«Talhız eskertkishi 1930 jyldan bastap arheologtardyń zertteý nysanyna aınaldy. 2014 jyly Búkilálemdik muralar tizimine engizilip, 2018 jyly «Esik» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵynyń balansyna resmı túrde berildi. Búgingi fotokórme alǵash ret uıymdastyrylyp otyr. Dúnıejúzilik muralar tizimine enip, memleket tarapynan qoldaý kórgenimizben, áli de bolsa sheshiletin másele kóp», degen «Esik» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵynyń dırektory Gúlmıra Muhtarova qazirgi tańda Talhız qalasyn zertteý qolǵa alynǵanyn alǵa tartty.
«Búgingi kórme sonyń nátıjesi. Dese de artefaktilerdi ótkizetin ǵımarattyń bolmaýyna baılanysty qalashyqtan tabylǵan zattardyń barlyǵy memleketimizdiń ártúrli mádenı mekemelerinde. Atap aıtsaq, Astana qalasyndaǵy ulttyq mýzeı, Almaty qalasyndaǵy Ortalyq memlekettik mýzeı, Abaı atyndaǵy pedagogıkalyq ýnıversıtet pen Mádenıetterdi jaqyndastyrý ortalyǵyna ótkizilip keledi. 2018 jyldan bastap zertteý jáne jınaý jumystarynyń nátıjesinde Talǵar qalashyǵyna baılanysty 180-ge jýyq artefaktilerdi jınap, mýzeı qoryǵymyzdan shaǵyn kórme ashtyq. Ony kóbeıtýge áli de bolsa múmkindik joq. Sondyqtan da osynǵa kelgen halyqqa Talhız qalashyǵy jaıly aqparat beretindeı fotokórme ashýdy jón sanadyq. Bul fotokórmeniń birinshi kezeńi, keleshekte odan ári damytý kózdelip otyr», deıdi mýzeı dırektory.
Dástúrge saı fotokórmeniń alqyzyl lentasy qıylyp, mýzeı qonaqtary tarıhy tereń Talhız qalashyǵy jaıly tolyqqandy aqparatqa qanyqty.
Aıtýly shara aıasynda «Esik» mýzeı-qoryǵynyń qorǵaý aýmaǵyna kiretin «Esik» qorymdary aýmaǵyna arnaıy eskertkish taqta ornatyldy.
1970 jyly Altyn adam tabylǵan aýmaq «Esik qorymy» dep atalǵan. «Mádenı mura» ulttyq baǵdarlama aıasynda «Esik» mýzeı-qoryǵy ashyldy. Alǵash ashylǵanda 5 oba men 6 gektar jer berilgenin aıtqan mýzeı dırektory Gúlmıra Muhtarova qorǵalýy tıis qalǵan jerdiń barlyǵy jekemenshikke taratylyp ketkenin tilge tıek etti.
«Sondyqtan 15 jylda 110 qorǵan bar 270 gektar jerdi tabandap júrip, memleketke qaıtardyq. Sóıtip, Altyn adam tabylǵan landshafty saqtap qaldyq. Ony biz maqanyshpen aıta alamyz. 2013 jyly osy jerde qorǵaý aımaǵy máslıhattyń sheshimimen bekitilgen bolatyn. Alaıda 2019 jyly jańa zań shyqqannan keıiń máslıhattyń sheshimi túsiniksiz jaǵdaıda júzege aspaı, sheshim joıylyp ketken bolatyn. Ol jóninde eshkimge tis jarmaı, qorǵap turdyq. Bir jarym jylǵy tabandy eńbektiń nátıjesinde 2024 jyldyń jeltoqsan aıynda qorǵaý aımaǵyn qaıtadan bekittik. Bul biz úshin – úlken jeńis, kórinbeıtin jumys jáne úlken dáreje», deıdi Gúlmıra Raılqyzy.
Osy kúni Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy etno-mádenı ortalyq ókilderi «Esik» mýzeı-qoryǵynyń aýmaǵyna aǵash kóshetterin otyrǵyzyp, «Taza Qazaqstan» aksııasyna óz úlesterin qosty.
