Foto: agrosearch.kz
Búginde elimizde teri men jún óńdeý salasy kenjelep tur. О́tken jyly óndirilgen 9 mln-nan astam teriniń nebári 6 paıyzy ǵana óńdelgen. Al óndirilgen 35,5 myń tonna júnniń tek 29 paıyzy ǵana qaıta óńdeýden ótken. Mamandardyń aıtýynsha mundaǵy másele shıkizattyń jetispeýshiliginen týyndap otyrǵan joq, yntalandyrýdyń joqtyǵynan damymaı otyr. Fermerler teri men júndi eksportqa shyǵarýǵa qomaqty salyq tóleıtin bolǵandyqtan atalǵan shıkizattardy tapsyrý olarǵa tıimsiz. Sondyqtan sharýalar mal terisi men júnin paıdaǵa jaramsyz etip tastaı salady, al munyń saldarynan óńdeýshi kásiporyndar tolyq jumys isteı almaı otyr.
«Biz mıllıondaǵan teńge, tonnamen ólshenetin shıkizat pen myńdaǵan jumys saǵatynan qaǵylyp otyrmyz. Baj salyqtaryn ýaqytsha bolsa da toqtatsaq, jaǵdaı oń baǵytqa qaraı ózgereri sózsiz. Fermerlerge suranys artyp, óńdeýshilerge - shıkizat, al ekonomıkaǵa eksport arqyly qarjy túsedi», dedi Májilis depýtaty Aıdarbek Qojanazarov.
Depýtattyń aıtýynsha 2023 jyly teri eksportyna salynatyn baj ýaqytsha 200 evrodan 100 eýroǵa deıin tómendetilgen kezde eksport kólemi birden 38,5 paıyzǵa artqan.
Qazir elimizde teri óńdeıtin 9 kásiporyn jumys isteıdi. Sondaı-aq, jún óńdeıtin 9 kásiporyn bar, olardyń júktemesi bar bolǵany 29 paıyzdy quraıdy. Al óndirilgen ónim, onyń ishinde «vetblıý» men «tops» shıkizatqa qaraǵanda eki-úsh ese joǵary baǵamen eksportqa shyǵarylady.
«О́ńdeýshiler men fermerlerdiń janaıqaıy endi ǵana qoldaý taýyp otyr. Búgin mal terisi men júnin eksporttaýǵa salynǵan kedendik baj salyǵy alynyp tastaldy. Sonymen qatar óndirýshilerdi yntalandyrý jáne óńdeý kásiporyndarynyń júktemesin qamtamasyz etý maqsatynda óńdeýge ótkizilgen shıkizatqa sýbsıdııa berý sekildi memlekettik qoldaý kórsetilmek», dedi Aıdarbek Qojanazarov.
Jalpy bul salanyń áleýeti zor. Baj salyǵy engizilgenge deıin teri eksporty jylyna 1,6 mln danaǵa deıin jetken. Al joǵary sapaly jún álem boıynsha palto men kostıým matalaryn shyǵarýda qoldanylady. Al 2016 jyldan bastap elimizde iri qara jáne usaq mal terisin eksporttaýǵa kedendik bajdar salyna bastady. Osy ýaqytqa deıin baj mólsheri 500-den 100 eýroǵa deıin ózgerip otyrdy. Sońǵy jyly ol tonnasyna 200 eýro kóleminde boldy. Teri men jún Reseı (84,3 paıyz, 180,5 myń dana), Túrkııa (7,8 paıyz, 16,7 myń dana), Nıgerııa (7,6 paıyz, 16,3 myń dana) jáne Qyrǵyzstanǵa (0,3 paıyz, 675 dana) jóneltildi. Al usaq mal terisi tolyǵymen О́zbekstanǵa eksporttalady.
