Salyq kodeksiniń jańa jobasy birinshi oqylymda maquldandy

Quqyq qorǵaý júıesindegi jańa basymdyqtar

Parlament Májilisiniń qaraýyna aldymen «Quqyq buzýshylyq profılaktıkasy týraly» zań jobasy men ilespe qujattar usynyldy. Baıandamashy Snejanna Imashevanyń aıtýynsha, bul úsh qujat Memleket basshysynyń byltyrǵy Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmalaryna jáne Úkimettiń zań jobalaý jumys josparyna sáıkes ázirlenip, engizilgen.

– Zań jobalary quqyq buzýshylyq profılaktıka salasyndaǵy memlekettik saıasatty júıege keltirýge, zań jáne tártip qaǵıdatyn kúsheıtýge baǵyttalǵan. Qujatta birtekti 5 zańnyń normalary bir zańǵa biriktirildi. Sonymen qatar quqyq­qa qarsy kontentpen kúresý maq­satynda ákimshilik jaýapkershilik bóliginde birqatar norma kózdelgen. Jalpy, azamattardy, ásirese áıelder men balalardy ártúrli zardaptan qorǵaýǵa, ondaı jaǵdaılardyń barynsha aldyn alyp, boldyrmaýǵa jáne sebepterin joıýǵa múmkindik beredi, – dedi depýtat.

Ár qaýlyǵa depýtattar jeke-jeke daýys berip, nátıjesinde, qujattar qabyl­dandy. Keıin Májilis ǵylym qala­shyq­taryna qatysty zań jobasyn qarady. Eske salsaq, bul týraly Prezıdent Býrabaıda ótken Ulttyq quryltaıdyń IV otyrysynda tapsyrma bergen edi.

– «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ǵylym­dy qajetsinetin aýmaqtardy damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» qujat negizinde ǵylym qalashyqtarynyń qyzmeti retteledi. Olardy qurý, damytý ári qoldaý tetikteri aıqyndalady. «Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly» zańy men basqa da qujattarǵa osy aımaqtar úshin ǵylymı zertteýlerdi damytý, olardy qarjylandyrý boıynsha naqty tetikter anyqtalyp otyr, – dedi Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy Ashat Aımaǵambetov.

Jeke kásipkerlikti tirkeý rásimin qatańdatpaq

Budan soń jalpy otyrysqa bir-birimen ózara baılanysty Salyq kodeksiniń jobasy jáne salyq salý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly qujattar kelip tústi. Qatysýshylarǵa zań jobalaryn Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın tanystyrdy.

– Qujat byltyrǵy qyrkúıekten bastap qaralyp jatyr. Bıyl oǵan tujyrymdamalyq túzetýler engizildi. Birinshi, qosylǵan qun salyǵy 16% bolady. Ekinshi, qosylǵan qun salyǵynyń shegi 40 mln teńge mólsherinde belgilenedi. 40 mln teńge degen ortaq baılam boldy. Úkimet pen depýtattardyń konstrýktıvti ustanymy arqyly osyndaı ymyraǵa qol jetkizdik. Biraq mundaı shek bolǵanda 160 myń salyq tóleýshiden aıyrylatynymyzdy aıtqym keledi. Shamamen 400 mlrd teńgedeı qosymsha bıýdjet túsiminen qaǵylamyz. Bizdiń bıznesmender Úkimet te, Parlament te osyndaı ymyraǵa barýǵa daıyn ekenin túsinsin dep aıtyp turmyn. Bul sheshim bıznes sýbektileri budan ári usaqtala almaıtyndaı júıeni qajet etedi. Biz endi jeke kásipkerlik qurylymdy qurýdy túrli jolmen qatańdatamyz. Buǵan deıin salyq tártibin buzǵan, jumys istemeıtin qosymsha jeke kásipkerligi bar adamdarǵa jańa jeke kásip qurylymyn ashý qıyn bolady, – dedi vıse-premer.

Ol sondaı-aq zań jobasyndaǵy taǵy birqatar oń ózgeristi atady.

– Úshinshi, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik, kitap basyp shyǵarý, arheologııa qosylǵan qun salyǵyn tóleýden bosatylady.Tórtinshi, áleýmettik salada, densaýlyq saqtaý salasynda Úkimet qosylǵan qun salyǵynan bosatylǵan dári-dármekterdiń áleýmettik tizimin aıqyndaıdy. Qosylǵan qun salyǵy tek aqyly medısınalyq qyzmetterge salynady. Qosylǵan qun salyǵynyń mólsherlemesi 10% bolady. Áleýmettik saladaǵy korporatıvtik tabys salyǵy – 2026 jyldan bastap 5% jáne 2027 jyldan bastap 10% bolady. Besinshi, bank operasııalaryna qosylǵan qun salyǵy salynady. Olardyń baǵasynyń ósýine jol bermeý úshin Básekelestikti qorǵaý agenttigi Úkimetpen birlesip aǵymdaǵy baǵalardyń durystyǵyna taldaý júrgizedi, – dedi S.Jumanǵarın.

Buǵan qosa ol aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerge QQS salý saıasaty ózgerissiz qalatynyn, al óńdeý óner­kásibine korporatıvtik tabys salyǵynyń mólsherlemesi 20% bolatynyn habarlady. Sondaı-aq arnaýly salyq rejimi boıynsha ruqsat etilgen tizim emes, arnaıy tyıym salynǵan tizim engiziletinin aıtty. Izinshe salyqtardy, tólemder men alymdardy qysqartatynyn jetkizdi.

– Korporatıvtik tabys salyǵynyń bazalyq mólsherlemesi 20% deńgeıin­de saqtalady. Biraq jekelegen sektorlar úshin joǵary mólsherleme belgi­­lenedi. Bul – bank jáne oıyn sek­tory. Mólsherleme 25% bolady. Qarjy lızıngi jáne áleýmettik sala úshin kor­poratıvtik tabys salyǵynyń mólsher­lemesin kezeń-kezeńmen 10%-ǵa deıin kóbeıtý, al aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin mólsherlemeni 3% deńgeıinde qaldyrý usynylyp otyr. Investorlar úshin, sonyń ishinde geo­logııalyq barlaý úshin qosymsha ynta­lan­dyrýdy qarastyrdyq. Qurylys salý, jab­dyqtardy jáne baǵdarlamalyq qamta­masyz etýdi satyp alý, sondaı-aq olar­dy qaıta qurý jáne jańǵyrtý shyǵyn­dary boıynsha 100%-dyq shegerim­derdi usynamyz. Qoldanystaǵy kelisimsharttar nemese odan tys qyzmet sheńberinde barlaý shyǵyndaryna shegerim­derdi paıdalanýǵa ruqsat berý josparlanyp otyr. Sarqylǵan munaı ken oryndary úshin jer qoınaýyn paıdalanýǵa arnalǵan balama salyq usynylady, – dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.

Bul rette eskere ketetini, salyq jeńildikterinen únemdelgen qarajat jer qoınaýyn paıdalanýshylarda qalmaıdy. Qarajat óndirýge arnalǵan ınvestısııalarǵa, óńirdi damytýǵa, ın­f­ra­qu­rylymdy jaqsartýǵa, jergilik­ti kadrlardy oqytýǵa jáne ǵylymı zertteýlerdi qoldaýǵa baǵyttalady.

Salyq esebin tapsyratyndar sany 30%-ǵa qysqarady

Arnaýly salyq rejimderi de reformaǵa ilikken. Kodekstiń jańa redaksııasynda olardyń sany 7-den 3-ke deıin túsirý usynylǵan. Qujatta «Sán-saltanat salyǵy» dep atalatyn taýarlardyń jekelegen sanattaryna joǵary salyq salý qarastyrylǵan. Ol úshin jyljymaıtyn múlik quny 450 mln teńgeden asatyn bolsa, múlik salyǵynyń mólsherlemesin ulǵaıtý jáne quny 75 mln teńgeden asatyn jeńil avtomobılderge, qymbat teńiz kemeleri men ushý apparattaryna aksızder engizý josparlanyp otyr.

– Ádildik maqsatynda qymbat alkogol­­dik sýsyndar men sıgaralarǵa 10% aksız­der, salyq tóleýshilermen jumys­­tyń ser­vıstik modeli usynylady. Salyqtyq ákim­shilik jazalaýdy toq­tatady. «Besikten» shyqqannan bastap jabyl­­ǵanǵa deıin fıskaldyq» súıe­mel­deý­di engizýge basa nazar aýdaryla­dy. Bul rette salyq eseptiligi 30%-ǵa qys­qarady. Biz kameralyq baqylaý tásil­derin túbegeıli ózgertýdi usynamyz. Eger qazir bul baqylaý tásili bolsa, onda bo­lashaqta bul prosedýra buzý­shy­lyq­­tardy joıý salasynan sáıkessiz­dik­ter anyq­taý salasyna aýysyp, eskertý sıpa­tyna ıe bolady. Salyq bereshegin máj­búr­lep óndirip alý tásilderi de ózgeredi, – dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri.

Endi orta jáne shaǵyn bızneske ar­nalǵan arnaýly salyq rejimi ońaıla­tyl­ǵan deklarasııa negizindegi arnaý­ly salyq rejimi dep atalady. Kiris lımıti qazirgideı 600 myń aılyq eseptik kór­set­kish bolyp saqtalady. Biraq qyzmet­ker­ler sany boıynsha shekteýler alynyp tastalady. Premer-mınıstrdiń orynbasary Salyq kodeksiniń jańa redaksııa­sy shaǵyn jáne orta bıznes ókilderine qalaı áser etetinin ashyp túsindirdi.

– Úkimet rejimdi tek belgili bir qyz­met túrlerine qoldanýdy usyndy jáne basty shart – tek B2C operasııalary. Bul rette V2V operasııalary arnaýly rejim sheńberinde ǵana júzege asyrylýy múmkin. Eger jalpyǵa birdeı belgilen­­gen rejimde jumys isteıtin salyq tóleý­shi taýardy nemese qyzmetti «arnaýly rejimshiden» satyp alsa, onda onyń mundaı shyǵyndardy shegerýge quqyǵy joq. Qyzmet túrleriniń sanyn Úkimet retteıdi. Bul sharttarǵa «úı janyndaǵy» dúkender, shashtarazdar jáne halyq­pen jumys isteıtin kásipkerler sáıkes keledi, demek qosylǵan qun salyǵyn tólemeıdi. Olarǵa qorqýdyń qajeti joq, – degen S.Jumanǵarın jańa Salyq kodeksi óz kiristerin jasyratyn salyq tóleýshilerge, salyq salýdyń ádilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵanyn eskertti. Demek buryn salyq zańnamasyn óreskel buzǵan quryltaıshylar men kompanııa basshylaryna jańa kompanııa qurýǵa tyıym salynýy múmkin.

Zań jobalarynan ne kútiledi?

Baıandamashy sózine sensek, qujat engizilse, nátıje anyq kórinedi. Máselen, jylyna qosymsha 4-5 trln teńge salyq túsimderi bolady, Ulttyq qorǵa táýeldilik tómendeıdi jáne bıýdjet ózin-ózi qamtamasyz etedi. Álbette, ózgerister ınflıasııaǵa áser etýi múmkin, biraq bul ýaqytsha qubylys dep otyr.

Talqylaý barysynda depýtattar birqatar usynystar men qujattyń jetildirý kerek tustaryn erekshe atap ótti. Májilis depýtaty Nartaı Aralbaıuly zań jobalary dál osy baǵytta qabyldansa, onda elimizdegi BAQ-qa túsetin salyqtyń salmaǵy arta túsetinine alańdaýshylyq bildirdi.

– Álemde aqparattyq soǵystyń qalaı júrip jatqanyn, ár el aqparattyq turǵyda óz-ózin qalaı qaýipsizdendirýge tyrysyp jatqanyn jaqsy bilemiz. Sondyqtan eger QQS elimizdegi BAQ-qa 16%-ǵa jetse, onda bul otandyq BAQ-tyń básekege qabilettiligine keri áserin tıgizedi. Soǵan oraı elimizde sheteldik BAQ qaptaıdy. Jurtymyzǵa jaqsylyq ákele qoımaıtyn sheteldik jobalar teleekrannan da, radıodan da, ınternetten de túspeıdi degen sóz. Bul – úlken qaýip. Aımaqtar tıisti aqparat quralynsyz, jýrnalıster jumyssyz qalady. Sondyqtan eki usynys aıtqym keledi. Birinshisi – otandyq gazet-jýrnaldarǵa QQS-ny alyp tastaý, ıaǵnı 0 paıyz qylý. Ekinshisi – elimizde resmı tirkelgen otandyq telearnalar men radıolarǵa jáne ınternet resýrstarǵa QQS-ny 10 paıyz deńgeıinde qaldyrý, – dedi depýtat.

Saýalǵa jaýap bergen Premer-mı­nıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵ­arın BAQ-qa 16% QQS qalaty­nyn, belgili bir normalarǵa baılanysty bólý durys emes ekenin aıtty.

Al Májilis depýtaty Baqytjan Bazar­bek Salyq kodeksiniń jańa redak­sııa­syndaǵy qurylys kompanııa­lary­­na QQS taǵaıyndaý týraly bapqa qarsy shyǵyp júrgen kásipkerlerge shúılikti.

– 23 jyl boıy qurylys kompa­nııa­laryn qoldap keldik. Sýbsıdııa beremiz, dotasııa tóleımiz degen sııaq­ty. Baspana baǵasyn arzandatsyn dep QQS-dan bosattyq. Biraq is júzinde turǵyn úı baǵasy 21 ese ósti. Osy jeńil­diktiń arqasynda kóptegen qurylys kompanııalarynyń ıeleri «Forbes» tizimine kirdi. Keıbiri kapıtalyn shetelge jylystatsa, keıbirine tipti QQS-dan bosatýdyń ózi jetkiliksiz boldy. Sóıtip úleskerlerdi sazǵa otyrǵyza bas­tady. Salyq kodeksiniń jańa redaksııa­synda qurylys kompanııalaryna QQS taǵaıyndaý usynylǵan. Onyń kesirinen baǵa ósip ketpeı me? Baspana baǵasyn qalaı ustap turmaqshysyzdar, – dep surady depýtat.

Bul suraqqa Serik Jumanǵarın Salyq komıteti ondaı tásilge barǵan­darǵa alǵashqy habarlamalar jibergenin, osylaısha, iri qurylys kompanııalary tólemeı kelgen salyqtaryn tóleı bastaǵanyn aıtty.

– Jańa kodekste qurylys kompanııa­laryna taýarlardy, jumystar men qyzmetterdi jetkizýmen aınalysatyn sýbektiler de arnaıy salyq rejiminen shyǵarylady. Sondyqtan biz elektrondy shot-faktýralar negizinde barlyq tizbekti ashyq kóre alamyz. Qurylys jobalarynda jergilikti mazmun jetkilikti ekenin moıyndaý kerek. Bul ony baqylaýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan, meniń oıymsha, biz baǵa ashytqymen un kótergendeı kóterilmeý úshin jetkilikti baqylaýdy qamtamasyz ete alamyz, – dedi vıse-premer.

Otyrys barysynda Májilis depýtaty Ashat Aımaǵambetov áleýmettik, onyń ishinde onkologııa, orfandyq aýrýlar boıynsha salyqty alyp tastaý óte, jaqsy ymyra bolǵanyn tilge tıek etti. Al depýtat Ermurat Bapı bankterdiń 100 mln teńgege deıin dıvıdend alatyn aksıonerlerine 10%, al 1 mlrd teńgege deıin paıda tabatyn aksıonerlerine 15% salyq salý normasyn jáne Murat Ábenov kommersııalyq jyljymaıtyn múlikke kadastrlyq quny boıynsha salyq belgi­leýdi usyndy. Májilismen Erbolat Saty­baldın aýyldaǵy fermerlerdiń jol talǵamaıtyn bir kóligin salyqtan bosatýdy, bul avtokólikterdi sán-saltanat múlki retinde qaraýǵa bolmaıtynyn aıtty. О́z kezeginde S.Jumanǵarın kez kel­gen konstrýktıvti usynystardy talqy­laýǵa, qoldaýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

Qujat jobalary týra 4 saǵat boıy talqy­landy. Depýttardyń basym kópshi­ligi jańa redaksııany qoldap daýys berdi.

– Salyq – óte sezimtal sala. Sebebi ár aza­mat, ár otbasy, ár bıznesmen biz­diń qabyl­daǵan sheshimimizdi tikeleı sezine­di. Sondyqtan Memleket basshysy Úkimet pen Parlamentke ádil, tıimdi ári boljamdy salyq júıesin qurýdy tapsyrdy. Jumys tobynda óte kóp jumys atqaryldy. Eń alǵashqyda Májilis pen Úkimet arasynda kóp máselege qatysty ártúrli ustanym boldy. Talqylaý barysynda depýtattar Úkimetpen birge jumys istep, qyzý pikirtalastardan keıin biraz túıtkildi másele boıynsha ortaq sheshimge keldi. Birinshi, qosymsha qun salyǵynyń shekti mólsheri boıynsha ortaq mámilege keldik. Bul qoǵamdy alańdatqan eń ózekti másele bolatyn. Ekinshi, árkim óz kirisine saı salyq tóleıdi degen sheshimge kelip otyrmyz. Mysaly, saýda-sattyqpen, qyzmet kórsetýmen aınalysatyn, taýar óndiretin shaǵyn jáne orta bıznes úshin arnaıy salyq rejimi jumys isteıdi. Iаǵnı 4 paıyzdyq salyq mólsherimen qosymsha qun salyǵynsyz kásippen aınalysý múmkindigi tolyq saqtalady. Oǵan qosa bul múmkindikti keńeıtý maqsatymen «tyıym salynǵan kásipter tizimi» ázirlenedi. Úshinshi, iri bız­nes úshin jeńildikter qysqartylady. Al bankter men oıyn bıznesi úshin tabys sa­lyǵy ulǵaıtylady. Bir sózben aıt­qan­da, qarapaıym halyqtyń qalta­sy­na sal­maq túspeıdi. Jańa salyq saıasatynyń kóz­­de­geni de – osy, – dep talqylaýdy túıindedi Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov.

Jalpy otyrys qorytyndysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qarjy naryǵyn damytý jáne qarjylyq kórsetiletin qyz­metterdi tutynýshylardyń quqyq­taryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańynyń jobasy qaralyp, qaýly qabyldanyp, Senatqa joldandy.