О́shpes dańq • 21 Aqpan, 2025

189 ushaqtyń shabýylyn toqtatqan

171 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta esimi men erligi qatar umytylǵan batyrlar az emes. Solardyń biri – zeńbirekshi Bektibaı Jylqybaev. Alqara kókte oınaq salǵan jaý ushaqtaryn atyp túsirýdiń sheberi sanalǵan keıipkerimiz týraly «Sosıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazeti 1943 jyldyń 20 tamyzy kúngi №171 sanynda «Zenetchık Bektibaı Jylqybaev» degen maqala jarııalaǵan.

189 ushaqtyń shabýylyn toqtatqan

Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»

Bektibaı Jylqybaev 1941 jyly 16 maýsymda Reseıdiń Chkalov oblysynyń Dombarovsk aýdanynan maıdanǵa attanǵan. Reseıde dúnıege kelip, sol jaqtan áskerge alynǵandyqtan da bolar, birneshe memlekettik marapat alǵan oǵlan týraly qazaq baspasózi kóp jazbapty.

Biz sóz etip otyrǵan maqalada Bektibaı Jylqybaev maıdanǵa alǵash kelgende kópke deıin kóńili kónshimeı júrgeni, munyń sebe­bin suraǵandarǵa: «Áli kúnge deıin jaýdyń bir samoletin atyp túsire alǵanym joq. Jurtqa ne aıt­paqpyn?», degen eken.

«Bir kúni jaýdyń tórt samoleti bizdiń áskerlerdiń tóbesine shúıildi. Bektibaı zeńbireginiń aýzyn tóbeden tóngen samoletterge buryp:

– Atyńdar! – dep komanda berdi. Zeńbirek kúnshe kúrkireı qaldy. Jaýdyń alda kele jatqan samoleti kenet órtenip, janǵan boıy tómen quldılady. Jylqybaev oqtyń betin jaýdyń basqa samoletine aýdardy. Sovet zenıtchıginiń syńaıyn tanyǵan nemis samoletteri shuǵyl burylyp keri qaıtty.

Jaý samoletteri ketken soń, Bektibaı atyp túsirilgen «Mes­sershmıdtiń» Neva jaǵasynda janyp jatqanyn kórdi. Kópten beri kóńilinde túıtkil bolyp júrgen armany oryndalǵandaı boldy», deıdi avtor.

Ushaqty joıǵan batyrdyń kóńi­lindegi túıtkil tarap, senimi kú­sheıip, shıryǵa túskenge uqsaıdy. Birte-birte Bektibaı ushaq atyp túsirýdiń sheberine aınalǵan.

«Jaýdyń barlaýshy samolet­teri ótkel ústinen ersili-qarsyly ushyp, aınalsoqtap shyqpaı qoı­dy. Nemisterdiń taıaý ýaqytta ót­keldi bombalaıtyny málim boldy.­ Sovet zenıtchıkteri kózderin kók­­ke­ tigip, muqııat baqylaı bas­ta­dy.­ Ertemen bir top «Iýnkers» biz­diń­ bólimshelerdiń ústine túıildi. Jaý samoletine birinshi bolyp Jyl­qybaev oq atty. Onyń atqan snarıadtary jaý samoletiniń birine tıdi. О́rtengen «Iýnkers» shyr kóbelek aınalyp, tómen aqty. Mine, taǵy da bir top «Iýnkers» ushyp keledi. Olar ushqan betterimen batareıaǵa shúıildi. Biraq sovet erleriniń jaý­dyrǵan oǵyna tótep bere almaı, bytyraı bastady. Shúıilip bomba tastamaq bolǵan bir «Iýnkersti» Jylqybaev taǵy da atyp túsirdi».

M.Kozlov pen M.Osmolovskıı atty aǵa leıtenanttar jazǵan maqa­­lanyń sońynda Bektibaı janyp jatqan snarıadtar jáshigin óshi­rip, batyrlyǵynyń arqasynda bir zeńbirekti órtten aman alyp qal­ǵanyn, keıinnen sol zeńbirekpen taǵy da fashısterdiń 8 ushaǵyn atyp túsirgenin baıandaǵan.

Maıdandaǵy aqtańdaqtardyń joq­­­shysy bolyp júrgen «Atamnyń amanaty» qorynyń qyzmetkerleri arqyly aty-soıy qazaqqa beımálim bolyp kelgen Bektibaı Jylqybaev týraly málimetterdi taptyq.

Bektibaı Jylqybaev 1942 jyldyń 1 qazanynda jaý áskeriniń 5 ushaǵyn joıyp, nátıjesinde, 189 ushaq­tyń shabýylyn toqtatyp, «Qyzyl jul­dyz» ordenine usynylypty. Ke­ıip­kerimiz ol marapatty aldy ma, al­mady ma, ol jaǵy belgisiz. Bel­gi­­lisi, soǵys kezinde bas basylym ma­qala jarııalaǵan batyr el seni­min aqtap, arada bir jyl ótkennen keıin de áýe shaıqastaryn toıtaryp, sheberligi men batyrlyǵynyń arqasynda nemisterdiń birneshe ushaǵyn atyp túsiripti. Demek qazaq Bektibaı Jylqybaev syndy batyry bar ekenin eshqashan da umytpaýǵa tıis.