Qaıtpaı sultan nemese tarıhı tulǵanyń beımálim qyrlary

Sońǵy úlgidegi tehnologııamen jabdyqtalǵan mýzeıdiń ishki kelbeti erekshe bezendirilipti. Paıǵambar meshitiniń irgetasy qalanǵan alǵashqy kúninen bastap qalyptasý tarıhy kezeń-kezeńimen sátti usynylǵan. Munda ekskýrsııa arab tilinde júrgiziledi eken. Aýdarmasyn bir mezgilde álemniń kóptegen tiline tárjimalaıtyn elektrondy qural arqyly tyńdaı alasyz. Bizge onyń qajeti bolmady. Quran tilin jetik meńgergen Qyzylorda oblysynyń bas ımamy Dastan Janasuly arab tilinen tikeleı aýdarma jasady.

– Nureke, myna minberge jaq­sy­lap zer salyńyz, – dedi ol mýzeıdiń ortańǵy bóligine jet­kende, – qazaq dalasynan shyq­qan Qaıtpaı atty sul­t­an jasatyp, Paıǵambar meshi­tine syıǵa tartqan. Buryn-sońdy Qaıt­paı sultan týraly estip pe edińiz?

Qaıtpaı sultannyń esimin bu­ryn-sońdy estimegen ekenbiz. Tań­danatyn da jaǵdaıymyz bar. О́zi qazaq dalasynan shyqqan sultan bolsa! Anaý-mynaý emes, Paıǵambar meshitine arnap minber saldyrsa! Qalaısha tańǵalmaısyz!

Qosh. Sonymen minberdiń ta­rı­hyna keleıik. 1481 jyl Paıǵam­bar meshitinen órt shyǵyp, Alla elshisi­niń qabirine deıin otqa oranady. Tilsiz jaý sharpyǵan kıeli oryn jaramsyz kúıge túsip, kóp uza­maı qalpyna keltirý jumysy bas­tala­dy. 1483 jyly Mysyr men Sham­nyń (Sırııa) bıleýshisi Ál-Áshraf Qaıtpaı sultan arnaıy minber jasatyp, ony Paıǵambar meshitine syıǵa tartady. Minber meshitte 1593 jylǵa deıin qyzmet etipti. Dál sol jyly III Murad sultan meshitke jańa minber ornatyp, Qaıtpaı sultannyń minberin Quba meshitine kóshiredi. Al Quba meshitiniń adamzat balasyn týra jolǵa shaqyrǵan ıslam dini kelgennen keıingi salynǵan eń alǵashqy qulshylyq ordasy ekendigi barshaǵa belgili. Quba meshitiniń qurylysyna Muhammed paıǵambarymyzdyń ózi aralasyp, qoly tıgen. Minber 2016 jyly «Mádına tarıhynyń ajyramas bóligi jáne Paıǵambar meshitine baılanysty sırek mura» retinde Quba meshitinen Paıǵambar meshitiniń tarıhyna arnalǵan mýzeıge aýystyrylǵan.

Paıǵambar meshitindegi «Raýda sharıfaǵa» ornatylǵan mıhrab pen onyń jazýy.

Minber appaq mármárdan jasalypty. Al ústińgi bóligi altyn boıaýmen bederlengen. Aǵash esik­ten, jeti baspaldaqtan turady. Esiktiń joǵary jaǵyndaǵy mań­daıshasyna Qurannyń «Nahyl» súresiniń 90-aıaty oıyp jazylǵan: «Negizinde Alla ádiletti, ıgilikti jáne aǵaıynǵa qaraılasýdy buıy­rady. Jáne de arsyzdyqtan, qar­sylyqtan ám zorekerlikten tyıady. Senderge nasıhat beredi. Árıne, túsinersińder».

Bir ereksheligi, minberdi jasaý kezinde sol dáýirdegi eń úzdik teh­nologııa qoldanylǵan kórine­di. Ár bóligine deıin muqııat oılas­tyrylǵan. Máselen, bir ǵana esikti jasaýǵa aǵash óńdeýdiń túrli ádis-tásilin paıdalanypty. Esiktiń bólik­teri uqypty óńdelgen aǵash kesekte­rinen jınalyp, órnekteri pil súıeginen oıylǵan. Minberdegi oıý-órnektiń bir bóligi qashalǵan jazýdan turady. Onda 1468 jyldan 1496 jylǵa deıin Mysyr men Sırııany bılegen Qaıtpaı sultannyń esimi jazylyp, maqtaý aıtylǵan.

Qaıtpaı sultannyń esimimen tyǵyz baılanysty ekinshi jádiger – Paıǵambar meshitindegi mıhrab. Mıhrab degenimiz – minájat etý­shilerge arnalǵan qubylany baǵ­­dar­lap turatyn baǵdarshy, namaz­­daǵy ımamnyń ornyn kórse­te­tin belgi. Kóptegen derekte Qaıt­paı sultannyń mıhraby atalǵan meshittegi «Raýda sharıfada» (qa­sıetti baqsha) ornalasqan delinedi. «Qasıetti baqsha» – meshittiń bir bóligi ǵana. Onda namaz oqyǵan adam mol saýapqa keneledi. «Qa­sıet­­ti baqsha» týraly Alla Elshi­si kózi tirisinde: «Meniń úıim men min­berimniń arasy – jánnat baqsha­la­rynyń bir baqshasy», dep aıt­qan. Sondyqtan musylmandar Paıǵam­bar meshitine barǵanda mindetti túrde «qasıetti baqshaǵa» kirip, sol jerde eki rákat namaz oqýǵa asyǵady.

Mýzeıdegi minber tarıhy jazylǵan taqta.

Sáti túsip, osy «Raýda sharıfada» bolý bizge de násip etti. Sonda mármárdan jasalǵan mıhrab­­tyń joǵary tusyndaǵy qoshqar múıiz oıýy kózimizge ottaı basyl­dy. Ká­dim­gi qazaqtyń qoshqar múıiz órnegi. Bir derekte Qaıtpaı sul­tan osy mıhrabty Paıǵambar me­shitine 1484 jyly syı retinde jiberip, ol sol jyldyń 17 qań­tarynda – Qurban aıt meıramynda ornatylǵan dep aıtylady.

Tarıhı derekterge súıensek, Qypshaq dalasynan shyqqan 25 sul­tan arab elin 135 jyldaı basqarǵan. Sonyń ishinde, mám­lúkterdi, jalpy Mysyrdy bıle­gen sultandardyń ishinde Qaıt­paı sultannyń esimi Beıbarys babamyzdan keıin erekshe dárip­teledi. Onyń dańqy daryndy basqarýshylyq ónerimen, soǵys­taǵy erjúrektigimen, qaıtpas-qaısar batyrlyǵymen, aıryqsha qaıyrymdylyǵy jáne ıslam di­nine sińirgen eńbegimen shyqqan. Keıbir arab ańyzdarynda Qaıtpaı sultan «Beıbarystan keıingi eń qudiretti jáne ádiletti patsha» retinde sıpattalady.

Qaıtpaı sultannyń tolyq ­nyspysy – Ál-Áshraf Seıit ad-Dın Qaıtpaı. 1416 (1418) jyly Deshti Qypshaq topyraǵynda kindigi kesil­gen. Qypshaqtyń sherkesh rýy­nan. Sol dáýirdegi qanquıly soǵys­tyń birinde bala Qaıtpaı quldyq­qa túsip, týǵan topyraǵynan jy­raq­qa ketedi. Sodan 20 jasynda my­syrlyq saýdagerdiń quly bolyp júrgen jerinen Kaırge taban tireıdi. Qaıtpaı bala kezinen sa­daq atýdyń sheberi, quralaıdy kóz­­ge atqan mergen bolǵan. Onyń sonysyna qyzyqqan Barysbaı sultan (1422–1438) Qaıtpaıdy 50 dınarǵa satyp alǵan. Odan Shaq­paq sultannyń (1438–1453) qaraýy­na ótken. Keıinnen osy Shaq­paq sultan Qaıtpaıdy quldyqtan azat etip, jeke hatshysy etip ta­­ǵaıyn­daıdy. Shaqpaq dúnıe sal­ǵan­nan keıin ol alty birdeı sul­tanǵa qyzmet etedi. Osy kezeńde áske­rı ónerimen kózge túsip, saraı kúze­tiniń múshesi, mámlúkterdiń myń­basyna deıin kóteriledi. Al Temirbuǵa sultannyń (1467–1468) kezinde atabek, ıaǵnı bas qol­bas­shy ataǵyn alady. Keıinnen Temir­buǵanyń ornyn basyp, 1468 jyl­dyń qańtarynda 52 jasynda sultan taǵyna otyrady. Sóıtip, Qaıt­paı Mysyr men Shamnyń (Sı­rııa) mámlúkterden shyqqan on segi­zin­shi sultany (1468–1496) atanady.

Metropolıten mýzeıindegi Qaıtpaı sultannyń saýyty.

Qaıtpaı sultannyń el basqarý stıli de erekshe bolǵan. Ol 28 jyl el basqaryp, mámlúkterdiń eń ataq­ty sultandarynyń birine aınalady. Ol bılikke kelgen alǵashqy kúnnen bastap senimdi serikteri men jaqtastaryn, saraı aqsaqaldaryn mańaıyna jınap, jańa basqarýshy keńes qurady. Eki adamdy ózine atqa­rýshy sultan etip tańdap alyp, basqa taǵaıyndaýlardyń bárin solar arqyly rettep otyrǵan. Mám­lúkterdi bılikke, el basqarýǵa kóp­tep tartady. Kóbinese bılikti solar­ǵa qaldyryp, saraıdan uzaq ýaqytqa alys ketedi eken. Ol osy arqyly qaramaǵyndaǵy ámirlerdiń ózine degen adaldyǵyn, beriktigin tekserip otyrypty.

Ol tek daryndy basqarýshy ǵana emes, esep-qısapqa da júı­rik bolǵan kórinedi. Sonyń arqa­syn­da mámlúkterdiń ekonomıka­lyq jaǵ­daıyn jaqsartyp, eldegi saýda-sattyq máselesine túbegeıli reforma jasaıdy. Osynyń ne­gizinde alys-beris, jármeńke, ba­zar jumystary damıdy. Erek­she dıplomatııalyq qabiletimen Os­man ımperııasymen shektesetin My­syr sultandyǵynyń soltústik she­karasyn nyǵaıtady.

Qaıtpaı sultannyń atyn álem­ge tanytqan musylmandardyń sáý­let ónerin damytyp, ony bıikke kótergeni edi. Ol ózi bılik qurǵan 28 jyldyń ishinde 230 sáýlet eskert­kishin, túrli qurylys pen ǵıma­rat saldyrǵan. Sonyń keıbiri kúni búginge deıin murty buzylmaı, aman jetken. Sultan Mekke, Má­dı­na, Kaır, Qudys (Ierýsa­lım), Da­ma­shyq (Damask), Haleb (Alep­po), Aleksandrııa sekildi qala­lar­dyń qurylys nysandaryna ­qol­tańbasyn qaldyrǵan. Osy tus­ta erekshe atap óterligi, Qaıt­paı sultan ózi turǵyzǵan ǵımarat­tar­ǵa, meshitterge qazaqtyń qosh­qar múıiz oıýyn saldyryp otyr­ǵan. Máselen, osy qoshqar múıiz­di Paıǵambar meshitindegi mıhrabtan bólek, Mysyrdaǵy Ál-Azhar meshitiniń mańdaıshasy­nan, Aleksandrııadaǵy Qaıtpaı qorǵa­nynan kórýge bolady.

Musylmandardyń sáýlet óneri degende, esimizge tek meshit pen medreseler ǵana túsetini belgili. Biraq babalarymyz onymen shektelmegen. Beıbarys sultan sáý­let­ti kópirler saldyrsa, Qaıtpaı sultan ǵajaıyp sýburqaqtar turǵyzǵan. Ǵalymdar Qaıtpaı sultannyń sáýlet ónerine erekshe den qoıýyn onyń el basqar­ǵan kezi musylmandardyń jaıma­shýaq kezeńine sáıkes kelýimen, saıası salqyndyq saıabyrlap, mám­lúkterdiń áskerı qýatynyń kú­sheıýi­men baılanystyrady. Sul­tan osy kezeńde mámlúkterdiń dástúrine dem berip, turǵyzylǵan mysyrlyq eskertkishterdiń bárine mámlúkterdiń órnegin qostyrady. Qazaqtyń qoshqar múıiz oıýy – osy órnekterdiń bireýi ǵana. Onyń tikeleı aralasýymen Mysyrdyń Aleksandrııa men Rashıd (Rozetta), Shamdaǵy Damask pen Aleppo qala­la­rynda qurylys júrgizilgen. Qudys­taǵy Qaıtpaı sýburqaǵy men Ga­zadaǵy Áshrafııa medrese­sin saldyr­ǵan. Arab túbegindegi qala­­lar­dy da gúldendirip, sonaý Paı­ǵam­bar, sahabalar dáýiri­nen kele jatqan meshitter men med­reselerdi jańǵyrtady. 1481 jyly Mádınadaǵy Paıǵambar meshiti órtke oranǵan kezde Qaıtpaı sultan kıeli meshittiń qaıta boı kóterýine kómegin aıamaı, qalpyna keltirýge atsalysady. Mekke qalasyndaǵy qasıetti Qaǵbanyń da sáýletin arttyrýǵa basa mán beredi.

Sultannyń ıslam dinine qyz­met etkendiginiń taǵy bir aıqyn dáleli – ol 1472 jyly Mekkege baryp, qajylyq saparyn óteı­di. Osy saparynda Mekke hal­qynyń kedeıshilikten kóz ash­pa­ǵanyn kórip, ǵumyrynyń biraz bóligin osy qasıetti qala halqynyń turmy­syn túzeýge arnaıdy. Qasıetti Qaǵbanyń sáýletin jaqsartýdy qolǵa alatyny da osy kez. Osyndaı qamqorlyǵyn kórgendikten bolar, ondaǵy musyl­mandar Qaıtpaı sultandy áli kúnge deıin erekshe jaqsy kóredi.

Qaıtpaı sultannyń dań­qyn asyrǵan qurylys – Alek­sandrııadaǵy «Qaıtpaı qama­ly». Qurylysy 1477 jyly bas­talǵan qamaldy salý úshin Alek­sandrııanyń teńizge ja­qyn tusy Faros aralynyń shy­ǵy­syn­daǵy burynǵy «Álemniń jeti keremetiniń» biri – ataqty Aleksandr Makedonskıı sham­shyraǵy (maıak) orna­lasqan jer tańdap alynady. HIV ǵasyrdaǵy jer silkinisi saldarynan jermen-jeksen bolǵan Makedonskıı shamshyraǵynyń ústine qamal salý arqyly Qaıtpaı sultan kóne tarıhty qaıta tiriltkisi kelgenge uqsaıdy. Qamaldyń jalpy qurylysyna qazynadan 100 myń dınar bólgizip, ony salý kezinde jer silkinisinen qırandyǵa aınalǵan maıaktyń keıbir materıalyn paıdalanady. Qorǵan ishki jáne syrtqy qabyrǵalar­men qorshalyp, ishki bóliginde kú­zetshilerdiń jatyn oryndary men qarý-jaraq qoımalary jab­dyqtalady. Syrtqy qabyr­ǵa ishki qabyrǵanyń bıiktigi deńge­ıin­de salynyp, oq atýǵa arnal­­ǵan oıyqtar jasalǵan. Úsh qabatty qa­maldyń tórt buryshyna jar­tylaı dóńgelene bitken tórt muna­ra ornatylǵan. Birinshi qabaty­nyń alańyna kishigirim meshit tur­ǵy­zyp, qorǵanys kezinde ásker­ler árli-berli qozǵalýǵa yńǵaıly ót­kel jol­dar oılastyrylǵan. Ekin­shi qa­bat uzyn ótkelderden, birne­she bólmeden jáne qamalǵa kire­tin úlken qaqpanyń ústińgi jaǵy­nan dushpan áskeriniń ústine ys­tyq maı tógetin tik oıyqtan turady. Al úshinshi qabatta kúnshilik jer­degi kemeni baıqaýǵa arnalǵan, ústiń­gi jaǵy kúmbezdele bitken úlken bólme, dán tartatyn dıirmen men nan pisiretin oshaq bolǵan. Súıir­lenip kelgen úsh jaǵy teńizge qarata salynǵan qamal quryly­­sy nebári eki jylda tolyq aıaqta­­lyp, eń myq­ty degen mámlúkter­­den qamal­­dyń kú­zeti jasaqtalady. Olar­ǵa jala­qy tóleıdi. Qan­sha­ma shaıqasta qabyrǵasy setine­­­gen­i­ne qaramastan, qorǵan osy ­kún­ge deıin aman jetip, 1952 jyly qaıta jóndelip, teńiz mýzeıine aı­nal­ǵan. Aleksandrııa qalasynyń Ta­rıhı oryndar bóliminiń dırektory Muhammed Mútáýálıdiń aı­týynsha, «Qaıtpaı sultan qama­ly» týrıstik oryn retinde qala bıýdjetine jyl saıyn 10 mıl­lıon Egıpet fýnty kóleminde kiris áke­ledi eken. Sondaı-aq atal­ǵan qa­mal Mysyrdyń ulttyq bank­noty­nyń birinde bederlenipti.

Tarıhı tulǵanyń atyn aspandatyp turǵan taǵy bir tarıhı nysan – «Qaıtpaı sultan kesheni». Kaırdyń soltústiginde ornalas­qan bul keshenniń qurylysy 1472 jyly bastalyp, 1474 jyly aıaq­talǵan. Ol týraly keshenniń sol­tústik qasbetindegi kireberistiń oń jáne sol jaqtarynda anyq jazylǵan. O basta keshen salynbaı turǵanda ol jer shól dala bolyp­ty. Keshen qurylysy oǵan jan bi­tirip, qala soltústikke qaraı edáýir uzaryp, jańa qonys paıda bol­ǵan. Kórshi eldermen saýda-sattyq­qa jol ashylyp, Qyzyl teńizge, Shamǵa shyǵatyn kerýen joldary qurylady. Sondyqtan da bul keshen Mysyrdaǵy alǵashqy saýda úı­leriniń biri retinde tarıhta qalǵan. Keshen meshit, medrese, Sultan saraıy, sýarý júıesi jáne shákirtter úıinen turady. Qaıtpaı sultan kózi tirisinde, 1474 jyldyń jeltoqsan aıynda osy keshenniń ishinen ózine arnap zırat ta saldyrǵan.

Keshenniń sáýleti ózindik úıle­simdiligimen, ishki-syrtqy bezen­dirýleri jáne jazýlarynyń ár­túr­­liligimen erekshelenedi. Esik­­teri túrli tústi mármármen jáne jazýlarmen bezendirilgen. Ústi oıylǵan muqarnastarmen (mu­qarnas – jabystyrmaly jaq­taý túrindegi sán­dik buıym), aq-qyzyl tastarmen qap­talǵan. Esik­tiń oń jaǵynda Mysyr­daǵy eń bıik munaralardyń biri sanalatyn munara (bıiktigi 39,62 metr) ornalasqan. Shyǵys qasbeti quby­­la jaǵynan geometrııalyq jazý­­lary bar bıik kúmbezben aıaqtalady. ­Or­talyq alań tórt kúm­bezdi ıýan­men (ıýan – ıslam sáý­let óne­rinde úsh jaǵynan qabyrǵa­sy qorshalǵan, tórtinshi jaǵynan ashyq kúmbezdi bólmeni bildiredi) qorǵalǵan. Alańnyń edeni túrli-tústi mármár sheńberlerimen, al – kire­beristerdiń edeni ártúr­­li taspen bezendirilgen. Shyǵysta­ný­shy Syrym Qurmashtyń aıtýyn­sha, «Qaıtpaı sultan kesheni» – mámlúkter dalasynda salynǵan nysandardyń ishindegi kóptegen bólshegi saqtalyp qalǵan jal­ǵyz eskertkish. Oǵan Arab kóne já­digerlerin saqtaý komıteti 1893–1897 jyldary jóndeý jumysyn júr­gizip, tóbeleri men edenderin, te­rezelerin qaıta jańǵyrtqan. Al 2015 jyly Qaıtpaı sultan haýyzyn qalpyna keltirý jumystaryn jasaǵan.

Qudystaǵy «Qaıtpaı sýbur­qaǵy» da – kezinde sáýletimen erekshe kóz arbaǵan, sol dáýirdiń eń ádemi qurylystarynyń biri. Ál-Aqsa meshitinen jıyrma metrdeı jerde ornalasqan bul sýburqaqty salýǵa mysyrlyqtardan bólek, sherkesh sheberleri de qatysqan. Túgelimen mámlúk órnekterimen bezendirilgen sýburqaqtyń kel­betin Qudysty osmandyqtar basyp alǵannan keıin múldem ózgertip jibergen.

Endi Qaıtpaı sultannyń soǵys­­taǵy jaýjúrektigi týraly birer sóz. 1485 jyly Osman ımpe­rııa­sy mámlúkterdiń shekarasyna jaqyndap, álsin-álsin ses kórsetedi. Sultan beıbit kelisimge kelýdi kózdegenimen, osmandyqtar oǵan kónbeıdi. Sóıtip, 1486 jyly Adana túbinde túrikter men mám­lúkterdiń arasynda keskilesken shaıqas bolyp, túrikter oısyraı jeńiledi. Osy qandy qasap urysta Qaıtpaı sultan mámlúkterdi kóz­siz batyrlyǵy jáne erekshe qolbasshylyǵynyń arqasynda je­ńiske bastaıdy. Al 1491 jyly Mysyr men Osman bı­leýshileri Qaıtpaı jáne II Baıa­zıt sultan resmı kelisimge qol qoıyp, bir-biri­ne syı-syıapat tartý etedi. Dini bir eki memlekettiń ara­synda elshi­lik baılanys ornaı­dy. Qaıtpaı­dyń qos musylman elin bir kelisimge keltirýi onyń mu­syl­man halyq­ta­ry aldyndaǵy bede­lin odan saıyn arttyra túsip, mu­syl­man elderi ǵana emes, alys-ja­qyn shetelder­ge de dańqy jaıy­lady.

Sáýleti kelisken záýlim ǵıma­rattar turǵyzyp, halqynyń júre­ginen máńgilikke oryn alǵan Qaıtpaı sultan 1496 jyly 80 jasynda dúnıe salady. Súıegi ózi saldyrǵan Qaıtpaı keshenindegi zıratqa jerlenedi.

AQSh-taǵy Metropolıten mýzeıindegi Qaıtpaı sultannyń tostaǵany.

Búginde Qaıtpaı sultan sal­dyr­ǵan ǵımarattardan bólek, kózi tirisinde ózi ustaǵan, tutynǵan zatta­rynyń birazy saqtalǵan. Máselen, AQSh-taǵy ataqty Metro­po­lıten mýzeıinde Qaıtpaı sul­tan­nyń osy zamanǵa deıin jetken tostaǵany bar. Mámlúkter qorynda saqtalǵan, dıametri 36,8 sm bolatyn tostaǵan kúmisten jasalǵan. Ony mýzeıge 1891 jyly Edvard Mýr degen kolleksıoner ótkizipti. Tostaǵandy 1517 jyly túrikter qoldy qylyp, órnekterin azdap óńdegen. Sondaı-aq Túrkııanyń Topqapy saraıynda Qaıtpaı sultannyń saýyty da bolǵan. Saýyttyń sultanǵa tıesili ekenin 1963 jyly doktor Rahman Zakı rastapty. Biraq bul saýyt keıinnen Metropolıten mýzeıine kóshirilgenge uqsaıdy.

Vashıngtondaǵy mýzeıde Qaıt­­­paı sultannyń qarý ora­ǵan ki­lem­shesi qoıylǵan. Eni 210, uzyn­dyǵy 220 sm bolatyn kilem­she 1965 jyly mýzeıdiń toqyma qory­na ótkizilipti. Kaır­daǵy 100 myń­­nan astam tarıhı jádigeri bar Islam óneri mýzeıi­niń birneshe zaly sherkesh sul­tandaryna arnal­ǵan. Osy zaldyń birinen Qaıt­­­paı sultannyń tamǵa­syn kórýge bolady. Munyń bárin bylaı qoı­­ǵan­da, tipti bizge sul­tannyń sý­reti de jetken! «Uly Qaıtpaı, ­My­syr sultany» dep ata­latyn sýret al­ǵashqyda aǵashqa be­derlenipti. Sýretti 1575 jyly ıta­lııalyq ataqty sýretshi, tarıh­­shy-ǵalym Paolo Djovıo calǵan. Sony­men qatar mysyrlyq ǵalymdar qasıetti Qaǵbanyń sýaǵaryn­daǵy qoshqarmúıiz órnegin de Qaıtpaı sultannyń saldyrǵanyn dáleldegen.

Osydan úsh jyl buryn Atyraý qalasyndaǵy Erkinqala aýyly­nan ashylǵan 850 oryndyq meshit­ke Qaıtpaı sultannyń esimi beril­di. Muny jat jerde bılik qur­ǵan babamyzǵa degen qurmet dep qýa­na qabyldaǵanymyzben, Qyp­shaq dalasynan shyqqan sultandar­dyń ishinde Mysyr memleketin eń uzaq bılegen, esimi tarıhta altyn áriptermen jazylyp qalǵan, ózge álem zerttep, dáriptep júrgen Qaıtpaı sultannyń dańqty joldary, jasampazdyq isteri týraly kópshilik bile bermeýi múmkin. Shynynda da, qazaq dalasynda dúnıege kelip, arab jerinde erekshe iz qaldyrǵan Qaıtpaı sultandy keńinen nasıhattaıtyn ýaqyt kelgen sııaqty. Ol elimizdiń tarıhynan laıyqty oryn alýǵa quqyly.

Nursultan MYQTYBAI,

Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń laýreaty