Jastardy jarylqaıtyn baǵdarlama

Baǵdarlama respýblıkanyń úsh megapolısi Astana, Almaty, Shymkent qalalaryna arnalyp qabyldanǵan edi. Bıyl osydan ­bes jyl buryn jaldamaly páter­ge qonystanǵan azamattar­dyń páterdi qaıta memleketke tapsyratyn ýaqyty keldi. Endi bul jastardyń máselesi ári qaraı qalaı sheshiledi? Memle­ketten osy sekildi taǵy basqa qoldaý bola ma? Máseleniń mán-jaıyn bilmek nıetpen Shy­m­kent qalalyq turǵyn úı bas­qar­masyna habarlasqan edik.

Basqarma mamandarynyń ber­gen málimetine súıensek, 2019–­2020 jyldary jumys ­is­teı­tin jastarǵa satyp alý ­qu­­­qy­­ǵyn­syz jalǵa berilgen tur­­ǵyn­ úılerdiń merzimi 2025 ­jylǵy­ 6 qańtarda aıaqtal­dy. Osy kún­ge deıin baǵdarlama aıasynda megapolıste 2949 ot­basy qonys­ta­­­nyp kelipti. Bıyl naýryz aıyn­­da qosymsha taǵy 900 azamatqa úı berilgen. De­gen­men baǵdar­la­­­ma­ǵa biraz óz­ge­ris engizilip, 2023 jyldan bas­tap jal­­ǵa alý merzimi 5 jyl­dan 3 jyl­ǵa qysqarǵan eken.

Basqarma ókilderiniń aıtýynsha, búginde bul másele Úkimette qaralyp, azamattardy baspanamen qamtýǵa qajet qarajat jergilikti bıýdjet esebinen qarastyrylatyn bolypty. Bul rette «Qamqor» dep atalatyn óńirlik baǵdarlama sheńberinde «Otbasy bank» AQ qarjy operatory retinde qyzmetke kirisip otyr. Iаǵnı jaldamaly páterin memleketke tapsyrǵan jastar osy qarjy ınstıtýty arqyly ıpotekalyq nesıe rá­simdep, ózi qalaǵan baspanaǵa qol jetkize alady. «Qamqor» baǵdarlamasymen úı alýǵa nıetti jastar birinshi kezekte ózderiniń tólem qabiletterin rastaýy tıis. Baǵdarlama shartynda 5% jyldyq syıaqy mólsherlemesi, 10% alǵashqy jarna, 20 jylǵa deıingi merzim qarastyrylǵan. Shymkent qalasyndaǵy «Otbasy bank» ókili Nursultan Ábdihanov­tyń málimdeýinshe, búginde jas­tardyń tólem qabiletterin rastaý jumystary bastalyp ketti. Ipotekalyq nesıeni tóleı alatyn qabileti baryn rastaǵan jastar baǵdarlama boıynsha úı qunynyń alǵashqy 10% jarnasyn quıýy kerek. Bankke kepil múlik retinde sol úıdiń ózi jaraı beredi. Sondaı-aq bank qyz­metkeriniń aıtýynsha 5% syıaqy mólsherlemesi tek 20 mln teńgege deıin qarastyrylady. Úı quny odan asyp ketse ústindegi aıyrmany naryq baǵasymen alýshy azamattyń ózi tóleıdi.

Qoryta aıtqanda, 5 jyldyq jaldamaly páterin memleketke ótkizgen jastar jańa «Qamqor» baǵdarlamasynyń konkýrsynan tys tólem qabiletin rastap bolǵan soń birinshi nemese qaıtalama naryqtan ózi unatqan páterdi ıpotekalyq nesıemen satyp alýlaryna tolyq múmkindigi bar.

Qazirde «Otbasy bank» AQ-ǵa merzimi aıaqtalǵan jaldamaly páterde ýaqytsha turyp kelgen 891 azamat júginipti. Olardyń ishinde 489 jas aldyn ala tólem qabiletin tekserý konkýrsynan ótken. Nátıjesinde, 201 aza­mat­tyń ótinishi maquldanyp otyr. Bul baǵdarlamaǵa qatysý­ǵa nıet bildirgen jastar jalpy sanynyń 22,2%-yna teń. Turǵyn úı basqarmasy maman­dary málimdegendeı, satyp alý quqyǵynsyz beriletin ýaqyt­sha jaldamaly páter alý baǵ­dar­lamasy bıyldan bastap toqtatylypty.

Shymkent – jastardyń qa­la­sy. Qanshama jastyń arman-muraty – baspanaly bolý. Sol turǵyda olardyń bar tilegi – memleket tarapynan osyndaı baǵdarlamalardyń aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taba berýi. Sebebi arzan páter jaldap turǵan jastar sonyń arqasynda jaǵdaıyn jaqsartyp, keleshek óz úıine qareket jasap úlgeredi. Jaldamaly páterde ómir súretin jastardyń ishinde boıdaqtarmen birge otbasyly jandar da bar. Olarǵa qymbat baǵaǵa páter jaldaý qıynǵa soǵatyny belgili. Sondyqtan ýaqytsha jaldamaly páterge qonys­tandyrý baǵdarlamasy qazir­de jastarǵa úlken kómek bolyp tur. Qala turǵyny Islam Qýanysh 2023 jyldan beri osyndaı baspanada turyp keledi. Úsh balanyń ákesi. Ártúrli memlekettik tapsyrystar oryndaýmen tabys tabady. Sol azamat memleket tarapynan jastarǵa arzan baǵada páter usynylyp, keıin satyp alý quqyǵymen rásim­delse degen ótinish-tilegin jet­kizip otyr. О́ıtkeni onyń aıtýynsha, taýar da, qyzmet te qym­battap bara jatqan búgingi qoǵam­da jastar memleket tarapy­nan baǵasy jeńildetilgen páter­men qamtylsa, olardyń alań­syz jumys istep, óz qarym-qabi­let­terin jan-jaqty damytýyna da molynan múmkindik týady.

ShYMKENT