Ystyq – tabıǵı qubylys
Shildege jetpeı shyjyp ketken bıylǵy jaz halqymyzdy birshama abyrjytyp jiberdi. Onyń sebebin bilmegen kópshilik ártúrli, san-saqqa júgirtken boljamdar aıtyp, sáýegeılik jasap jatyr. Osyndaıda qaıtse de tanylyp qalýǵa tyrysatyn keıbir pysyqaılar muny aqyrzamannyń anyq belgisi deıtin de bolypty. Biraq oń boljam jasap, senimdiligi kúshti oı aıtýshylar da joq emes. Sondaılardyń birqatary ony byltyrǵy qystyń erekshe sýyq bolǵanymen baılanystyrady. “Qys sýyq bolsa, jaz ystyq bolady” degen qaǵıdattyń kórinisi desedi olar. Biz redaksııamyzǵa kelgen tanymal juldyzshy Nazarbek QOJAMSEIITOVTI áńgimege tartyp, atalǵan másele tóńireginde surastyrǵan edik:
– Ystyqtan qorqatyn eshteńe joq, bul – tabıǵattyń kóldeneń apatsyz qarapaıym erekshelikteriniń biri ǵana. Ony byltyrǵy qystyń erekshe sýyq bolǵanymen baılanystyrý oryndy. Tabıǵatta bári de teńgerimdi, qystyń sýyǵy ádette jazdyń ystyǵymen shyǵady. Shilde aıynyń alǵashqy onkúndigi de ystyq bolady. Aıdyń 9-10-y kezinde ǵana aýa raıy birshama salqyndap, qysqa merzimdi nóser jańbyrlar jaýady. Odan keıin qaıtadan kún ysyp, 22-lerinde jańbyr jaýý qaıtalanady, sol kezde aýa raıy da azdap salqyndaıdy.
– Astyq shyǵymdylyǵy qalaı bolmaq, bıyl soltústikte kóp ýaqyt jaýyn jaýmaı, jurttyń bári tasattyq berip jatqan kórinedi ǵoı...
– Tasattyq bergen durys, ol da Allaǵa tabynýdyń joly. Astyq shyǵymdylyǵy shamaly bolatyny qazirdiń ózinde bilinip qaldy. Meniń boljamym boıynsha, jyldaǵy ortasha túsimniń 22-25 paıyzyndaı ǵana astyq alynady. Biraq sonyń ózi elimizge tolyq jetedi. Byltyrǵy mol astyqtyń áli kúnge ótpeı, qambalarda jatqanyn eskersek, ınshalla, elimiz nansyz qalmaıdy.
– Qazir elimiz qala kúni merekesiniń qarsańynda tur. Mereke kúngi aýa raıy qalaı bolar eken?
– О́te tamasha bolady, oǵan tolyq senimim bar. Aspan ashyq, jarqyrap turǵan kúnniń astynda halyq tamasha kóńil-kúıde bolady.
– Al “aqyrzaman bolady” degen boljamdar sizdińshe qanshalyqty shyndyqqa sáıkesedi?
– Ol – bos sóz. Bizdiń ǵalamsharymyz 2011 jyly 25940 jylda bir bolatyn galaktıkadaǵy qubylysqa tap bolǵaly tur. Ol kúni birshama ýaqyt kún tutylyp, jer betin tutasymen qarańǵylyq basady. Biraq odan eshqandaı qorqynysh joq. Sony keıbireýler “aqyrzaman” dep qorqytatyn bolypty. Degenmen, adamdarǵa ynsap kerek. Qaı kúnde adam qudaıyn umytpaı, aman-esen, aýyrmaı-syrqamaı, túrli qaıǵyǵa ushyramaı aman ómir súrip jatqanyna táýbeshilik jasap otyrsa, Alla da qur tastamaıdy. Biraq keıbireýlerdiń ynsapsyzdyǵy jaǵańdy ustatady. Áneýkúni shyǵysta bolǵan tasqynda bir ońbaǵandar bir par etikti bir qoıǵa satypty. Sóıtip, jurt qaıǵy jutyp jatsa, olar jurttyń qaıǵysynan aqsha tappaq bolypty. Osyndaı ynsapsyzdyqtan saqtaný kerek.
– Aldaǵy kúzdiń boljamy qandaı?
– Bıylǵy kúz de jaqsy bolady. Baǵbandar tamyz aıyndaǵy úsikten qorqatyn edi, bıyl ondaı bolmaıdy. Tek jıyn-terimniń bárin qazannyń 10-yna deıin bitirý kerek, óıtkeni odan ári uzaq merzimdi kúzdiń qara jaýyndary bastalady.
– Áńgimeńizge rahmet, Nazeke...
– E, qur rahmetke toıdyq qoı, osynyń bárin aqshaǵa satyp alý kerek qoı, biraq eshkim de meniń eńbegimdi elep, aqy tólegisi kelmeıdi. Bárin de tegin alǵysy keledi. Qazirgi zamanda ondaı bolmaıdy ǵoı. Men Almatynyń aýasyn tazartý ádisiniń jobasyn da jasap qoıdym, sony ákimdikke usynsam, esh jaýap joq. Bári aqy tóleýden qashady... Al Reseıdiń “Gıdrometsentri” yntymaqtastyq jasaıyq, bizge kel dep otyr...
Áńgimelesken Jaqsybaı SAMRAT.