Is-sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń depýtattary, aýyl ákimderi, saıası partııalardyń ókilderi, elimizdegi túrli ınstıtýttardyń sarapshylary men ókilderi qatysty. Jıyndy Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýtynyń Ǵylymı-teorııalyq taldaý bóliminiń meńgerýshisi Arman Eshmuratov ashyp, ákimderdi tikeleı saılaý ınstıtýtyn engizý ortalyqsyzdandyrý úderisin kúsheıtetinin basa aıtty.
«2021 jyldan bastap Qazaqstanda úlken saıası jáne ákimshilik ózgeris boldy. Azamattardyń tikeleı mandatyna negizdelgen jergilikti ózin-ózi basqarý júıesi qalyptasyp jatyr. Bul jergilikti deńgeıdegi zańdylyq modelin sapaly túrde ózgertip, óńirlerdegi saıası sýbektıvtiliktiń damýyna yqpal etedi», dedi ol.
Eshmuratovtyń aıtýynsha, tikeleı saılaý bıliktiń jaýapkershiligin arttyrýǵa, saıası básekelestik pen azamattyq belsendilik mádenıetin damytýǵa yqpal etedi. Saıyp kelgende, bul bastamalar memleket pen qoǵam arasyndaǵy turaqty ózara is-qımyl men senimdi kúsheıtýi kerek.
Jıynǵa qatysýshylar reformanyń taǵy bir áseri partııalyq salanyń jandanýy ekenine nazar aýdardy. Májilis depýtaty Islam Suńqar tikeleı saılaýdy qoldaıtynyn, Qazaqstan halyqtyq partııasynyń 2023 jylǵa arnalǵan baǵdarlamasynda mundaı usynys bolǵanyna toqtaldy.
«Ákimderdi tikeleı saılaý demokratııalandyrýdyń elementi ǵana emes, sonymen qatar saıası partııamyzdy tanymal etýdiń jaqsy quraly. Biz óz kandıdattarymyzdy usynǵan saıyn qoldaýshylar sanyn kóbeıtemiz. Halyq qyzyǵýshylyq tanytyp, bizdiń qatarymyzǵa qosylýǵa nıet bildirip jatyr», dedi depýtat.
Sonymen birge, jıynǵa qatysýshylar reformany júzege asyrýdaǵy qıyndyqtardy, atap aıtqanda, jergilikti ákimderdiń qarjylyq ókilettikteriniń shekteýli ekenin atap ótti. Aqmola oblysy Selınograd aýdanyndaǵy Qajymuqan aýylynyń ákimi Alpamys Ábenov bul óz kezeginde aımaqtardaǵy jol, saıabaq salý, kommýnıkasııa tartý máselesin shartty túrde ǵana ákim sheshetinin ańǵartatynyn aıtty.
«Ákimder ózderiniń saılaýaldy baǵdarlamalary aıasynda kommýnıkasııa ornatýǵa, jol salýǵa jáne taǵy basqalarǵa ýáde bere alady. Dese de qyzmetke kiriskennen keıin bul jumystarǵa aýdan, oblys deńgeıinde maqsatty bıýdjet bólinbegenin biledi. Nátıjesinde ákimder azamattardyń aldynda aqtalýǵa májbúr bolyp otyr», dedi Májilis depýtaty Islam Suńqar.
Sarapshylar bıýdjetaralyq qatynastar salasyndaǵy qoldanystaǵy zańnamany jan-jaqty qarastyrý qajettigin, sondaı-aq oblystyq bıýdjetterdi jergilikti deńgeıge berý múmkindigin atap ótti. Ákimdik korpýstyń kadrlyq áleýetine erekshe nazar aýdaryldy. Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýtynyń sarapshysy Serik Júsipov ákim laýazymyna úmitkerler úshin mindetti testileý engizýdi usyndy.
«Kóptegen elderde jergilikti atqarýshy organdardyń basshylary testileýden ótedi. Qazaqstanda bul tájirbıe memlekettik qyzmetshilerge qatysty qoldanylyp otyr. Saılanatyn ákimderge de osy úrdisti qoldansaq tikeleı saılaý ıdeıasyna da syn bolmaýshy edi», dep túsindirdi ol.
Qoǵamdyq saıasat ınstıtýtynyń dırektory Mádına Nurǵalıeva «Amanat» partııasynyń «Ákimder mektebi» jobasy aıasynda ákimderdi júıeli oqytý týraly aıtty. Jobaǵa 2400-den astam ákim qatysady dep josparlanyp otyr.
«Zańnama men bıýdjet saıasatynan bastap salyq bazasy men ókilettikterdi keńeıtý tetikterine deıin negizgi salalar qamtylatyn bolady. Bul rette sıfrlandyrý da mańyzdy ról atqarýy kerek. Kóptegen aýyl ákimderdiń qolynda mal basynyń sany, ekonomıkalyq profıli men aýyldyń ósý basymdyqtary týraly resmı málimet joq», dedi Mádına Nurǵalıeva.
Qorytyndylaı kele, qatysýshylar ákimder jumysynyń tıimdiligi saıası júıeniń turaqtylyǵyna tikeleı áser etetinine senim bildirdi. Olardy saılaý máselesi saıası jáne ekonomıkalyq talqylaýlardan tys qoǵamda keń talqylaýdy talap etedi. Tek osylaı ǵana Qazaqstandaǵy jergilikti ózin-ózi basqarýdyń ońtaıly modelin izdeý tabysty bola túsedi.
