Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń málimetinshe, sıfrlyq karta negizindegi ólshemge sáıkes óńirdegi 508 414 otbasynyń 10 002-ci, ıaǵnı 2%-y ǵana jaqsy deńgeıde. Otbasynyń áleýmettik ál-aýqat deńgeıin baǵalaıtyn sıfrlyq karta negizinde óńirdegi 165 712 otbasy nemese 32,6%-y V sanatynda, ıaǵnı qanaǵattanarlyq jaǵdaıda. 181 067 otbasynyń (35,6%) áleýmettik ál-aýqaty tómen. Daǵdarys jáne múshkil deńgeı sanalatyn D, E sanattarynda 151 633 otbasy esepke alynǵan, olardyń úlesi 29,8% bolyp otyr. Sondaı-aq oblys boıynsha jarnalary men aýdarymdary joq 18 455 jeke kásip ıesi bar. Olardyń úlesi 3,8%-dy quraıdy. О́ńirde mekenjaıy boıynsha tirkelgen, alaıda múldem turmaıtyndar sany – 23 887, bul D, E sanatyndaǵy azamattardyń 4,9%-yn qurady. Olardy naqty turyp jatqan turǵylyqty jeri boıynsha tirkeýdi rásimdeý qajet.
О́ńirde ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylar men jekelegen azamattarǵa jumysqa ornalastyrý, kásipkerlik qyzmetke tartý, kásibı daǵdylardy ıgerý, quqyqtyq problemalardy sheshý, psıhologııalyq kómek kórsetý sııaqty memlekettik qoldaýlar kórsetilip keledi. Osy baǵyttaǵy atqarylyp jatqan jumystar men josparlar oblys ákimi Nuralhan Kósherovtiń tóraǵalyǵymen ótken jıynda keńinen talqylanyp, jaýapty tulǵalarǵa ózektendirýge jatatyn azamattardy anyqtaý, tıisti sharalar júrgizý júkteldi. Aýdan, qala, aýyl ákimderi men jaýapty bólimderge osy baǵyttaǵy jumysty retteıtin naqty algorıtm usyný tapsyryldy. Sondaı-aq oblys ákimi jumys oryndaryn kóbeıtý, ınvestısııa tartý, ózindik kiristerdi ulǵaıtý, turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa basymdyq berý kerektigin eskertti. Jyl sońyna deıin D, E deńgeıdegi otbasylar sanyn 137 myńǵa deıin tómendetý mejelendi. Bul rette óndiris oryndarynyń ashylyp, turǵyndardyń jumyspen qamtylý deńgeıin joǵarylatý mańyzdy.
Osy oraıda qolǵa alynyp jatqan aýqymdy jobalar da az emes. Mysaly, Sozaq aýdanynda qurylysy bastalǵan zaýytta 1000-ǵa jýyq jumys orny ashylmaq. «Saýts-oıl» kompanııasynyń «Sozaq fosfat» ınvestısııalyq jobasy aıasynda salynatyn fosfor tyńaıtqyshtaryn óndirý zaýyty 2027 jyly iske qosylady dep mejelengen. О́nimderin elimizben qatar Úndistan, Qytaı, kórshiles elderge eksporttaý múmkindigi de qarastyrylǵan. Zaýytta fosfor qaldyǵyn óńdeý arqyly aýyl sharýashylyǵyna qajetti tyńaıtqyshtar óndiriletin bolady. Kásiporynnyń iske qosylýy quramynda fosfory bar tyńaıtqyshtyń ımportyna táýeldilikti azaıtady. О́ndirilgen tyńaıtqyshtar men preparattar elimizde azyq-túlik baǵasynyń turaqty bolýyna oń septigin tıgizeri anyq. Jobanyń júzege asyrýshylary ári seriktesteri – «Saýts-Oıl» kompanııasy men «China Tianchen Engineering Corporation LTD» kompanııasy. Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen joba boıynsha josparlanǵan ınvestısııa kólemi shamamen 140 mlrd teńgeni quraıdy, jylyna mıllıon tonna azot-fosfor-kalıı keshendi tyńaıtqyshyn, 600 myń tonna fosfor nıtratyn shyǵarady.
Saýran aýdanyna qarasty Babaıqorǵan aýyldyq okrýginde salyna bastaǵan iri qara mal bordaqylaý alańynda 5000 bas iri qara mal bordaqylanyp, et, jem óndirisi, teri óńdeý baǵyttarynda jumys júrgiziletin bolady. Qurylys jumystaryn kelesi jyldyń qazan aıynda aıaqtaý josparlanyp otyr. Nysan tolyq iske qosylǵanda, 60-tan astam jergilikti turǵyn jumyspen qamtylady. Keshen aýdandaǵy aýyl sharýashylyǵy salasyn damytýǵa úlken serpin beredi. Mal bordaqylaý arqyly et óndirisi kólemi artyp, ishki naryqta joǵary sapaly ónimder qoljetimdi bolmaq. Sonymen qatar teri, tyńaıtqysh óńdeý sehtarynyń iske qosylýy shıkizatty tolyq paıdalanyp, qaldyqsyz óndiris júıesin engizýge múmkindik beredi.
Báıdibek aýdanynda maqta óńdeý ındýstrııasyn ilgeriletýge baǵyttalǵan maqta óńdeý kesheniniń jobasy júzege asyryla bastady. Aýdan ákimi Erlan Nurmahanovtyń aıtýynsha, ınvestısııa kólemi 2,7 mlrd teńgeni quraıdy. Keshenniń jyldyq óndiristik qýattylyǵy 60 myń tonna maqta shıkizatyn óńdeýge eseptelgen. Joba iske asqan jaǵdaıda 60 jańa jumys orny ashylady.
Oblys ákimdigi jańa jumys oryndarynyń ashylýy jergilikti turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartyp, turaqty tabys kózin qamtamasyz etetinine, ıaǵnı D, E deńgeıdegi otbasylar sanyn azaıtýǵa septigin tıgizerine senimdi.
Túrkistan oblysy