Momyshulynyń joqtaý jyry

Batyr babamyzdyń tula boıyn tebirentip, jan júregin jaryp shyqqan bul jyrdyń tolyq mátini mynadaı:

Kelbetti, orta boıly, ójet minez,

Keń mańdaıda aqyldy jaınaǵan kóz.

Ádepti hám ónerli saltanatty,

Sendeı jigit anadan týa bermes.

Deýshi edim ishimnen men seni kórip,

Aıtpaǵanmen ózińe shyn syr berip.

Bolashaqta qolbasshy bolatyn er

О́tkelden ótse qıyn joryq kórip.

Qııa jerden qısaımaı,

Tike júrip ketip eń.

Seskenbesten qaýipten,

Qaıtpastan alǵan betińnen.

Birneshe qyrǵyn soǵysta,

Jaltaqtamaı artyńa,

Jigittik, erlik, batyrlyq,

Qaharmandyq etip eń.

Tosynnan tıgen dushpanǵa

Tapqyrlyqpen, ádispen,

Tabandylyq etip eń.

Polkqa buıryq bolǵanda,

Bir ózińe amanat

Erlerdi tabys etip em.

Qan maıdandy qaq jaryp

Shyqqanyńa súısinip,

Bizdiń batyr mynaý dep,

Kórsetip maqtan etip em.

О́rshil, ójet batyrym,

Erligińe senýshi em.

Qas batyrdyń beınesin

Sıpatyńnan kórýshi em.

Aqylǵa da keń ediń,

Úlgi, ónege kórseter,

Er serkesi bolar dep

Ishimnen baǵa berýshi em.

Serigim ediń senimdi

Jaýdy birge shabysqan.

Júrekke sýyq, janǵa jat

Esittim habar alystan:

Syımaı kettiń mańdaıǵa

Qyrshyn, sheıit arystan.

Qazańa qatty qaıǵyryp,

Jiger baýyrym qum bolyp,

Qabyrǵam meniń qaıysqan.

 Osy jyrdyń gazetke jarııalanǵan nusqasynyń sońynda «Muhametqul Islamqulovtyń qaza bolǵanyn estigende» degen silteme bar. Demek, batyr atamyz bul joqtaý – jyrdy «Muhamedqul Islamqulov» degen dosynyń qazasyna arnap jazǵan eken. Osy oraıda, batyr babamyz joqtaǵan bul adam kim?

«Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń 1944 jylǵy 28 naýryz kúngi sanyna jarııalanǵan Baýyrjan Momyshulynyń joqtaý-jyry.

 Muhamedqul Islamqulov 1906 jyly ońtústiktegi Arys-Badam óńirinde dúnıege kelipti. Ata-babasy patshalyq Reseı kezinde bı-bolys bolǵan, oqyǵan – toqyǵan adamdar eken. О́zi 1920 jyly Tashkenttegi Orta Azııa memlekettik ýnıversıtetin jýrnalıstıka mamandyǵy boıynsha bitirip, eńbek jolyn «Ońtústik Qazaqstan» gazetinde tilshi bolyp bastapty. 1938 jyly «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetine aýysyp kelip, 1941 jyly soǵysqa redaksııa tabaldyryǵynan attypty.

Osy oqıǵanyń basy-qasynda bolǵan maıdanger – jýrnalshy Qabı Myńjanov «Egemendik Qazaqstan» gazetiniń 90-jyldyǵyna oraı shyqqan kitabynda: «Soǵysty estigen kezde, barsha qyzmetkerler, birimiz qalmaı redaksııanyń keń bólmesine jınaldyq. Árkimniń júzinen kúndegideı jaırańdaǵan qýanysh nyshany emes, yzǵarly yzbar esedi. Levıtannyń daýysy: «...nachalas voına, nemsy narýshılı granısy Sovetskogo Soıýza...», dep aıtyp jatqan kezde adamdardyń barlyǵy úreıleri ushyp, únsiz qaldy. Bul únsizdikti gazettiń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń ádebı qyzmetkeri Muhamedqul Islamqulov buzdy. Ol Qyzyl Áskerdiń zapastaǵy komandıri edi. «Osy túni men sizdermen qoshtasamyn», - dedi Muhamedqul. «Qazir úıge de soqpastan týra áskerı bólimge tartamyn, barlyq jigitterge sát sapar tileımin, jeńispen jolyǵaıyq, joldastar!», - dep bárimizben qoshtasty. Osylaısha «Sosıalıstik Qazaqstan» ujymynan birinshi bolyp maıdanǵa attanǵan Islamqulov edi» dep eske alypty.

Osylaı soǵysqa attanǵan azamat 1941 jyly shilde aıynda Talǵarda jasaqtalǵan 316-shi atqyshtar dıvızııasyna óz erkimen tirkelip, dıvızııa komandıri general-maıor I.V.Panfılovtyń jetekshiligimen Máskeýdi qorǵaý maıdanyna qatysady. Bul týraly áskerı tilshi A. Bek «Volokalamsk tas joly» atty kitabynda:  «...Biz de, nemister de kútpegen tustan «Ýra» estildi. Bul bizge kómekke kelgen leıtenant Islamqulovtyń vzvody eken. Eń sheshýshi saǵatta ol ózin naǵyz batyl jaýynger retinde kórsete bildi. Jaýdyń artyna baıqatpaı shyǵyp, qolaıly sát týǵanda atylý - ońaı is emes» dep jazǵan eken.

Sýrette: Muhametqul Islamqulov

Baýkeń polk komandıri laýazyma kóterilgende ornyna birinshi batalonǵa komandır etip leıtanat M.Islamqulovty ózi taǵaıyndaıdy. Bul týraly óziniń «Moskva úshin shaıqas» kitabynda jáne  «Lenınshil jas» gazetiniń 1970 jylǵy 6 maýsymdaǵy sanynda jarııalanǵan «Arysym edi...» atty esteliginde:  «Ot pen sýdan ótken batalonymdy kimge senip tapsyramyn, - dep oılap kelemin. Kóp oılanyp, kóp tolǵanyp, batalonymdy Muhametqul Islamqulovqa tapsyrýǵa sheshimge keldim» depti.

Baýkeńniń batasymen batalon komandıri Muhametqul qol bastap, jaýdy japyryp, qazaqtyń abyroıyn asyrady. Bul týraly Panfılov dıvızııasynyń gvardııa kapıtany A.Trefılovtyń  esteliginde  Islamqulovtyń erligin bylaı dep baıandaıdy: «1942 jyldyń 3 aqpanynda Islamqulov batalony eki júz bólikten turatyn jaýdyń eń myqty qosynymen shaıqasty. Batalon komandıri Staraıa Rýssa qasyndaǵy Malee Gorbı aýylynyń mańynda jaýdyń qorǵanysyn qıratqan kezde taǵy da eń qaýipti shaıqasta erlik pen batyrlyqtyń úlgisi boldy» dese, Baýyrjan Momyshulynyń esteliginde: «Jaýyngerlerdiń qalaı ornalasqanyn kóreıik dep blındajdan shyǵyp kele jatyr edim, meni bireý shaqyrdy. Daýys shyqqan jaqqa qaraı burylsam Muhametqul eken. Ol alǵa qaraı ozyp ketti. Bilmeımin, osy kezde onyń neni baıqaǵanyn, sirá nemis mergeniniń myltyǵyndaǵy optıkalyq kózdeýishke shaǵylysqan sáýleni kórip qalsa kerek, Muhań jalt burylyp meni bassaldy. «Buǵan ne boldy?» dep oılap úlgergenimshe bolǵan joq, ol meni qushaqtaǵan kúıi jerge qulady. Men «ne boldy» desem ún joq. Júrip ketken eken. Oq sol jaýyrynynyń astynan dál júrekke tıipti. Muhańdy Krıýkovodaǵy «baýyrlastar qabirine» jerleý úshin sanıtarlardy shaqyryp, denesin arbaǵa artyp, alǵy shepten artqa qaraı jiberdim» depti.