Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Jas turǵyndar jergilikti ákimshilikpen jasasqan kelisimge sáıkes, merzimdi ýaqyty bitkende páterdi bosatyp, kelesi jastarǵa oryn berýge tıis. Alaıda keı otbasylar ábden baýyr basyp qalǵan páterin bosatqysy kelmeıdi, aıtar ýájderi de bar. Kelisimge sáıkes páterdi bosatyp jatqandary da joq emes.
Osy rette alǵashqy shartta ne aıtylǵanyna mán berelik. Sol kezdegi Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń ókilderi «Bul baspanany berýdegi basty maqsat – jumys isteıtin jastarǵa jeke baspana alýǵa qarajat únemdeýge múmkindik berý. Shara áleýmettik jaǵynan osal toptarǵa qoldaý bildirýdi kózdemeıdi. Negizgi mindet – jumys isteıtin jastardy qoldaý» dep baǵdarlama talaptaryn egjeı-tegjeıli túsindirgen edi.
Májilis depýtaty Dáýlet Muqaevtyń aıtýynsha, jaldamaly páterde turyp jatqan keıbir jastar shartta ne jazylǵanyn eskermegen. «Jastarǵa páter berilgen kezde bes jyldan keıin úıdi bosatý týraly eskertilgen. Kelisimshartta kórsetilgen, oǵan qol qoıylǵan. Bizdiń ábden tuıyqqa tirelgen kezde ǵana jantalasa bastaıtynymyz ókinishti. Kezinde «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasymen alǵan, sondaı-aq arnaıy úıdiń kezeginde turǵan azamattar ǵana jaldamaly páterlerin qazir jekeshelendire alady. Al 2019 jyly iske qosylǵan jastarǵa páterdi jalǵa berý baǵdarlamasynda satyp alý múmkindigi qarastyrylmaǵan. Bul máselege qatysty eki-úsh ret arnaıy depýtattyq saýal joldap, másele kúrdelenýi múmkin ekenin aıtqanbyz. Negizgi másele – ol úılerde turyp jatqandardyń keıbiriniń aldaǵy ýaqytta baspana alýǵa qamdanbaýy. Jaldamaly páterde turatyndardyń kezinde bir balasy bolsa, qazir ekiden artyq, tipti bes jylda kópbalaly otbasy bolǵandary da bar. Sondyqtan jaǵdaı ekijaqty ári kúrdeli bolyp tur. Degenmen, bul rette de memleket tarapynan múmkindik jasalyp, «Otbasy bank» arqyly qazirde jastarǵa baǵdarlama aıasynda 10% bastapqy jarnamen úı alý tetikteri qarastyrylyp otyr», deıdi D.Muqaev.
Úkimet tarapynan munyń sheshimi jan-jaqty oılastyrylǵan. Endi satyp alý quqyǵynsyz jalǵa alǵan turǵyn úıde turyp jatqan azamattar «Otbasy bankiniń» arnaıy baǵdarlamalaryna qatysa alady. Iаǵnı jastarǵa arnalǵan baǵdarlamalardan bólek, «Naýryz», basqa da memlekettik turǵyn úı baǵdarlamalaryna qatysýǵa múmkindik bar. Bul qatarda «Almaty jastary», «Elorda jastary», «Qamqor» sekildi tıimdi jobalardy atap ótken jón. Oǵan Almaty, Astana, Shymkent qalalarynda memlekettik jaldamaly páterde turatyn azamattar ótinim bere alady. Baǵdarlama talaptarynda ózgeris joq. Eń basty shart – nesıe tarıhynyń taza bolýy. Eger úmitkerdiń merzimi ótken qaryzy bolsa, onda jobaǵa qatysa almaıdy. Mundaı jaǵdaıda qaryzdy tolyq ótep, úsh aı ótken soń qaıta tólem qabiletin tekserýge bolady. Iаǵnı memlekettiń bul qamqorlyǵy «qamsyz júr» degen sóz emes, múmkindikti paıdalanyp, qareket qyl degeni.
Buǵan deıin úı bólý men kezekke tirkeý jergilikti ákimdikter arqyly júzege asyrylsa, endi bul mindet «Otbasy bankine» berildi. Osyǵan baılanysty bank mamandarynan bul úrdis qalaı júzege asyrylatynyn surap bilgen edik.
«2019 jyly Astana, Almaty men Shymkent qalalarynda jergilikti ákimshilik turǵyn úılerdi jastarǵa jalǵa bergen bolatyn. Sol jalǵa berilgen úılerdiń bıyl merzimi bitip jatyr. Osyǵan baılanysty jergilikti atqarýshy organdar tarapynan 2025 jylǵa 12 mlrd 180 mln aqsha bólindi. Sondaı-aq bankke Ulttyq damý ınstıtýty mártebesi, úı kezegin ortalyqtandyrý quqyǵy berildi. Joǵaryda atalǵan úılerdiń kesimdi alty aı ýaqyty ótkennen bastap biz olarmen jumys isteı bastaımyz», deıdi «Otbasy Bank» AQ Ortalyq fılıaly dırektorynyń orynbasary Darııa Batenova.
Mysaly, 2019 jyly «Jumys isteıtin jastarǵa satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı» baǵdarlamasy aıasynda (Astana qalasy Sh.Ýálıhanov kóshesi, 23/1 úı) turǵyn úıdi jaldaý shartymen 2020 jylǵy 17 shildede páter alǵandardyń jaldaý sharty aldaǵy 26 naýryzda aıaqtalady.
«Osy ýaqyt aralyǵynda ákimdikter turǵyn úı kezegin bankke berýge tıis. Sonymen qatar bankke turǵyn úımen qamtý aqparattyq júıesi iske qosylady. Bank ulttyq damý ınstıtýty bolǵandyqtan azamattardy kezekke qoıý týraly barlyq ótinishti osy aqparattyq júıe arqyly onlaın rejimde qabyldaıdy. Qazir aqparattyq joba segiz memlekettik derekter bazasymen ıntegrasııa jasaǵan. Bolashaqta onyń sany ulǵaıa túsedi. Turǵyn úımen qamtamasyz etý júıesi ótinish bergen azamattardyń atynda jyljymaıtyn múlki bar-joǵyn, úıge muqtaj ekenin, onyń mártebesi men sanatyn rastaýǵa múmkindik beredi. Júıe avtomattandyrylǵan, munyń artyqshylyǵy – adam faktory júrmeıdi. Qysqasha aıtqanda, endigi bar jumys banktiń quzyrynda», deıdi «Otbasy bank» ókili.
Mamandardyń paıymdaýynsha, joǵaryda atalǵan faktorlardy eskere otyryp, jastardyń tıimdi baspana alýyna jaǵdaı jasaý máselesi kún tártibinen túspeýge tıis.
