Foto: Ashyq derekkóz
Elnur Beısenbaev birinshi kezekte el bıýdjetin arttyrý úshin ishki resýrstardy tıimdi paıdalaný jáne salyqtyq jeńildikterdi qaıta qaraý qajet ekenin aıtty. Onyń aıtýynsha, jańa Salyq kodeksiniń jobasynda jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa usynylǵan salyqtyq jeńildikter tym kóp.
«Bul tusta biraz túıtkil bar. Jańa Salyq kodeksiniń jobasynda jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa óte kóp salyqtyq jeńildikter usynylǵan. Muny áriptesterimiz birneshe ret kóterdi. Máselen, qoldanystaǵy ken oryndary boıynsha jer qoınaýyn paıdalanýshylar paıdaly qazbalardy óndirý salyǵynan bosatylyp, 10 paıyz jeńildik kórsetilgen. Bul degenińiz – 100 mıllıard teńgedeı qarajat. Al keıbir iri kompanııalardyń mysalynda bul soma tipti trıllıondaǵan teńgege jetýi yqtımal», dedi depýtat.
Máselen, tek «Qazaqmys» kompanııasynyń eki jobasyna qatysty salyq jeńildigi bes jyl ishinde 343 mıllıard teńgege jetýi múmkin. Sonymen qatar, qatty paıdaly qazbalardy óndirýshiler eńbekaqy qorynan basqa barlyq salyq túrinen bosatylǵan. Bul da memleket qazynasyna aıtarlyqtaı zııan keltiretini aıtyldy.
Depýtat salyq reformasy nátıjesinde bıýdjetke 4 trıllıon teńge túsedi degen boljamnyń naqty dálel-dáıeksiz usynylǵanyn aıtyp, buǵan senimsizdik bildirdi. Onyń aıtýynsha, mundaı mańyzdy másele jan-jaqty saraptaýdy talap etedi.
Elnur Beısenbaev Ulttyq Qordyń qarjysyn jıi paıdalaný máselesin de synǵa aldy. Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldary Qordan 28 mıllıard dollar alynǵan, bul — keıbir memleketterdiń búkil bıýdjetine parapar soma.
Depýtat sonymen qatar ańshylyq pen janýarlar álemin paıdalaný úshin tólenetin alymdardyń tym tómen ekenin synǵa aldy.
«Qarapaıym mysal - qoıan aýlaý. Ańshylyqtyń qazirgi quny nebári 177 teńge. bul dúkendegi sý baǵasynan da arzan. Biraq dúkende bir kartrıdj 500 teńge turady. Bul jaǵdaı halyq arasynda tabıǵatqa degen jekkórinishti kózqarasty qalyptastyrady. Bul salany elıtalyq qyzmet túrine aınaldyrýǵa bolady. Afrıkada ańshylyq — týrızmniń mańyzdy kózi. Qazaqstan da osy klasterdi damytyp, bıýdjet kirisin arttyra alady», dedi Beısenbaev.
Salyq kodeksi jobasynda syrtqy jarnamaǵa salynatyn alymdy alyp tastaý usynylǵan. Alaıda depýtat bul usynysty orynsyz dep esepteıdi.
«Bul alym jergilikti bıýdjetke jyl saıyn 7-8 mıllıard teńge kiris ákeledi. Eger ol joıylsa, bul shyǵyn respýblıkalyq bıýdjetten óteledi. Mundaı sheshim qala kórkin buzyp, baqylaýsyz jarnamaǵa jol ashýy múmkin. Sondyqtan bul tólemdi qalpyna keltirý qajet», dedi ol.
Beısenbaev Qazaqstannyń geografııalyq ornalasýy tranzıttik áleýetti damytýǵa múmkindik beretinin aıtty. Máselen, Stambýl qalasy qazirgi tańda batys elderi úshin mańyzdy tranzıttik habqa aınalǵan.
«Biz de osy baǵytta jumys isteýimiz kerek. Avıatasymal salasynda ishki reısterdiń baǵasyn tómendetý úshin tranzıttik reısterge janarmaıǵa QQS-ty qaıtarý, ımporttalatyn avıaotyndy salyqtan bosatý qajet. Bul — el ekonomıkasyn damytýdyń naqty joldarynyń biri», dedi depýtat.
«AMANAT» fraksııasy salyq kodeksin talqylaý kezinde Úkimetpen birlesip jumys istep, kóptegen mańyzdy usynystaryn jetkizgen. Sonyń nátıjesinde qosymsha qun salyǵynyń shekti mólsherin kóterý týraly usynys qoldaý tapty. Budan bólek, fraksııa 7 baǵyt boıynsha usynys bergen, onyń basym bóligi eskerilgen.
«Densaýlyq saqtaý salasy, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń 19 túri, otandyq kitap shyǵarý men arheologııa salasy QQS-tan bosatyldy. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik úshin arnaıy salyq rejımi engizildi. Eń bastysy — adal eńbek etip júrgen kásipkerler men qarapaıym halyqqa qosymsha aýyrtpalyq túspeıdi», dedi Elnur Beısenbaev.
Depýtat óz sózinde usynylǵan Salyq kodeksiniń jobasy áli de pysyqtaýdy qajet etetinin atap ótti. Biraq alǵashqy oqylymda qoldaýǵa laıyq ekenin aıtty.
«Biz jahandyq turaqsyzdyq jaǵdaıynda ómir súrip jatyrmyz. Mundaı jaǵdaıda salyq reformasyn ońtaıly júrgizý — úlken mindet. Usynylǵan kodeks osy túıtkilderdi sheshýge baǵyttalǵan. Sondyqtan «AMANAT» fraksııasy birinshi oqylymda qujatty qoldaıdy jáne áriptesterimizdi de qoldaýǵa shaqyramyz, dep sózin túıindedi.
