– Tazy – jeti qazynanyń biri. It júgirtýge shynashaqtaı kezimizden yntyzar boldyq. Árkim demalysyn árqıly ótkizip jatady ǵoı. Biz shahardyń tynymsyz tirshiliginen bir mezgil boı alystatyp, demalysta aýylǵa atbasyn buramyz. Altyn besikke barǵanda ǵana shynaıy demalamyz. О́ıtkeni saıatshylyq janymyzǵa jaqyn. Oblys ortalyǵynyń mańynda ornalasqan Jambyl aýdanyna qarasty О́rnek aýylynda ata-anamyz bar. Shańyraǵymyzdyń sút kenjesi de sonda.
Rasyn aıtsaq, óńirde saıatshylyq ta, tazy júgirtý de nazardan tys qalyp bara jatqany belgili. Áıtkenmen, qanǵa sińgen kásipti jalǵastyrǵan jón. Qazaq tazysy patent alǵanda qýandyq, ózimiz de atsalystyq. Oblys ortalyǵynda ótken kórmede tazylarymyz talapqa saı bolyp, arnaıy sertıfıkat tabystaldy. Úsh tazynyń birine elordada ótetin kórmege joldama buıyrdy. Tazymyzdy ertip talaı dodada topqa tústik. Tipti óńirde de jarys ótkizdik. Osylaısha atadan mıras ónerdi qoldan kelgenshe qoldap júrmiz. Memleket tarapynan qumaı tazy ulttyq brend dep áspettelse de, jergilikti atqarýshy bılik tizginin ustaǵandar buǵan jetkilikti nazar aýdarmaı otyr. Shendiler kómektesse, nur ústine nur bolar edi. Máselen, kókpar sekildi ulttyq sportymyzǵa qyrýar qarjy salynyp jatyr. Al biz ózimizben ózimiz júrmiz, – deıdi Maqsat Abatov.
Birneshe jyl buryn óńirde ótken dodaǵa kórshiles oblystardan arnaıy qonaqtar atbasyn burǵan. Tazylarǵa arnaıy kıim tiktirip, dodanyń erejesin súzgiden ótkizgen Maqsat pen Baǵdat kelýshilerdiń kóńilinen shyǵýǵa talpynǵan. Ulttyq ónerdi dáriptegen aǵaıyndylardyń eńbegi esh ketken joq. Tazy júgirtýge ábden daǵdylanǵan kánigi mamandar rızashylyq keıippen tarqasty.
– Qalaı bolǵan kúnde de babadan mıras bolyp qalǵan atakásipke adal bolǵanymyz abzal. Tazynyń qasıetin túsinetin kez jetti. Túzde júgirmese tazy bitken tozady. Ony qatardaǵy ıt sekildi baılap ustaýǵa bolmaıdy ǵoı. Osyny qaperde ustaǵan jón. Sondyqtan da jyl on eki aıda bir ret bolsyn tazy júgirtýden týrnır uıymdastyryp turǵan durys. Inim Baǵdattyń qol ushyn sozýynyń arqasynda mundaı jarysty ótkizip te júrmiz. Alaıda qolda qarajat bolmaǵan soń keıde bárine qoldy bir siltegiń keledi. Bir týrnırge 300 myń teńgeniń tóńireginde qoldaý bolsa da uıymdastyrar edik. Alaıda demeýshilik kórsetýge talpynǵan azamatty kórmedik, – deıdi Maqsat jeti qazynanyń biri týraly oıymen bólisip.
Maqsat Abatov eńbek demalysyn ádeıilep qansonar bolatyn ýaqytta alady eken. Qara jer aq qarǵa oranǵan shaqta ol saıatshylyq qurady. Maýsym aıaqtalǵanǵa deıin tazysynyń babyn keltirýdiń qamynda júredi. Ol munysyn ata kásipke degen adaldyq dep esepteıdi.
– Taza qandy tazy alýdyń da mashaqaty az emes. Ony osymen aınalysyp júrgen azamattar jaqsy biledi. Máselen, úsh jylymdy qurbandyqqa shalyp, seleksııa jasadym. Qazirgi kezde tórt tazymyz bar. Jeti qazynanyń sanatyna engen tazylar jarǵaq, shashaq qulaqty bolyp bólinetinin aıta ketken jón. Eń bastysy, bul jumysqa asa muqııat qaraǵan durys.
Keıbireýler tazysy qasqyr alǵanyn aıtyp bósedi. Jalqy tazy qasqyr ala almaıdy. Rýhy myqtylary túz taǵysyn bir-eki aýnatyp, qaıta artqa tartynshaqtap, qojaıynnan kómek kútedi. Osyny umytpaǵan jón. Al túlki, qoıan jáne ózge ańdardy alý úshin tazyny arnaıy baptaıdy. Onyń óz tehnologııasy bar. Kópshilik osyny bilmeıdi. Demalysta tazy júgirtýge yntyzar ekenimdi biletin basshylarym qaı kezde de qoldaý kórsetip júredi. Sol úshin olarǵa alǵysym sheksiz, – deıdi Maqsat.
Maqsattyń aıtýynsha, qazaqtyń tanymynda tazynyń jasy qansha ret qar basqanymen esepteledi. Onyń bir tazysy bıyl úshinshi ret qar kóripti. Bul – úsh jasta degen sóz.
– Kókbóri, Aqbóri degen tazylarymnyń jóni bólek. О́ıtkeni ekeýi uıalas. Al «Shýstryı» dep at qoıyp, aıdar taqqan kúshigim osy jyly aýyzdandy. Qazaq qaı ýaqytta bolsyn, dos kóńilin qımaıtyn halyq qoı. Sol dosqa degen adaldyǵym Syrttan degen tazymdy baýyryma syılaýyma túrtki boldy. Onyń da tazyǵa degen qyzyǵýshylyǵy zor ekenin ańǵardym. Jalpy, atqa miný, tazy júgirtýdiń de ózine tán mádenıeti bar. Ony meńgerýge umtylǵan kez kelgen adamǵa kómek kórsetken jón dep bilemin. Sol arqyly biz ulttyq ǵurpymyz ben qundylyǵymyzdy dáripteı túsemiz, – deıdi aǵaıyndy Abatovtar.
Maqsattyń aıtýynsha, atasy saıatshy bolǵan kórinedi. Osyǵan qarap-aq aǵaıyndylardyń atakásipke degen ańsary aýǵanyn baǵamdaý qıyn emes. Olar tazy baptaýdy basty mindetteriniń biri dep paıymdaıdy. Atakásipke adaldyq degenimiz de osy bolsa kerek. Áıtpese, shoıynjolda eńbek etip, nápaqa aıyryp otyrǵan azamattardy eshkim tazy bapta dep qınap jatqan joq.
Tazy júgirtip, saıatshylyq quryp júrgen aǵaıyndylardyń jalǵyz ǵana maqsaty bar. Olar qazaqtyń bul ǵurpyn jas urpaqqa jetkizgisi, nasıhattaǵysy keledi. Alaıda bir jalaqyǵa qaraǵan aǵaıyndylar keıde ózge óńirlerde ótetin jarystarǵa bara almaı jatady. О́ıtkeni qarjynyń joqtyǵy – qolbaılaý. Aǵaıyndylarǵa qoldaý kórsetetinder jaqyn arada tabylar ma eken? Kim bilsin, demeýshiler qoldap jiberse, olardyń aldaǵy ýaqytta atqarar isi az emes-aý.
Taraz
