Foto: kzvesti.kz
Qurylys aýyly Inder aýdanynyń ortalyǵy Inderbor kentinen Atyraý qalasyna qatynaıtyn joldyń boıynda ornalasqan. Jarsýat aýyldyq okrýgine qaraıdy. Aýyldyń ýchaskelik ınspektory Isataı Jastalapulynyń aıtýynsha, munda 113 úı bar, turǵyndar sany – 700 adam.
«Aýyl turǵyndary keıingi bes jyldan beri alkogoldik ishimdikterden bas tartyp, turǵyndardyń bastamasymen dúkenderde ishimdik satýǵa tyıym salyndy. Salamatty ómir saltyn ustaný baǵytyndaǵy bul qadamnyń nátıjesinde mas kúıde jasalatyn quqyq buzýshylyqtar men birde-bir qylmys tirkelgen joq», deıdi I.Jastalapuly.
Inspektordyń aıtýyna qaraǵanda, ishimdikten bas tartý aýyldaǵy qoǵamdyq tártipti saqtaýǵa aıtarlyqtaı yqpal etken. Aýylda qaýipsizdik deńgeıi artqan.
«Eresekterdiń de, jastardyń da alkogoldik ishimdik ónimderin tutynbaýy quqyq buzýshylyqtyń tirkelmeýine yqpal etip otyr. Bul – aýyl aqsaqaldarynyń tárbıesi men jastardyń uıymshyldyǵynyń nátıjesi. Tipti otbasylyq-turmystyq janjaldar da sırek bolady. Qoǵamdyq tártipti saqtaýda quqyq qorǵaý organdary men qoǵamdyq uıymdardyń birlesken jumysy mańyzdy ról atqarady. Qandaı da bir másele týyndasa, onyń sebebin ýaqtyly, naqtyly anyqtaý maqsatynda turǵyndarmen tyǵyz baılanys ornattym. Olar jumysyma árdaıym kómektesedi», deıdi ýchaskelik ınspektor.
Qurylys aýylynyń turǵyndary qazaqtyń bir-birine qamqorlyq, meıirimdik tanytý, qınalǵan janǵa qoldaý kórsetý sekildi ulttyq bolmysyn saqtaǵan. Munda azyq-túlik satatyn eki dúken bar. Sonyń biriniń satýshysy Ásel Imanǵalıevanyń aıtýynsha, kúndelikti tutynatyn ózge taǵamdardy satýdan da kiris az túspeıdi.
«Araq pen temekiniń adamnyń densaýlyǵyna da, taǵdyryna da zııany kóp. Bul – adamdy jaman áreketke áýes etetin ónimder. Sol sebepti, aýyl turǵyndarynyń bastamasyn qoldap, dúkende tek azyq-túlik qana satýǵa sheshim qabyldadyq», deıdi Á.Imanǵalıeva.
Jarsýat aýyldyq okrýginiń ákimi Erbol Bókeevtiń málimetinshe, ótken jyly eldi meken kóshelerine asfalt tóselip, jaryq berilgen. Sý qubyry tartylǵan. Internet jelisi bar.
«Bizdiń aýyldyń turǵyndary kópten beri ishimdik ishpeıdi. Úlkenderdiń aqylyn tyńdap, keńesin eki etpeıtin balalarymyz jaqsy nátıjege jetip júr. Kópshiligi sportpen shuǵyldanady. Jaqynda aýylymyzda kishkentaı balalar oınaıtyn alań salyndy», deıdi aýyl turǵyny Aıgúl Qajyǵalıeva.
Ekinshi aýyl – Qyzylúı. Isataı aýdanyndaǵy Tushyqudyq aýyldyq okrýgine qaraıtyn shaǵyn eldi meken. Alaıda okrýgke emes, aýdan ortalyǵy – Aqqystaý aýylyna jaqyn ornalasqan, araqashyqtyǵy – 28 shaqyrym. Eldi mekenniń irgetasy 1913 jyly qalanǵan. Sol kezde alǵashqy ǵımarat qyzyl saz balshyq tastan salynǵan. Qyzylúı ataýy soǵan baılanysty qoıylǵan. Keıin ujymshar, keńshardyń ferma ortalyǵy bolǵan. Munda 2009 jyly 347 adam turǵan. Onyń ishinde 183 er, 164 áıel bolǵan. 2021 jylǵy sanaqtyń qorytyndysymen turǵyndar sany azaıyp, 244 (132 er, 112 áıel) adamdy quraǵan. Eldi mekende keıingi bes jylda birde-bir qylmys tirkelmegen. Dúkende ishimdik múlde satylmaıdy.
«Qazir Qyzylúıde 265 adam, onyń ishinde 145 er, 120 áıel turady. Turǵyndar arasynda 38 zeınetker, mektepke deıingi jastaǵy 37 bala, 30 oqýshy bar. 2018 jyly sý qubyry tartylyp, ár úı taza aýyzsýmen qamtyldy. Byltyr tabıǵı gaz jelisi iske qosyldy. Aýylda 1986 jyly bastaýysh mektep ashylǵan edi. Bala sanynyń kóbeıýine baılanysty 1990 jyly negizgi mektepke aınaldy. 2019 jyly 80 oryndyq eki qabatty mekteptiń jańa ǵımaraty paıdalanýǵa berildi. Qazir bilim ordasynda 30 oqýshy dáris alady», dep málimdedi Tushyqudyq aýyldyq okrýginiń ákimi Aıbatyr Bekishuly.
Shaǵyn aýylda tirkelgen 33 sharýa qojalyǵynda 1 613 múıizdi iri qara, 2 271 qoı, 492 eshki, 1240 jylqy, 592 túıe esepke alynǵan. Turǵyndardyń jeke ıeliginde 448 sıyr, 404 qoı, 255 eshki, 226 jylqy, 264 túıe bar.
«Eldiń de, ulttyń da bolashaǵy – keleshek urpaqtyń qolynda. Biz jas býynnyń teris ádetten, onyń ishinde alkogoldik ishimdikten aýlaq bolǵanyn qalaımyz. Osy turǵyda Qyzylúı turǵyndary ishimdiksiz aýyl bastamasyna qoldaý bildirdi. Bastamanyń astarynda turǵyndardyń qaýipsizdigin saqtaý ǵana emes, ulttyq qundylyqtar men mádenıetti jańǵyrtý, rýhanı tazalyqty ómir saltyna aınaldyrý, turaqty tutyný máselesi tur. Aýyldaǵy bereke-birlik, tártip pen tynyshtyq – osy ustanymnyń jemisi. Qyzylúı turǵyndarynyń tynys-tirshiligi salamatty qoǵam qurý jolyndaǵy batyl ári mańyzdy qadam retinde ózge aýyldarǵa úlgi bolady», deıdi aýyl ákimi.
Atyraý oblysy
