Qazaqy bolmysty dáriptegen qalamger

Qazaq ádebıetinde ózindik mektep qalyptastyrdy

Kıeli Túrkistanda kesteli kórkemsóz ben kesip aıtar kósemsózdiń sheberi, kórnekti qalamger, «Qurmet», «Parasat», «Barys» ordenderiniń, halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Marhabat Baıǵuttyń 80 jyldyǵyna arnalǵan «Maqamy bólek Marhabat Baıǵut» atty halyqaralyq sımpozıým ótti. Elimizdiń jáne túrki elderinen belgili ǵalymdar, qalamgerler men qoǵam qaıratkerleri qatysqan sımpozıýmda alǵash sóz alǵan Senat depýtaty, akademık Darhan Qydyráli Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń arnaıy quttyqtaýyn jetkizdi. Prezıdent alqaly jıynǵa joldaǵan quttyqtaý hatynda Marhabat aǵanyń qalamgerlik, qaıratkerlik qyzmetin joǵary baǵalady. «Jazýshynyń kórkem shyǵarmalary, túrli taqyrypqa arnalǵan maqalalary men esseleri oqyrman qaýymnyń joǵary baǵasyn aldy. Onyń taǵylymdyq máni bar týyndylary halqymyzben birge jasaı beredi», delingen Memleket basshysynyń quttyqtaý hatynda. Sondaı-aq sımpozıýmǵa Parlament Senatynyń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev, Májilis tóraǵasy Erlan Qo­shanov, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, sondaı-aq Shymkent qalasy, Qyzylorda jáne Jambyl oblystarynyń ákimderi de quttyqtaý hatyn joldap, tabys tiledi. Túrki áleminen, О́zbekstan ja­zýshysy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory Qazaqbaı Iýldash, Qyrǵyzstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Kerimbek Qadyrahýnov, Túrkııadan kelgen mártebeli meıman Hajy Baıram ýnıversıtetiniń professory Jámılá Kynajy óz elderi uıym basshylarynyń, jazýshylarynyń quttyqtaýlaryn jetkizdi. «Qazaq áde­bıetine ózindik órnegimen kelgen, ásemdik álemimen tanylǵan Marhabat aǵa – soqpaǵy sony, sonary oljaly, mádenıeti joǵary, jazýy erek, bolmysy bólek, Qarataýdyń shertpe kúıindeı kúmbirlegen názik ıirimderimen oıly oqyrmannyń jan dúnıesin baýraǵan bek­zat jazýshy edi. О́lmeıtin týyndylary­men, óshpeıtin murasymen ol endi túgel túr­­kiniń tuǵyrly tulǵalarynyń birine aınal­dy. Búgingi mazmundy jıyn sonyń bir aı­­ǵaǵy ispetti», dedi senator Darhan Qydyráli.

Jazýshynyń mereıtoıyna arnalǵan is-sharalar oblys ortalyǵy Túrkistanda ǵana emes, úshinshi megapolıs Shymkent qalasynda jáne Túlkibas aýdanynda da joǵary deńgeıde uıymdastyryldy. Sol is-sharalarda aıtylǵan usynys-pikir, tilek-nıetter de Marhabat Baıǵut atyndaǵy Ádebıet úıiniń ashylatynyna kúmán qaldyrmaıdy. Osy bir júzege asyrylýyna el senimi mol ıgi bastama jazýshynyń mereıtoıyna arnalǵan is-sharalardyń túıinindeı boldy. Ádebıet úıi ashyldy dep súıinshiler kún de alys emes sekildi. Iá, jazýshynyń mereıtoıy aıasynda jyl basynan beri túrli mazmundy mádenı-ádebı is-shara uıymdastyrylyp keledi. Mysaly, jyl basynda «Marhabat» jýrnaly qalyń oqyrmanyna jol tartty. Shymkentte «Marhabat aptalyǵy» ótip jatyr. Osy aptalyq aıasynda «Marhabat murasy – rýhanı qazyna» kitap kórmesi, «Qarataýdyń qazynaly qalamgeri» ádebı-tanymdyq saǵaty, «Kórkemsóz ben kósemsózdiń sheberi» ádebı keshi, «Marhabat oqýlary» uıymdastyryldy. Osyndaı is-sharalardyń sharyqtaý shegindeı bolǵan «Maqamy bólek Marhabat Baıǵut» taqyrybyndaǵy halyqaralyq sımpozıým kúni keshe oblystyq «Farab» ámbebap-ǵylymı kitaphanasynda ótti. Al halyqaralyq sımpozıýmda sóz alǵandar tulǵanyń jazýshylyq, adamı bolmysyna, qazaq jáne túrki álemi ádebıetinde alar ornyna tereń taldaý jasady.

«Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory, alashtanýshy, akademık Dıhan Qamzabekuly, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń hatshysy Júsipbek Qorǵasbek,  UǴA akademıgi, pedagogıka ǵylymdary­nyń doktory, professor Ońalbaı Aıashev baıandama jasap, Marhabat Baıǵuttyń shyǵarmashylyǵy men qoǵamdyq qyzme­tine keńinen toqtaldy. Mysaly, Dıhan Qamzabekuly HH ǵasyrdyń sońy men HHI ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq prozasynda aıryqsha iz qaldyrǵan tanymal jazýshy Marhabat Baıǵuttyń kósemsózdik murasyn sóz eterde «qalam qazanaty» degen tirkes oıda turatynyn aıtty. M.Baıǵut 70-jyldary óńirlik jýrnalıstıkaǵa áde­bıetten kelip, ony baıytyp, baısaldandyryp, oza shapqan shaǵy az bolmaǵa­nyn atap ótti. «Túrkistannyń Maılyken­tinde týyp, aýylda ult dástúriniń ýyzy­na jaryǵan, Almatyda oqyp-jetilip, qazaq ádebıeti klassıkteriniń izbasary deńgeıine kóterilgen Marhabat Baıǵutty sol sebepti de «qalam eńbektorysy», «qalam qazanaty» deımiz. Jalpy, bizde álimsaqtan tek jazýshylyqpen (nemese aqyndyqpen) kún kórgen adam az. Bári bir jerde jumys istegen. Júsipbek pen Maǵjan baspasózde, baspalarda, oqý oryndarynda nápaqa tapty. Aıtqandaı, ekeýi de eptep bılik salasynda qyzmet etti. Aty óshkir repressııa kezikpese, olar da sol páleden áýpirimdep aman qalǵan M.Áýezovteı ýnıversıtet professory, áıgili akademık bolatynyna shák keltirmeımiz. Endi osy «nan men án» nemese tirshilik ólshemin Marhabat Baıǵutqa salsaq, aına-qatesiz qaıtalanady», dedi Dıhan Qamzabekuly. Sondaı-aq baıanda­mashy qalamger M.Baıǵuttyń «Sham­shyraq», «Ońtústik Qazaqstan» mektep­terin­degi pýblısıstıkasyn alasartpaı, «Egemen Qazaqstan» gazetindegi baıypty táji­rıbesin, izdenisin erekshe atap ótti. Onyń sebebi de bar. «Birinshi sebep – Mahań «Ege­menge» aqshańqan alpystan asyp, «asataıaǵyn» ustap, qalamgerlik adaldyǵyna, aıbaryna senip kelgeni. Ekinshi sebep – mer­zimdi basylymnyń baǵy men baǵasy synǵa túsken kezeńde alysty boljaıtyn sanatker, gazet prezıdenti Saýytbek Abdrah­manovtyń «Marhabat Baıǵut – Ońtústik óńir (OQO, Jambyl, Qyzylorda) boıynsha «Egemen Qazaqstannyń» arnaýly tilshisi» degen tyń jobasy. Bul – baıyrǵy Túrkistan aımaǵyndaǵy kemi 5 mıllıon otandastyń rýhanı-mádenı, ádebı-kósemsózdik talǵamyn túzeý degen sóz. Bizdińshe, bul joba 2008–2012 jyldary sátimen júzege asty», dedi Dıhan Qamzabekuly.

Al jazýshy Júsipbek Qorǵasbek baıandamasynda «Búgingi zamannyń Beıimbeti» Marhabat Baıǵut qazaq ádebıetindegi ońtústiktiń mektebin bir izge túsirgenin atap ótti. «Marhabat neni jazsa da, onyń arǵy jaǵynda tálim alarlyq támsil jatady. Negizi, támsildep aıtý – ońtústikke tán nárse. Ádebıette ońtústikte týsańyz boldy, eshteńeni oılap tabýdyń qajeti joq», deıdi J.Qorǵasbek. Sondaı-aq baıan­­damashy Marhabat Baıǵuttyń jazýshy retindegi qoltańbasyn aıqyndaı­tyn úsh dúnıesin bóle-jara atady. «Ol – ish­ten qaınap shyqqan lırızmniń nuryna bólengen «Ápkemniń aýyly» áńgimesi, ol – qıyspaıtyn dúnıeni qıystyryp jibere­tin «Krest» novellasy, ol jáne ońtústiktiń mentalıtetin túrli agressııa­dan qorǵaǵan «Kóktem de ońtústikten bastalady» degen maqalasy», deı kele jazýshy atalǵan týyndylardy jekeleı taldap ótti. Mysaly, eger tólqujat degen uzaq sózderden turatyn bolsa, Marhabat Baıǵuttyń «Kóktem de ońtústikten bas­talady» degen maqalasyn osy oblysqa tólqujat etip berýge bolatynyn aıtady. «...Úlken dramatýrg-jazýshymyz Sultanáli Balǵabaevtyń maqalasynda: «Moraldyq buzylýdyń da oshaǵy osy ońtústik óńirinen bastaý alǵan desek, onsha qatelespeımiz», dep aıtylyp ketipti. Soǵan Marhabat Baıǵut ońtústiktiń búkil syr-sıpatyn bir maqalaǵa syıǵyzyp aıtyp, bárin ornyna qoıypty. Basqalar jazsa, ol daýǵa ulasyp jalǵasa berer edi, Marhabat aǵamyz aıtarǵa sóz qaldyrmaı jazypty. «Biz moraldyq buzylýdy qazaqsha jazyp júrsek, sizder sony oryssha jazyp quryp júrsińder ǵoı», depti. Bir sózben aıtqanda, aǵamyz dymyn shyǵarmaı, musylman beıitine krest taqqan kisiniń ózin bólek, qasyna moınyndaǵy kresin bólek jerlegendeı etipti», deı kele Júsipbek Qorǵasbek sondaǵy Marhabat Baıǵuttyń mysaldaryn keltirdi. Onda ońtústikke tamsanǵan Ǵabıt Músirepovtiń, Ǵafý Qaıyrbekovtiń, osy Túrkistanda naýryz toılanǵanda aıtqan Farıza Ońǵarsynovanyń keremet sózderi bar. «Maǵan bárinen buryn unaǵany Syrbaı Máýlenovtiń sózi boldy: «Syrbaı Máýlenov aǵamyz da ońtústikke, Shymkentke, Saryaǵashqa jıi keletin, syrlasatynbyz. 1988 jyly, Kolbın patshanyń tusynda Shymkent temirjol vokzalynda shyǵaryp salyp turdyq. Vagondary tizilip, jolserikteri syzylyp, Asqarov syndy isker basshynyń arqasynda biraz jyldan beri júre bastaǵan «Alataý» poıyzy kelip toqtady. Syraǵań arǵy jaq, bergi jaǵyna kóz jetpes perronǵa qarap, qatty tolqyp ketip: «Qarańdarshy, myna ǵajapty! Qap-qara shashtar, qarakóz jastar! Kóz ushyna deıin qaraqurym, qaptap júrgen qazaqtar... Aınalaıyndar, qap-qara shashtaryńnan, qazaqy bastaryńnan aınalaıyndar! О́se bersinshi, kóbeıip, jetile bersinshi... Shymkenttiń baryna shúkir», dedi.
Sonda Syraǵańnyń janarynan ábden yza ótip ketken adamnyń kózindegideı móltildegen jas kórdik». Mine, osynyń bárin tizip bergen Marhabat Baıǵut oń­tús­tik jurtynyń atynan qatty rıza boldyq dep jazypty. Búginde ońtústik qana emes, búkil qazaq halqy Marhabat Baıǵut degen jazýshyǵa qatty rıza ekenin jetkizgim ke­ledi. Marhabat Baıǵut qazaq ádebıetin­de mentalıtettik mektep qalyptastyrǵan jazýshy. Al ol jol Beıimbettiń joly ekenin maqtanyshpen aıtýǵa bolady», deıdi Júsipbek Qorǵasbek.

Halyqaralyq sımpozıýmda, sondaı-aq zań ǵylymdarynyń doktory, professor Beket Turǵaraev jazýshynyń jastarǵa ónege tutar eńbek jolyna toqtaldy. Al Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Marha­bat Baıǵuttyń shyǵarmasynan kandıdat­tyq jumys qorǵaǵan almatylyq ǵalym Sandýǵash Qulanova týyndylaryna qatysty óz pikirin bildirse, doktorlyq dıssertasııa qorǵaǵan ǵalym Botagóz Taǵudretova Petropavldan beınequttyqtaýyn joldady. Pedagogıka ǵylymdarynyń doktory Kýndýzhon Hýsanboeva da AQSh-tan beınequttyqtaýmen baılanysqa shyqty. Sımpozıýmnyń ekinshi bóliminde jazýshy Nurǵalı Orazdyń «Marhabat» atty jańa pesasynan úzindi sahnalanyp, M.Baıǵuttyń ómirbaıany negizinde daıyn­dalǵan derekti fılm kópshilik nazaryna usynyldy. Mine, sol derekti fılmde pikir bildirgen tulǵalar da jazý­shynyń shyǵarmashylyǵyna, adamı bol­mysyna toqtala kele, Ádebıet úıiniń ashylǵanyn qoldaıtyndaryn aıtady. Mysaly, Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Mereke Qulkenov: «M.Baıǵut atyndaǵy Ádebıet úıi bizdiń bolashaǵymyzǵa, keleshek urpaqtyń jarqyrap shyǵýyna kómektesedi. О́ıtkeni onyń ishinde Marhabat Baıǵutpen qatar eńbek etken, jazý jazǵan Dýlat Isabekov, Temirhan Medetbek, Qaraýylbek Qazıev syndy ońtústiktegi kóptegen aqyn-jazýshynyń dúnıeleri turady dep oılaımyn», dedi. Belgili aqyn Hanbıbi Esenqaraqyzy Ádebıet úıiniń qajettiligi sezilip-aq turǵanyn aıtady. Aqyn Narmahan Begaly urpaqqa qajet dúnıe dep sanaıdy. Ádebıet zertteýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Qulbek Ergóbek: «Mahańdy udaıy zertteý kerek, zertteýshilerdiń jańa býynyn qalyptastyrýda Ádebıet úıi qajet», dep esepteıdi. Qoǵam qaıratkeri О́mirzaq Shókeev: «Ádebıet úıi, shyǵarmashylyq orta­lyq qajet. Áriptesterimizdi, eldiń aldyn­da júrgen azamattarymyzdy basta­maǵa qoldaý tanytyp, qolǵabys etýge sha­­qy­ramyn», dedi halyqaralyq sımpo­zıým barysynda «Kıikoty ısi sińgen qa­lam» ınstallıasııalyq kórmesi kópshilik kó­zaıymyna aınaldy. Arnaıy jasaqtalǵan kórmede jazýshy ómiriniń sońǵy kezeń­inde paıdalanǵan jeke zattary men qu­jat­tarynyń túpnusqalary qoıyldy.

Sımpozıým sońynda elimizdiń 7 óńirinen stýdent-jastar qatysqan respýblıkalyq shyǵarmashylyq baıqaý júldegerlerin qazylar alqasynyń tóraǵasy Ámirhan Meńdeke, al jalpy sany 720 bala baq synap, márege 4 kezeń boıynsha 144 qa­ty­sýshy joldama alǵan oqýshylar arasyn­daǵy «Marhabat oqýlary» oblystyq baı­qaýynyń jeńimpazdaryn Túrkistan oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Ázimhan Qoılybaev marapattady.

Týǵan ólkeni qadir tutýdyń úlgisin kórsetti

Túrkistandaǵy is-shara Shymkenttegi J.Shanın atyndaǵy Sazdy drama teatrynda Marhabat Baıǵuttyń «Joǵalǵan jur­naq» qoıylymymen jalǵasyn tapty. Son­daı-aq Shymkentte qazaq ádebıetiniń kórnekti ókiliniń týǵanyna 80 jyl tolýyna arnalǵan «Ádebıet álemi ádemi» atty halyqaralyq konferensııa uıymdastyrylyp, ádebı qaýym men rýhanııat janashyrlarynyń basyn qosty. Marhabat Baıǵuttyń baı ádebı murasyn keńinen nasıhattap, onyń shyǵarmashylyǵyn jas urpaqqa úlgi etý, ult rýhanııatyn damytý maqsatyndaǵy konferensııa О́.Jánibekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıtetinde ótti. Aldymen qonaqtarǵa jazýshynyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan keń kólemdi kitap kórmesi, ınstallıasııalar men ekspozısııalar usynyldy. «Marhabat Baıǵuttyń shyǵarmasy – qoǵamnyń aınasy, halyqtyń sózi. Bul konferensııa – eske alý ǵana emes, jańa urpaqpen ádebı baılanys ornatýdyń, rýhanı sabaqtastyqty jalǵastyrýdyń bir joly. Ádebıetke shynaıy janashyrlyq osyndaı sharalardan kórinedi», dep atap ótti qala ákiminiń orynbasary Sársen Quranbek. Keshti Shymkent qalalyq máslıhatynyń tóraǵasy Bahadyr Narymbetov júrgizip otyrdy. Túrkııa, Qyrǵyzstan, О́zbekstannan arnaıy kelgen jazýshylar men ádebıettanýshy­lar Marhabat Baıǵuttyń qalamgerlik ereksheligi, kórkemdik stıli, dramatýr­gııa men pýblısıstıkadaǵy orny týraly baıan­damalar jasap, óz esteligimen bólisti. Jazýshynyń ómirlik jáne shyǵarmashy­lyq seriktesteri, zamandastary onyń adamı bolmysy men azamattyq ustanymy jóninde syr shertip, ádebı keńistiktegi ornyn aıryqsha atap ótti. «Qazaq ádebıeti» gazetiniń bas redaktory, Jazýshylar oda­ǵynyń hatshysy, belgili aqyn Baýyrjan Jaqyp Marhabat Baıǵutqa arnaǵan kóńil tolqytar óleńin oqydy.

Marhabat Baıǵut «qaıda barsań da, ońtústiktiń adamdary, shymkenttikter» dep orynsyz kijinetinderge: «Qarapa­ıym statıstıkaǵa súıener bolsaq, ár besinshi qazaq ońtústikte týady eken. Sonda elimizdegi ár besinshi adam ońtústiktiki bolmaı ma? Olar qaıda barý kerek sonda?» dep ýáj keltirgen bolatyn. Jazýshynyń osy bir sózin eske salǵan qoǵam qaıratkeri Darhan Myńbaı Marhabat Baıǵut halqymyzdyń joǵary moraldyq deńgeıin, ımandylyǵyn saqtaý jolynda qalam terbep, qoǵamda ata dástúrden bura tartqan qylyqtardy áshkerelegenin aıtady. «Onyń adamshylyǵy men mádenıeti, talanty men óresi, tapqyrlyǵy men sheshendigi osy óńirde belgili bir ólshemge aınalǵanyn anyq sezindik. Bizdińshe, Marhabat Baıǵut eshkimdi qaıtalamaıdy, ózine ǵana uqsaıdy, onyń jazý stıli men sóıleýi, ózin ustaý máneri ózine ǵana jarasady. Sondyqtan mundaı dara tulǵalardy ózge orazdy elderde dara qubylys, óz qoltańbasy bar kórkemsóz sheberi dep baǵalaıdy, qabyldaıdy. Kezinde eldi eleń etkizgen, qazir de oqyrmandy beı-jaı qaldyrmaıtyn birqatar áńgimesi men povesi qazirgi ozyq óner – qazaq kınosyna olja sala alar edi... El qurmetine bólengen Marhabat Baıǵut ońtústikpen maqtanýdy, Shymqalany shynaıy jaqsy kórýdi úıretip qana emes, amanattap ketti», deıdi Darhan Myńbaı.

Konferensııa qatysýshylary Mar­habat Baıǵuttyń shyǵarmashylyǵy arqyly ulttyq ádebıettiń tereń tamyrlaryn tanyp, jańa býyn qalamgerlerge baǵyt-baǵdar berý – osyndaı ıgi bastamalar arqyly júzege aspaq. Sonymen qatar konferensııa aıasynda ótken «Marhabat maqamdary» atty qalalyq kórkemsóz oqý sheberleriniń baıqaýynda oza shyqqan ­jastar marapattalyp, sahnada jazýshy­nyń úzdik shyǵarmalarynan úzindiler oqydy.

Taýpisteli taǵylymy – IV

Qalamger Marhabat Baıǵuttyń kindik qany tamǵan Pisteli aýylynda Túr­kııa, О́z­bek­stan, Qyrǵyzstannan jáne elimizden áde­bıetshiler, jazýshylar, qoǵam qaırat­ker­leri bas qosty. Joba tarıhyn eske sala keteıik, alǵashqy basqosý Túlkibas aýda­nynyń Taýpisteli aýylynda 2016 jyly mamyrda «Taýpisteli taǵylymy: túrki tildes, túgel bol!» taqyrybynda, ekinshi jıyny 2019 jyly sáýirde «Taýpisteli taǵylymy: Sherhan men Nasyr baýynda» degen atpen uıymdastyrylǵan bolatyn. Eki jıynǵa da Túrkııa, О́zbekstan, Qyrǵyz Respýblıkalarynyń qaıratkerleri men qalamgerleri, elimizdiń birqatar oblys-tary men Astana, Almaty, Shymkent qalalarynyń ókilderi qatysqan-dy. Al Jeńistiń 77 jyldyǵyna, qazaqtyń dańqty perzenti, jazýshy Sherhan Murtazanyń 90 jyldyǵyna oraı uıymdastyrylǵan úshinshi basqosý «Taýpisteli taǵylymy: Bozaryqtan – Boztorǵaıǵa» dep ataldy. «Marhabat Baıǵut jáne túrki memleketteri ádebıetiniń birligi» taqyrybynda ótken tórtinshi basqosý aıasynda «Marhabat Baı­ǵut – kórkemsóz sheberi» atty jańa kitap­tyń tusaýkeseri ótti. Atalǵan kitaptyń lentasyn aýdan ákimi Asqar Estibaev pen belgili aqyn Narmahan Begalıev kesip, jınalǵan kópshilikke estelik retinde tartý etildi. Saltanatty rásimde «Marhabat Baıǵut – kórkemsóz sheberi» – bir ǵana qalamgerdiń qurmetine arnalǵan eńbek emes, qazaq prozasyna jasalǵan taǵzym, kórkemsózge berilgen ádil baǵa, ádebı murany dáripteýdiń, bolashaq býynǵa rýhanı baǵdar berýdiń jarqyn úlgisi ekeni aıtyldy. Qalamgerdiń ómir jolyna, prozadaǵy ózindik stıline, qoǵam­daǵy ustanymyna qatysty taldamalyq maqalalar men estelikter toptastyryl­ǵan kitap jazýshynyń shyǵarmashylyq murasyn júıeli túrde zerdelep, ádebı álemdegi ornyn aıshyqtaıtyn qundy eńbek bolyp tabylady. Sondaı-aq taǵylymdy sharada tulǵanyń qalamgerlik bolmysyn tanytatyn kitap kórmesi men fotogalereıa uıymdastyryldy. «Marhabat oqýlary» baıqaýynyń jeńimpazdary marapattaldy.

Kórkemsóz ben kósemsózdiń sheberi, eldik isterdiń, birlik pen yntymaqty nyǵaıtý jolyndaǵy ıgi sharalardyń bas­tamashysy edi. Sol bastamalarynyń biri «Yrys aldy – yntymaq» jobasy ońtústik óńirindegi eń aıtýly is boldy. Atalǵan jobada qanshama mańyzdy másele kóterildi. Sonyń biri – halyqty birlikke, yntymaqqa shaqyrý bolsa, ekinshisi jastardyń tárbıesine arnaldy. Al «Ulysymnyń uıytqysy – ońtústik» atty aksııanyń avtory ári turaqty júrgizýshisi retinde Ábdijámil Nurpeıisov, Ábish Kekilbaıuly, Qadyr Myrza Áli, Ákim Tarazı, Dýlat Isabekov, Tólen Ábdikov, Beksultan Nurjekeuly, Nurlan Orazalın, Israıl Saparbaı, Iran-Ǵaıyp, Muhtar Shahanov, Smaǵul Elýbaı, Mereke Qulkenov, Esenǵalı Raýshanov, Qasym­han Begmanov, taǵy basqa qalamgerlerdi oqyrmandarmen júzdestirýge uıytqy boldy. Kúni keshe ótken is-sharalar Marhabat kókemiz baqılyqqa attanǵannan keıin de el birligin oılaıtyn erekshe qasıetin pash etkendeı. Sebebi enshisi bólinbegen eki óńir – Túrkistanda túńligi túrilip, Shymkentte jalǵasýynyń ózi jarasymdy. Shymkent pen Túrkistannyń zııaly qaýymy da ortaq, oqyrmany da ortaq. Aıtýly is-sharany birlese ótkizýi yntymaqtyń, birliktiń úlgisi ispetti. Marhabat Baıǵut – «Túrki álemine qyzmet» syılyǵynyń ıegeri. Osy oraıda jazýshynyń mereıtoıyna arnalǵan barlyq is-sharada túrki memleketteri zııaly qaýymynyń qatysýy túrki elderi qalamgerleri birliginiń kórinisindeı boldy. Olar Túrkistanda, Shymkentte, Taýpistelide jazýshynyń shyǵarmalary boıynsha mazmundy da taǵylymdy baıandamalar jasap, kópshiliktiń súıis­penshiligine bólendi. Iаǵnı Marhabat Baıǵuttyń shyǵarmalary túrki álemine keńinen tanyla beretin bolady. Úsh kún boıǵy aýqymdy da aıtýly is-sharalardy ótkizýge qoldaý kórsetken Túr­kistan oblysy jáne Shymkent qalasynyń ákimdigine ádebıetsúıer qaýymnyń, qalamgerlerdiń aıtar alǵysy mol, el rıza.

Aıta ketelik, «Amanat» partııasy­nyń Túr­kis­tan oblystyq fılıaly janyn­daǵy «Miras» keńesi kezekti otyrysyn Qazy­ǵurt aýdanynda ótkizip, Qazyǵurt taýyna ­shyq­qan. Keńes tóraǵasy Qalyıma Jan­tó­reevanyń aıtýynsha, atalǵan is-shara «Miras»-tyń eń alǵashqy tóraǵasy Marhabat Baı­ǵuttyń 80 jyldyǵyna arnalǵan.

Sóz sońynda Marhabat Baıǵut atyn­daǵy Ádebıetshiler úıin ashý máselesi jazý­shynyń mereıtoıyna arnalǵan barlyq is-sharalarda kóterilip, qoldaý tapqanyn aıta ketelik. Iá, erteńgi kúni ashylatyn bul ortalyqta Mahańnyń ǵana emes, búkil ońtústik óńiri qalamgerleriniń dú­nıe­leri saqtalatyny aıan. Zııaly qaýym ókil­deri bas qosyp, ádebı-kórkem shyǵar­ma­­lardy taldap, talqylap, san túrli kez­de­sý, ádebı-sazdy kesh ótkizi­letin bolady. Jastardyń tanylýyna, shyń­da­lýyna, baǵyt-baǵdar alýyna da sep­tigin tıgizeri anyq. Jastar demekshi, О́.Jáni­bekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pe­dago­gıkalyq ýnıversıtetinde M.Baıǵut atyndaǵy aýdıtorııa ashylmaq. Al ob­lystyq «Farab» ámbebap-ǵylymı kitap­hanasynda jazýshynyń atyndaǵy oqý zaly kópshilikke qyzmet kórsetip keledi.

Túrkistan – Shymkent – Taýpisteli