DÝNGA TAǴY BIR QAMALDY ALÝDY OILASTYRÝDA

Álem chempıonaty ótip jatqan stadıondardyń túndigi jelpildep tur. Olardyń tóbesi ashyq, til­shi bul teńeýdi qaıdan taýyp otyr, deı berińiz. Dúnıeniń kóz qurty bolǵan matchtardy kórý baqytyna ıe bolǵan jankúıerlerdiń stadıonǵa syımaı otyrǵanyn kórip osylaı degiń keledi. Súıikti quramasy shırek fınalǵa ótken mem­leketterdiń fýtboldy janyndaı súıetin adamdary kún-tún degendi umytqan. Án aıtyp, bı bılep júr. Ata-babasy tirilip kelse de mundaı qýanbas halde. Jankúıerler ǵana emes memleket basshyla­ry­nyń da búıiri qyzyp, eliniń ishki jáne syrtqy saıa­satynan sál qoly bosasa fýtbol jaıly áńgimeleýge qumar. “Úlken jıyrmalyqtyń” Sammıtinde Is­pa­nııa­nyń Premer-mınıstri Hose Lýıs Sapatero bas­qa elderdiń kóshbasshylarymen áńgimelesip oty­­ryp: “Bizdiń Ispanııa aqtyq synǵa deıin barady”, dep­ti. Qyzdy-qyzdymen: “О́tirik aıtty demeńizder, ra­­symen solaı bolady”, degendi jáne qosyp qoıypty. Bir qyzyǵy, Álem kýbogyn alady demegen. Kishipeıildik saqtaǵany ǵoı. О́ıtkeni, dodada Brazılııa, Argentına, Germanııa, Portýgalııa sekildi jampozdar jalt-jult etip júr emes pe. Al, myqtylardyń biri gollandyqtar slo­vak­tardy eline qaıtaryp jiberdi. Gol soqqandar Rob­ben 18 (1:0), Snaıder 84 (2:0), Vıtek 90+3 (2:1). Slovaktar áý basta myqtylardyń sanatynda emes edi. Paragvaıdan tas-talqan utylǵan quramanyń Italııadan upaı alýy kópshilikti shynymen-aq tańdandyrǵan. Gollandyqtardyń bapkeri Bert van Mavreıg oń qanatty kúsheıtipti. Qorǵanystaǵy Halıd Býlarýzdyń ornyna van der Vıldi qoıyp, van der Vaarttyń shabýyldaýdaǵy ornyn jaraqattan aıyqqan Robbenge berdi. Birinshi taımda Iendrımek pen Gamshıktiń shabýylyna gollandyqtardan Snaıder men Kýıt jaýap berdi. Oıyn óte kele gollandyqtardyń basymdylyǵy baıqala bastaǵan. Robben tamasha oınady. Onyń qaqpaǵa baǵyttaǵan doby bir ret baǵana túbinen ótse, endi birde Iorıs Mateısenge qaqpa aldynan ádemi pas shyǵaryp berdi. Úsh metr jerden ol sabaz qatelesip, týra qaqpashyǵa tepti. Sol Robben men Snaıderdiń soqqan goly gollandyqtardy shırek fınalǵa ótkizdi. Oıynnan soń slovaktardyń bas bapkeri Vla­dı­mır Vaıss sońǵy machta óziniń komandasynyń gol­land serkesi Aren Robbenge qarsy oınaýǵa arnaıy jattyqqandyǵyn moıyndady. “Bizdiń komanda baryn salyp oınady, aıanǵan jeri joq, sol úshin rahmet, – dedi ol. “Aren – fýtboldyń naǵyz ǵula­ma­sy. Start quramynan Robbenniń aty-jónin kór­gende endi gollandyqtarǵa 50 paıyz kúsh qosylady dep oılaǵan edim. Men durys paıymdaǵan ekenmin”. Vaıss osylaı deıdi. Myqtylar bir-biriniń qadirin bilip júrgeni jaqsy ǵoı. Al, Brazılııa men Chılı quramalarynyń arasyndaǵy tartys 3:0 esebimen bes dúrkin álem chempıonynyń paıdasyna sheshildi. Áý basta osylaı bolaryna eshkim kúmándanbaǵandaı edi. Biraq, alǵashqy otyz mınóttegi brazılııa­lyq­tardyń súreńsiz oıyny kóńilde kúdik qaldyrǵan. Ke­ri­sinshe, chılılikter dopty ózderinde kóbirek ustap, qarsy shabýyldar uıymdastyrýǵa tyrysyp baqty. Eki quramanyń arasyndaǵy sońǵy alty oıynda chılılikterdiń qaqpasyna úsh doptan kem soǵylmaǵany da bóget bolǵan joq. Fransııada ótken álem chempıonatyndaǵy 1/8 fınalda Brazılııa Chılıdi 4:1 esebimen jeńgen. Chılılikter osynyń bárin jady­larynan shyǵaryp tastaǵysy kelgendeı órshelene alǵa umtyldy. Ýmberto Sýaze Bosejýr men Sanches­tiń qoldaýymen Brazılııa qaqpasyn qaraýylǵa alǵan. Myqtynyń aty myqty ǵoı. Maıkon aıyp ala­ńy­nan dop kótergende Lýsıo tóreshiniń kózin aldap Fýen­tısti alǵa ıterińkirep jiberdi. Ashyq qalyp, dopty qapysyz alǵan Jýan baspen qaqpaǵa urǵan. 1:0. Aleksıs Sanches serikterin ertip qarymta qaıtarmaqqa umtyldy. Orta joldan dopty qaqshyp ketken Kaka eshqaıda alańdamastan qaqpaǵa qaraı lap qoıdy. Fýentes ózi qorǵap júrgen aımaǵynan shyǵa almady da, Fabıano ofsaıdta qalǵan joq. Lýıs Fabıano múmkindikti múlt jibermedi. 2:0. Osydan keıin brazılııalyqtardyń tynysy keńidi. Ádemi kombınasııalar jasaı bastady. Biraq, chılılikter qarýyn tastaǵan joq. Shabýyldy kúsheıtti. Eki jaqtyń qaqpaǵa baǵyttaǵan soqqysy 16:15. Brazılııa bir soqqy artyq urǵan. Áıtse de, chılılikter qarsylastarynyń tas qamalynan óte almaı, taýy shaǵyldy. Gonsalestiń ornyna shyqqan Vıldıvıa oıyndy shıratýǵa tyrysqanymen qorǵanys jaǵyn kúsheıtken brazılııalyqtar aıyp alańy mańynda aıqas saldy. Oıynnyń 59 mınótinde Romırıs qaqpa aldynda kóldeneńdegen Robınoǵa ádemi pas shyǵaryp berdi. 3:0. Chılılikter yshqyndy. Vıldıvıa, Sýazo urǵan doptar biri qaqpa mańdaıshasynan qaıtsa, biri bıik ketip jatty. Brazılııalyqtardyń standartty jaqsy paıda­lanýy men qarsy shabýyldaǵy ábjildigi olarǵa iri jeńis ákeldi. Jeńilgendi moıyndaı bilgen de erlik. Chılı quramasynyń bas bapkeri Marselo Belsa: “Qarsylastarymyzdyń bizden sheberlikteri anaǵurlym joǵary ekenin moıyndaımyz. Olardyń budan da iri eseppen utýǵa múmkindikteri boldy. Bizdiń oıynshylar shabýylǵa shyqqanda óz oryndaryn tappaı jatty. Al, brazılııalyqtar qorǵanysymyzdyń selkeý tustarynan buzyp jaryp óte berdi. Olar sóz joq, myqty”, – dedi. Dýnga úshin Chılı quramasymen ótkizgen oıyn ta­rıh dońǵalaǵy keıinge ysyrylǵan oqıǵa. Onyń endigi yntyzary – Gollandııada. “Gollandyqtar – myqty ko­manda. Olardyń jekelegen oıyn­shy­la­rynyń she­ber­ligi ońtústikamerıkalyqtardy eske túsiredi”, deıdi ol. Qazir qaı-qaısysy da taqymyn qysyp otyrǵan shaq. Baqtııar TAIJAN.