Qazaqstan – álemdegi eń uzyn qurlyqtyq shekaralardyń birine ıe memleket. Ata-babadan qalǵan ulan-ǵaıyr atyraptyń jalpy uzyndyǵy 15 myń shaqyrymdy quraıdy. Osynaý orasan aýmaqty kúndiz-túni qyraǵylyqpen kúzetý, zańsyz kóshi-qon, kontrabanda sekildi túrli qaýipten qorǵaý, keıde qarýly qarsylasqa qaramastan, janqııarlyqpen kúresý – shekarashylardyń tól mindeti.
El tarıhynda ár jyldary osy qyzmettiń údesinen shyǵyp, patrıottyq rýhtyń úlgisin kórsetken, erlikpen qaza tapqan sarbazdar boldy. Máselen, 2009 jyly 8 qyrkúıekte qazaq-ózbek shekarasynda áskerı boryshyn óteý barysynda 10 shekarashy ajal qushty. «О́zbekstandaǵy túrmeniń birinen qashyp shyqqan bir top qarýly qylmysker taý asyp, Qazaqstan aýmaǵyna ótýi múmkin» degen aqparatqa súıengen qazaqstandyq sarbazdar taýly aımaqtardy ushaqpen barlaý barysynda О́gem shatqalynda qyratqa soǵylady. Saldarynan «MI-8» tikushaǵyndaǵy 13 áskerı qyzmetkerdiń 10-y kóz jumady. Jaýyngerlik tapsyrmany oryndaımyn dep sheıit bolǵandardyń biri – polkovnık Rýslan Zákıev.
Ol áskerdegi qyzmetin 1988 jyly Tájik Respýblıkasynyń «Ozernaıa» shekara zastavasynda bastaǵan. 1992 jyly ǵana elge oralyp, Kúrshim shekara otrıadynda «Zelenyı log» zastavasynyń bastyǵy bolyp taǵaıyndaldy. Keıin «Ońtústik» aımaqtyq basqarmasynyń shtab bastyǵy qyzmetin atqardy. Jaýapkershilik júgi aýyr salada qyraǵylyq tanytqany úshin polkovnık I dárejeli «Shekara qyzmetiniń úzdigi», «Minsiz qyzmeti», «Táýelsizdikke 10 jyl», «Shekarany úzdik kúzetkeni úshin» medaldarymen marapattaldy. Otan aldyndaǵy paryzyn adal oryndaǵan Rýslan Álımoldaulyna 2009 jyldyń 5 qazanynda «Aıbyn» ordeni berildi. Oǵan qosa 2018 jyldyń 3 sáýirinen 2017 áskerı bólimine qarasty «Shaǵan-Oba» shekara zastavasy «polkovnık Rýslan Zákıev atyndaǵy zastava» dep ataldy.
Jaýyngerlik mindetin adal atqarǵandardyń taǵy biri – Erǵanat Kósherbaev. Almaty shekara ınstıtýtynyń túlegi 2017 jyly 34 jasynda qyzmet barysynda qaıtys boldy. Arnaýly maqsattaǵy qyzmetiniń ortalyq nusqaýshysy, maıor keıin II dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.
Búginde shekara sapynda adal qyzmet etken osyndaı azamattardyń izin jalǵaǵan antqa berik, rýhy asqaq qyz-jigitter eńbek etedi. Olardyń qatarynda Bekseıit Kádirbek te bar. Túrkistandyq azamat jaqynda respýblıkadaǵy 295 ofıserdiń ishinen ozyq shyǵyp, «Shekarany úzdik kúzetkeni úshin» medalimen marapattaldy. Sondaı-aq Otan tynyshtyǵyn saqtaýda súbeli úles qosqan shekarashyǵa Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy, general-leıtenant Ermek Saǵymbaevtyń, Shekara qyzmeti dırektory general-maıor Erlan Aldajumanovtyń Alǵys hattary tabystaldy.
Túrkistan oblysy Túlkibas aýdanyndaǵy Keltemashat aýylynyń týmasy – nebári 24 jasta. Kishkentaıynan temirdeı tártipti qup kórip, áskerı salaǵa qyzyqqan ol qazir Shyǵys Qazaqstan oblysy aýmaǵyndaǵy shegendelgen shekarany kúzetip júrgen qyraǵy ofıserge aınaldy.
– Áskerı salaǵa kelýime eń aldymen úıdegi ata-anam sebepshi boldy. Olar bala kezden uqyptylyq, tııanaqtylyq sekildi qasıetterdi dáriptep, shydamdy ári myqty bolýǵa tárbıeledi. Jaýyngerlik rýh ta otbasynda qalyptasty. Sóıtip, arman jetelep, Almatydaǵy UQK Shekara akademııasyna qabyldandym. Oqý ornyn abyroımen aıaqtap, tórt jylda leıtenant boldym. Alǵash buıryqpen ShQO boıynsha departamenti Kúrshim aýdany basqarmasynyń Terekti bóliminde eńbek jolymdy bastadym. Jańa jer, jańa qyzmet adamdy alǵa jetelep qana qoımaı, orasan zor tájirıbe jınaýǵa múmkindik beredi. Qazir jas maman retinde áskerı salany tolyq meńgerip jatyrmyn, – deıdi Bekseıit Qanybekuly.
Búginde el irgesin kúzetken 30 myńnan asa shekarashy bar. Olardyń shamamen 12 myńy kún saıyn jaýyngerlik kezekshilikke shyǵady. Jas ofıser áńgime barysynda bul naǵyz er azamattardy shyńdaıtyn birden bir sala ekenin aıtady.
– Mindetimiz – shekarany qorǵaý bolǵan soń, kún men tún arasyndaǵy asa qatty aıyrmashylyqty sezinbeımiz. Qyzmette saqtyq pen qyraǵylyq, isińe degen úlken jaýapkershilik jáne taktıkalyq turǵydan myqty bolý kerek-aq. Bazada ártúrli jaǵdaı bolýy múmkin. Barlyǵyn saralap, aqylmen is-qımyl jasaýyń shart. Kóbine kontrabanda músheleriniń memlekettik shekaradan zańsyz ótý faktileri jıi tirkeledi. Qarý-jaraq, medısınalyq dári-dármekter nemese shyǵý tegi belgisiz zattar tasymaldaıtyn mıgranttar da kóptep kezdesedi. Biraq qas qaqpaı kúzetken shekarashylar barlyǵyn qatań baqylaýda ustaıdy, – deıdi úzdik shekarashy.
Osydan tórt jyl buryn Prezıdent pármenimen salada reforma júrgizildi. Osylaısha elıtaly ásker sanalatyn shekara qyzmeti jańashyldyqqa bet aldy. Qazir eldiń aýmaqtyq tustastyǵyn, ulttyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýde zamanaýı ádister de qoldanylady. Máselen, beketterde elektrondy kezek júıesin engizý, bıometrııalyq baqylaý, sıfrlyq qujattar, tipti keı beketterde ınfraqurylym jańartylyp jatyr.
Jyl basynan beri shekara arqyly 1,4 mlrd teńgeden asa shetel valıýtasyn zańsyz alyp ketý faktisiniń joly kesildi. Elimizdiń zańyn buzǵan 3 785 azamat ustaldy. 7 kılodan asa esirtki, 113 qarý men oq-dári, 30 dinı ádebıet pen 139 dana bekire tuqymdas balyqty shekara asyrmaq bolǵan pysyqaılar da qyraǵy shekarashylardyń kúshimen der kezinde anyqtaldy.
