Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Otyrysta alǵash bolyp sóz alǵan Senat depýtaty Bıbigúl Jeksenbaı Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Jańa Qazaqstan: jańarý men jańǵyrý joly» Joldaýynda BAQ-qa qatysty aıtqan pikirin tilge tıek etip, otandyq medıanyń qazirgi jaǵdaıy men damýy týraly oı qozǵady.
– Memleket basshysy óz sózinde: «Buqaralyq aqparat quraldary bılik pen halyq arasyndaǵy tıimdi baılanys arnasy bola otyryp, eldegi qordalanǵan máselelerdi kótere alady jáne kóterýge mindetti. Biraq muny joǵary azamattyq jaýapkershilikpen jasaý kerek», degen edi. Sondyqtan memlekettiń múddesin, qoǵamnyń suranysyn jáne medıa salanyń damý úrdisin eskere otyryp, Mass-medıa týraly jańa zań qabyldandy. Eldegi medıa keıingi jyldary aıtarlyqtaı ózgeriske ushyrady. Jańa platformalardyń paıda bolýymen dástúrli buqaralyq aqparat quraldaryna jańa syn-tegeýrin men múmkindik ákeldi. Otandyq medıa ındýstrııa da kreatıvti ekonomıkanyń mańyzdy bóligine aınaldy. Búginde sala aıtarlyqtaı damyp, sıfrlyq transformasııadan ótip jatqanyna qaramastan, birqatar júıeli máselege tap bolyp otyr. Atap aıtqanda, medıany qarjylandyrý, aýdıtorııanyń senimi, kadr tapshylyǵy men tehnologııalyq ózgeristerge beıimdelý sııaqty faktorlar, – deı kele, senator ár problemaǵa jeke-jeke toqtaldy.
B.Jeksenbaı aıtýynsha, elde sıfrlyq medıaǵa beıimdelý qarqyny baıaý júrip, aýdıtorııanyń onlaın platformalarǵa aýysýyna baılanysty dástúrli medıanyń yqpaly álsizdeý. Ásirese óńirlik basylymdar tehnologııalyq kóshten qalyp bara jatyr. Basty sebep – qarjy men kadr máselesi. Buǵan qosa halyq arasynda medıa jáne aqparattyq saýat deńgeıi jetkiliksiz. Saldarynan jalǵan aqparattyń taralýy beleń alyp, halyq manıpýlıasııaǵa erip, aqparatqa synı turǵydan baǵalaýǵa qaýqary jetpeı jatyr. Osy turǵyda áli de quqyqtyq retteýdi jetildirý mindeti tur.
Al Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva 2025 jyldaǵy jumystyń baǵyt-baǵdaryna, maqsat-mindetterine toqtaldy. Ol otyrysta bıyl birqatar ataýly mereıtoılar men mádenı is-sharalar ótkiziletinin aıtty.
– Olardyń qatarynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 30 jyldyǵy, Uly Jeńistiń 80 jyldyǵy, Konstıtýsııanyń 30 jyldyǵy, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi bar. Sonymen qatar Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyǵy, Shoqan Ýálıhanovtyń 190 jyldyǵy, Nurǵısa Tilendıevtiń 100 jyldyǵy jáne basqa da kórnekti tulǵalardyń mereıtoılary atalyp ótedi. Atalǵan mereıtoılyq ári mańyzdy is-sharalarmen qatar, belgili tulǵalardyń mereıtoılaryn da joǵary deńgeıde ótkizý mindeti tur, – dedi A.Balaeva.
Salany sıfrlandyrý máselesinede jiti nazar aýdarylmaq. Máselen, «E-museum» veb-portaly iske qosylyp, Qazaqstan mýzeıleriniń vırtýaldy jelisi jasaqtalady. Bul joba tarıhı-mádenı muralarǵa 3D-modeldeý tehnologııasyn qoldaný arqyly onlaın-qoljetimdilikti qamtamasyz etedi.
– Kıno salasyna qatysty ózekti máseleler de udaıy nazarda. Solardyń biri – «Qazaqfılmdi» damytý. Prezıdent qol qoıǵan zańǵa saı, endi memlekettik qarjylandyrýdyń keminde 30%-y «Qazaqfılmge» baǵyttalady. Bul jerde erekshe atap ótkim keletini – memleketten bólinetin ár tıynnyń esebi, suraýy bar. Sondyqtan bul qarajat saraptaýdan ótken laıyqty týyndylarǵa ǵana bólinedi. 2024 jyly alǵash ret ulttyq múddemizge, ıdeologııamyzǵa saı keletin basym taqyryptar bekitilip, jańa formattaǵy konkýrs ótkizildi. Byltyr 16 ulttyq fılm prokatqa shyqsa, 2025 jyly 14 jańa kınotýyndy jaryq kóredi. Anımasııa salasyna erekshe kóńil bólinip otyr. Bıyl 10 anımasııalyq joba jasalyp, balalarǵa arnalǵan qazaqsha mýltfılmder óndirisi artady, – dedi mınıstr.
Búginde telearnalardaǵy serıaldardyń da sapasy artyp keledi. Byltyr memlekettik tapsyrys aıasynda 41 serıal daıyndalyp, kórsetilgen. Mınıstrlik ulttyq kıno men serıaldardy shetelge eksporttaý máselesine de nazar aýdaryp, ulttyq strımıng platformasyn iske qosýdy josparlap otyr. Buǵan qosa A.Balaeva el ishinde alaýyzdyq týǵyzyp, dinı, etnosaralyq arazdyqty qozdyrý faktilerin boldyrmaý úshin jaýapkershilikti kúsheıtý kerek ekenin de atap ótti.
Taǵy bir mańyzdy baǵyt – kreatıvti ındýstrııalardy damytý. Memleket basshysy taıaýda kreatıvti ındýstrııalardy qoldaý jáne damytý máseleleri boıynsha zańǵa qol qoıdy. Endi kreatıvti ındýstrııalardy damytý qory jumysyn bastaıdy. Ár óńirde kreatıvti habtar ashylyp jatyr. Búginde respýblıka boıynsha 12 kreatıvti ortalyq jumys isteıdi, al 2025 jyly taǵy 8 ortalyq ashý josparlanǵan.
Alqa jıyny barysynda Mereke Qulkenov, Sherzod Pýlatov, Ershat Ońǵarov, Anar Erkebaı sekildi mádenıet, qoǵamdyq kelisim, aqparat, óner salasynyń jaýapty tulǵalary sóz alyp, óz baǵyttaryndaǵy oń ózgeristerdi, jobalardy baıandady.
