Kitaphana • 23 Sáýir, 2025

Ǵylymmen tynystaıtyn ǵımarat

20 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Astananyń qarbalas or­talyǵynan sál shet­keri jatqan Jeńis dań­ǵylynda saıabyr ómir, tym-tyrys tynys turaqtaǵan. Dál osy kóshe boıynda eski ǵımarat Respýblıkalyq ǵylymı-tehnıkalyq kitaphana (RǴTK) orna­lasqan. Syrty qara­paıym, dabyrasyz. Biraq ishinde – jyldar men izdenistiń ıisi bar.

Ǵylymmen tynystaıtyn ǵımarat

1965 jyly «sovnarhozdyń» kitaphanasy retinde negizi qalanǵan bul oryn – búginde elimizdiń ǵylymı-tehnıkalyq aqparat keńistigindegi mańyzdy qurylym. Ishke engen sátte tynyshtyq jaılaıdy. Dybyssyz ári baıypty jumys júrip jatqanyn birden baıqaısyń. Kitap sóreleri qatar-qatar tizilgen. Kózge birden qalyń túptelgen ǵylymı eńbekter, salalyq jýrnaldar túsedi.

Kitaphananyń bólim basshysy Turar Vahıtovna bizdi jyly qarsy aldy. Ol bul mekemede 30 jyldan beri jumys isteıdi. Áńgimesin tyńdap otyryp, kitaphananyń jylnamasyn paraqtaǵandaı áser alasyń.

– Bul kórkem ádebıet emes, tek ǵylym men tehnıka salasyna arnalǵan mamandandyrylǵan kitap­hana. Munda stýdentter, oqytý­shylar, ǵalymdar, ınjenerler – bári kásibı aqparat alýǵa keledi.

Kitaphana qorynda 42 myńnan asa kitap bar. Qor jyl saıyn jańaryp otyrady. Biraq jańa ádebıetter alý ońaı emes. Ba­ǵasy qymbat, qarjy shekteýli. Sebebi mekeme kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵam retinde tirkelgen.

– Buryn kitaphana tegin bolatyn. Keńestik kezeńde myńdap kitap alatynbyz. Qazir, ókinishke qaraı, kelýshiler sany kúrt azaıǵan. Bir sebebi – qyzmettiń aqyly bolǵany.

Rasymen de, búginde oqý zalynda stýdentterdiń qarasy az. Oqyrman bir kitappen jumys isteýi úshin 840 teńge tóleýi kerek. Al ǵalymdardyń bir kúndik izdenisine baılanysty baǵa 800 teńgeden 21 500 teńgege deıin jetedi.

Bir kezderi 22 adam jumys istegen ujymda qazir nebári 4–5 adam qalǵan. Biraq jumys toqtaǵan emes. Ǵylymı mekemelermen, kásiporyndarmen elektrondy posh­ta arqyly baılanys ornatylǵan.

– Bizde suranysqa ıe baǵyttar – aýyl sharýashylyǵy, menedjment, dánekerleý, elektr júıeleri, psıhologııa, tamaq ónerkásibi. Ár sala mamany óziniń naqty aqparatyn izdep keledi. Mindetimiz – sol izdeniste járdemshi bolý, – deıdi kitaphana qyzmetkerleri.

Sıfrlandyrý máselesi – taǵy bir ózekti taqyryp. Qazir tolyq elektrondy baza joq. Biraq kitaptardyń bir bóligi elektrondy formatta qoljetimdi. Eger qarjy tabylsa, bul baǵytta úlken jumys atqarýǵa daıynbyz deıdi olar.

Kitaphana 1960 jyly Qazaqstan Kompartııasy OK qaýlysy jáne Qazaq KSR Mınıstrler Ke­ńesiniń ókimimen qalanǵan. Ýaqyt óte kele kitaphana qurylymy ózge­rip, óńir­lerde 18 fılıaly ashyldy. Ke­ńestik kezeńde ol 429 kásip­oryn kitaphanasyn biriktirgen aqparat­tyq ortalyqqa aınaldy. Alaıda 90-jyl­dardaǵy daǵdarys bul júıeni álsiretti. Qazir RǴTK-nyń 7 óńirlik fılıaly men 4 paı­­­dalanýshy orta­lyǵy jumys isteıdi.

Kitaphananyń búgingi mıssııasy – ǵylymı-tehnıkalyq mamandar men kásiporyndardy sapaly, senimdi aqparatpen qamtamasyz etý. Bul – tek kitap saqtaıtyn qoıma emes, ǵylymı izdeniske bastar kópir. Jańa dáýirde RǴTK zertteý baǵytyna bet buryp, paıdalanýshy suranysyn zerdeleýge kirisken. Elektrondy jetkizý júıesi engizilip, shalǵaıdaǵy paıdalanýshylarǵa da jedel aqpa­rat usynýǵa múmkindik týǵan.

– Biz úlken armanmen ómir súrip kelemiz. Ulttyq kitaphana sekildi zamanaýı ǵımaratta, keń keńselerde jumys isteýdi qalaımyz. Biraq qazirgi jaǵdaıymyzǵa da shúkir deımiz. Sebebi eń bastysy – bizdiń jumysymyzdyń máni men qajettiligi. Eger ǵylymı-tehnıkalyq ataýymyzǵa saı bol­ǵymyz kelse, zamanaýı ınfra­qurylym, aqparattyq tehnologııa­lar, keń kólemdi sıfr­lyq baza qajet-aq. О́ıtkeni bul – astanalyq ǵylymı-tehnıkalyq kitaphana. Eldiń ıntellektýaldyq áleýetin kóterýge úles qosýǵa tıis mekeme, – deıdi bólim basshysy.

Aıtqandaı, munda kitapha­nashylarǵa arnalǵan oqytý kýrs­tary da bar. Kitaphana janynan jumys isteıtin Kásibı damý mektebi elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen mamandarǵa baǵyt-baǵdar berip otyr.

– Búginde kóptegen kitap­hana­shylar biz uıymdastyrǵan oqý­lardan keıin óz mekemelerinde nátıjeli jumys istep jatyr. Ká­sibı damý mektebinde kýrs baǵdar­la­malary árbir kitap­hananyń naqty qajettiligine qaraı beıimdeledi. Qalasańyz – standartty formatta, al qajet bolsa – tolyqtaı jeke tapsyrma negizinde daıyndalǵan avtorlyq baǵdarlama retinde usy­nylady. Bul jerde oqytýdyń ne­gizgi baǵyttary – kitaphana isiniń negizderi, ınno­vasııalyq tehnologııalar, aq­parattyq-kommýnıkasııa­lyq qu­raldardy qoldaný, patenttik aq­paratpen jumys isteý, sondaı-aq kitaphana ónimderi men qyzmet­terin nasıhattaý sııaqty mańyzdy taqyryptardy qamtıdy, – deıdi mekteptiń bastamashysy ári RǴTK prezıdenti Marınat Bapıeva.

Munda jaı ǵana trenıngter emes, tájirıbege negiz­delgen keshendi kýrstar usy­nylady. Qazir mektep ujymy oqytýdyń jańa formatyna kóship, onlaın-konsýltasııalar men ortamerzimdi kýrstarǵa basymdyq berip otyr

Bul jerge kelgen ár adam – jaýapty bir mıssııanyń jolaýshysy sekildi. Ǵylym jolyn tańdaǵan jannyń aıaldaıtyn beketi de osy shyǵar.