Ulttyq ónerdi jahanǵa tanytqan zerger

Zergerlik – qajyrly eń­bekti talap etetin óner. Bul kásipte adam sa­ǵattap otyryp jumys isteıdi. Kóz maıyn taýysady. Jastardyń sa­byry men táýekeli jetpeıtini de sol.

«Qazirgi jastar aýyr eńbekke shydaǵysy kelmeıdi. Odan da bloger retinde jeńil aqsha tapqandy qalaıdy. Árıne, árkimniń qalaýy  ózinde. Biraq zergerlikti úırenýge 3–4 jyl ýaqytty sarp etý kerek. Zergerlik óner á degennen mol tabys ákelmeıdi. Adam osy kásipke beıimdelip, shyńdalýyna da biraz ýaqyt qajet. О́kinishke qaraı, oǵan jastardyń sabyry men tózimi jetpeı jatyr», deıdi sýretshi-zerger.

Ikramjan Rafıkov – Qolóner­shiler odaǵynyń múshesi. Zergerdiń aıtýynsha, osy odaq arqyly ol elimizde, shetelde ótken talaı qolóner festıvaldary men kór­me, jármeńkelerge qatysqan. Tipti baıqaýlarda baq synap, júl­deli oryndarǵa ıe bolǵan. Nepal elinde, Ystanbul, Qoqan, Tash­kent qalalarynda talaı ret qazaqtyń zerger­lik óner týyndylaryn jurtqa tanystyrǵan. 2019 jyly Vashıngtonda ótken dúnıe­júzilik kórmede elimizdi búkil álemge áıgiledi. Ártúrli baıqaý­da synǵa túsip, «Sheber», «Zerger» degen ataqtar boıynsha júlde­li oryndar jeńip aldy. Solar­dyń ishinde eń bási bıigi 2021 jyly Nıý-Iorkte ótken baıqaý bol­dy. Bul baıqaýdyń bir erek­she­ligi, úmitker tikeleı ózi qatys­paı, zergerlik áshekeıin aldyn ala jiberýi shart. Sol baıqaýda I.Rafıkov HVIII ǵasyrdyń alqaly áshekeıin kitapta beınelengen sýretine qarap jasap jiberedi. Baıqaýdy uıymdastyrýshylarǵa qazaqtyń ulttyq qolóner buıymy erekshe unaıdy. Qazylar tipti eki-úsh ret habarlasyp, alqaǵa bederlengen oıý-órnekter qandaı maǵyna beretinin de surapty. Sóıtip, tórtkúl dúnıeden qatysqan zergerler saıysynda 6 úmitker jeńimpaz atanady. I.Rafıkov te solardyń qatarynda. Ol qazaqtyń kók týyn bıikke jelbiretip, «Álemniń qolónershisi» degen ataqpen elge oraldy. «Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt, nury tasysyn» degendeı, osy synda el abyroıynyń asqaqtaýyna Qolónershiler odaǵynyń tóraǵa­sy Aıjan Bekqulova kóp eńbek sińiripti.

«Shymkent qalasynda týyp-óstim. Osyndaǵy №45 mektepte oqyp, bilim aldym. Ákem Muham­medjan sýretshi boldy. Shyǵar­mashylyq qorda jumys istedi. Bul mekeme qala ákimdiginiń tapsyrysyn oryndaıtyn edi. Sóıtip, pannolar jasaıtyn. Ákemniń dosy Abdolla Naýryzbaev qazaqtyń zergerlik óneri quryp bara jatyr, tiriltpese bolmaıdy dep kóp áreket jasady. Meni shákirttikke alǵan da sol kisi. Odan zergerlik­tiń qyr-syryna úırendim. Usta­zym­nyń arqasynda kásibimniń naǵyz sheberine aınaldym. Qudaıǵa shúkir, qazir zergerlikti meń­ger­gender kóp. Aldaǵy ýaqyt­ta Túr­kis­tan qolónershiler qala­sy atanbaq. Osyǵan oraı arnaıy fes­tıval uıymdastyryldy. Ul­­t­ymyzdyń zergerlik óneriniń bir ereksheligi onyń alýan túr­liliginde. Buharadaǵy zergerler festıvaline bardyq. Álemniń 70 elinen qolónershiler kelipti. Árqaısysy óz buıymdaryn qo­naq­tarǵa jarqyratyp usynǵan. Biraq solardyń ishinde qazaqtyń áshekeı buıymdary sany men ádemiligi jaǵynan bárinen basym tústi. Soǵan ishteı qýanyp, máz-meıram boldyq. Zergerlik óner ǵasyrlar boıy ata-babadan jalǵasyp keledi. Ulttyq qolóner buıymdarynyń ózindik ereksheli­gi, sıpaty qansha ǵasyr ótse de, sol qalpynda saqtalǵanymen, árbir zerger báribir óziniń qoltańbasyn, stılin qaldyrady. Tipti óner salasyn zertteýshiler soǵan qa­raı áshekeı týyndylardyń qaı qol­ónershige tıesili ekenin stıline qarap ańǵarady. Talantymen ta­nyl­ǵan myqty zergerlerdiń dúnıesi ulttyń maqtanyshyna aına­lyp, mýzeılerge qoıylady. Bizdiń de armanymyz keleshekte qoly­myzdan shyqqan dúnıeler mýzeıdiń baǵaly eksponatyna aı­nalsa eken deımiz. Eshkim máńgi jasamaıdy. Adamnyń atyn óshirmeıtin – artynda qaldyrǵan muralary men izgi amaldary», dedi I.Rafıkov.

Bos ýaqytynda zergerdiń qos uly ákesine kómektesedi. Biraq ekeýi de áke jolyn qýǵan joq. Ik­ram­jan kókemiz balalardyń ómirine aralasqandy unatpaıdy. Son­dyqtan tańdaýyna kedergi keltir­medi. Basynda uldaryna usta­lyq kásipti úıretkenimen, qa­zir ekeýi de basqa salada qyzmet atqarady.

О́nerde shekara joq degen osy. Ikramjannyń bala kezden qazaq­tyń ulttyq ónerine degen qush­tarlyǵy sheberlik shyńyna jeteledi. Onyń aıtýynsha, qazaq pen ózbek halqy týys halyq bolǵa­nymen, zergerlik ónerde aıyr­mashylyq bar kórinedi. Máselen, ózbek halqynda altynnan jasalatyn buıymdarǵa kóp mán beri­ledi. Al qazaqta ulttyq áshekeıler kúmisten soǵylady. Degenmen elimizdiń ár óńiriniń qolónerine sol ólkege jaqyn kórshi halyqtardyń mádenıeti az da bolsa yqpaly men áserin tıgizedi. Bul jalpy adamzat órkenıetine tán tabıǵı qubylys dep esepteıdi qazaqtyń zergerlik ónerin bıikke kótergen Ikramjan aka.

ShYMKENT