Foto: Aqorda
Áıelder men balalardyń qaýipsizdigi
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri boıynsha ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdaryna qol qoıdy. Bul zańdar áıelder men balalardy qorǵaýdy aıtarlyqtaı kúsheıtedi. 21 aqpanda QR Parlamenti Májilisiniń tómengi palatasy bekitkennen keıin Qazaqstan Senaty zań jobasyn 11 sáýirde qabyldady. Bul zań Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy aımaǵynda áıelder men balalardy qorǵaýdyń jańa sharalaryn engizgen birinshi zań.
Turmystyq zorlyq-zombylyq endi qylmystyq is retinde qarastyrylady, al pedofılııa úshin ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrý jazasy engizildi. Sonymen qatar, otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý sharalary kúsheıtildi. (Zańǵa 2024 jylǵy 15 sáýirde qol qoıyldy.)
Veıpter men temeki ónimderine tolyq tyıym salý
Qujat boıynsha elektrondy temeki ónimderin satqan adamǵa 700 myń teńgeden astam aıyppul salynady nemese 200 saǵatqa qoǵamdyq jumysqa tartylady. Zańda 50 táýlikke qamaý jazasy da qarastyrylǵan. Veıpter shet memleketten ákeletindikten, shekarada baqylaý kúsheıgen. Degenmen, Eýroodaqqa kiretin memleketterden kelgen júktiń tekserýsiz ótetinin paıdalanǵan ákki kásipkerler urymtal tusty paıdalanýy múmkin deıdi kedenshiler. Al, ózge elderden kiretin júk arasynda anyqtalsa, shara qoldanylady.
Elektrondyq temekilerdi (veıpter) óndirýge, satýǵa, taratýǵa jáne ákelýge zań júzinde tyıym salyndy. Bul jastar arasynda temekige táýeldiliktiń aldyn alý maqsatynda engizildi. (Zańǵa 2024 jylǵy 19 sáýirde qol qoıyldy.)
Memlekettik nagradalar júıesindegi ózgerister
Memleket basshysy «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalary týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna 2024 jylǵy 26 sáýirde qol qoıdy.
Qazaqstannyń batyr tulǵalarynyń esimderin ulyqtaý maqsatynda «Aıbyn» ordeniniń dárejelerine Saǵadat Nurmaǵambetov, Baýyrjan Momyshuly, Raqymjan Qoshqarbaevtyń esimderi berildi.
Onamastıka salasynda jańa talaptar
Qalalar, kósheler men basqa da nysandardyń ataýyn ózgertý endi ortalyq ýákiletti organnyń kelisimimen ǵana júzege asyrylady. Bul tarıhı ataýlardy saqtaýǵa jáne ataýlardy saıası maqsatta ózgertýdi shekteýge baǵyttalǵan. (Zańǵa 2024 jylǵy 5 shildede qol qoıyldy.)
О́ńirlik rámizderdi retteý
Endi ákimdikter aımaqtyq sımvolıkany memlekettik rámizderdi paıdalaný jónindegi ýákiletti organ qabyldaǵan jáne máslıhat bekitken erejeler negizinde ǵana ázirleı alady. (Zańǵa 2024 jylǵy 5 shildede qol qoıyldy.)
Qumar oıyndarǵa qatysty jańa shekteýler
Boryshkerlerdiń biryńǵaı tizilimine engen 3,5 mıllıon adamǵa qumar oıyndarǵa qatysýǵa tyıym salyndy. Sondaı-aq memlekettik qyzmetkerler úshin de qumar oıyndarǵa barýǵa tyıym engizildi. Býkmekerlik keńseler men totalızatorlardyń syrtqy jarnamasy, sondaı-aq uıaly telefondarǵa jiberiletin jarnamalyq SMS habarlamalarǵa tyıym salyndy. Lısenzııasy joq sheteldik onlaın kazınolar men býkmekerlik keńseler tolyq buǵattaldy. Lýdomanııaǵa (qumar oıynǵa táýeldilikke) shaldyqqandardy ońaltýǵa baǵyttalǵan sharalar kúsheıtildi. (Zańǵa 2024 jylǵy 8 shildede qol qoıyldy.)
Tabıǵı nysandar men tarıhı eskertkishterdi qorǵaý
Qoǵamdyq oryndardy lastaý, bógde múlikti qasaqana búldirý nemese joıý, tarıhı jáne mádenı eskertkishterge vandalızm jasaý úshin jazalar kúsheıtildi. (Zańǵa 2024 jylǵy 8 shildede qol qoıyldy.)
Qurmetti ataqtar júıesin keńeıtý
Ǵylym, óndiris jáne basqa da salalarda úzdik jetistikke jetken azamattardy marapattaý úshin 9 jańa qurmetti ataq engizildi. Bular ǵalymdar, ınjenerler, sáýletshiler, qurylysshylar, kenshiler, geologtar jáne aýyl sharýashylyǵy mamandaryna arnalǵan. (Zańǵa 2024 jylǵy 30 jeltoqsanda qol qoıyldy.)
Esirtki qylmysyna qatysty jazany saralaý
Alǵash ret esirtki satýmen aınalysqan usaq jetkizýshiler úshin jaza jeńildetildi. Esirtki óndirisin uıymdastyrǵandar úshin qylmystyq jaýapkershilik kúsheıtilip, ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrý jazasy engizildi. Sonymen qatar sıntetıkalyq esirtkilerdiń zańsyz aınalymyna qatysty qylmystyq jaýapkershilik kúsheıtildi. (Zańǵa 2025 jylǵy 2 qańtarda qol qoıyldy.)
Arheologııa salasyndaǵy jańa reformalar
Arheologııalyq jumystardy júrgizý júıesin jetildirý, lısenzııalaý úderisin ońtaılandyrý jáne zańsyz qazba jumystaryn júrgizgenderge jaýapkershilikti kúsheıtý boıynsha zań jobasy ázirlendi. Bul qujat Májilis komıtetinde qaralyp jatyr. (2025 jylǵy 29 qańtarda jumysqa qabyldandy.)
Bul zańnamalyq ózgerister qoǵamnyń qaýipsizdigin arttyrý, azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý, qoǵamdyq tártipti nyǵaıtý, ulttyq qundylyqtardy saqtaý jáne ekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý maqsatynda qabyldandy. Qabyldanǵan bastamalar eldegi áleýmettik jáne quqyqtyq reformalardyń mańyzdy kezeńi bolyp sanalady.
