Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Memlekettik qoldaý nátıjesinde kásiporyn qýaty eselenip, qatty irimshik óndirisiniń aýqymy burynǵydan ulǵaıa bastady. Seriktestik qala aýmaǵynda ótetin jármeńkelerge de qatysyp, azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrýǵa úles qosyp keledi. Kásipkerler aldaǵy ýaqytta ónimderin О́zbekstan men Birikken Arab Ámirligine eksporttaýdy josparlap otyr.
Seriktestik basshysy Sanjarbek Abdývahıdovtiń aıtýynsha, qazir halyqaralyq sertıfıkat ázirlenip jatyr. Qujat daıyn bolǵan soń ónimder Dýbaıǵa eksporttalady. Kásipker byltyr BAÁ-de otandyq ónimdi tanystyryp, arabtyń isker azamattaryna aıryqsha unapty. Birinshi kezekte ekologııalyq tabıǵı tazalyǵy qyzyqtyrǵan. Sóıtip, Qazaqstan ónimin ishki naryqqa kirgizýge yqylas tanytypty.
Osy tusta aıta ketken jón, qaıta óńdelgen otandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderi árdaıym óziniń tabıǵılyǵymen erekshelenedi. Elimiz syrtqy naryqqa qandaı azyq-túlik taýaryn jóneltse de, onyń sapasy men ekologııalyq tazalyǵyna tolyq kepildik beredi. Sol úshin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Samarqandta ótken sammıtte Qazaqstan Eýropa naryǵyna aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaýǵa daıyn ekenin málimdedi.
«Qurt, súzbe, sarymaı, qatyq, jeti túrli irimshik shyǵaramyz. Shymkent, Túrkistan naryǵyn qoıyp, Aqtaý, Almaty, Qaraǵandy qalalaryna ónimder jóneltip jatyrmyz. Irimshik pen sary maıǵa memleketten sýbsıdııa alamyz. Olaı etpesek bul eki ónimdi óndirýge ketken shyǵyn óz-ózin aqtamaıdy. Sýbsıdııa kómegimen shyǵyndy jabamyz. Aýyl sharýashylyǵy salasy árqashan dotasııaǵa muqtaj. Damyǵan batys elderinde de fermerler dotasııamen kún kóredi. Bizde de osy sýbsıdııamen talaı fermerlik sharýashylyq aıaqqa turyp, jap-jaqsy tabys taýyp jatyr. Men basynda sıyr baǵyp, sútin ótkizip júrdim. Keıin sol sútti nege ózim óńdemeske degen ıdeıaǵa toqtalyp, 2022 jyly fırmany ashtym. Birinshi kezde ońaı bolǵan joq. Biraq maǵan jergilikti «Bórte Mılka» kompanııasy jaqsy kómektesti. Olarǵa alǵysym sheksiz. Bul fırma da sút ónimderin shyǵarady. Jergilikti kompanııalarǵa qazir de ońaı emes. О́ıtkeni Reseı men Belorýssııadan keletin taýar kóp. Baǵalary da arzan. Sondyqtan básekege tótep berý bizge qıyndaý. Degenmen otandyq ónimder taza, sapaly bolǵandyqtan, halyq ózimizdiń jergilikti taýardy alady», deıdi kásipker.
Onyń ústine, sheteldik ónimderdiń sapasy kóńil kónshitpeıtin kórinedi. Quramynda jasandy qospa kóp deıdi. Sol sebepti tutynýshylar ózimizdiń ónimdi tańdaıdy eken.
«Sút tasıtyn 8 kóligim bar. Shıkizatty ózimniń jeke fermamnan, sosyn Saıram aýdanyna qarasty Mankent, Qarabulaq, Aqdala aýyldarynan alamyz. Qazir aýyl turǵyndary jaqsy úırenip aldy. Sıyr asyrap, sútin fırmalarǵa ótkizedi. Kúndelikti satqan bir shelek sútiniń aqshasyna malynyń jemshóbin alady, basqa da otbasylyq shyǵyndaryna jaratady. Aýyl sharýashylyǵy salasyn kooperasııa aıasynda damytý degen osy bolsa kerek. Bir kásiporyn arqyly usaq sharýashylyqtar, mal ustaǵan aýyl turǵyndary qosymsha paıda kóredi. Shıkizattan kúnine 25-30 tonna sút jınalady. Sony óńdep, tabıǵı ónim jasap shyǵaramyz. Biz eshqandaı qurǵaq sút, basqa da jasandy qospalar qospaımyz. Bárin taza sútten jasaımyz. Tutynýshyny syılaý kerek. Saıram aýdanynda aýyl sharýashylyǵy jaqsy damyǵan. Aýyl turǵyndarynyń kóbi sıyr baǵyp, onyń sútin ótkizedi, mal bordaqylaıdy, odan qala berdi jer óńdep egin egedi. Statıstıka boıynsha byltyr saıramdyq turǵyndardan 1 kúnde 350 tonna sút jınalyp otyrǵan eken. Bul Túrkistan oblysyndaǵy aýdandar ishinde óte úlken kórsetkishtiń biri bop sanalady», dedi kásip ıesi.
«Bio food kz» óndiris aýqymyn keńeıtý maqsatynda bıyl qalada qosymsha seh ashpaqshy.
Aýyl sharýashylyǵy jáne veterınarııa basqarmasynyń málimetinshe, shahar aýmaǵynda qazir aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeýshi 50-den astam kásiporyn jumys isteıdi. Onyń ishinde sútti qaıta óndeýmen aınalysatyn 10 kásiporyn bar. 2024 jyly sút óndeıtin kásiporyndar 5 499 tonna qatty irimshik jáne
1 438,2 tonna sary maı óndirgen.
ShYMKENT
