótken jón. Bul – logoped, psıholog, ınklıýzıvti bilim berýdi qoldaý kabınetteri men arnaıy tehnıkalyq quraldar. Taǵy bir aıta keterligi, mektepter aımaqtardyń klımattyq erekshelikterin eskere otyryp jobalanǵan», deıdi vıse-mınıstr.
