Densaýlyq – baǵa jetpes baılyq

Basqosýda Parlament Májilisiniń depýtattary, dárigerler, bel­sendi azamattar áıelderdiń reprodýktıvti densaýlyǵyna qatysty syn-qaterler, erte júktilik, otbasyn josparlaý máselesimen qatar erler densaýlyǵy taqyrybyn qaýza­dy. Baıandamashylar reprodýk­tıvti densaýlyq baǵytynda aýrýdyń aldyn alýǵa, zamanaýı­ medısınalyq qyzmetterdiń qol­jetimdiligine nazar aýdardy. Onyń ishinde áleýmettik faktorlardyń áseri men aq­parattandyrý máselesi keńinen qamtyldy. Barlyq jastaǵy áıel­derdiń densaýlyǵyna baǵyt­tal­ǵan keshendi strategııa ázirleý qajettiligi aıtyldy. Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy Ashat Aımaǵambetov áıelder den­saý­lyǵymen qatar erler den­saý­ly­ǵy­na kóp kóńil bólý qajet ekenin atap ótti.

– Keı adamdarǵa repro­dýk­tıv­­ti densaýlyq taqy­ryby áıel­der taqyryby sekildi kórinedi. Biraq bul bizdińshe, erlerden de alys taqyryp emes. Másele kúrdeli, ýshyǵyp tur. Sondyq­tan aptalyq tek aqparattyq-túsin­dirý jumysymen shektelmeýge tıis. Bul – saladaǵy birneshe jyl aıtylyp kele jatqan kúrdeli máselelerdi sheshýdiń bir múmkindigi. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi usynǵan derek boıynsha, keıingi bes jylda kámeletke tolmaǵan 11 myńnan astam qyz bala júkti bolǵan. Degenmen bul statıs­tıka 2000 jyldan beri 43%-ǵa tómendegenin eskergen durys. Ár erte júkti bolǵan qyzdyń artynda taǵdyr bar. Onyń bilim almaǵanyn bylaı qoıǵanda, áleýmettik jaǵdaıy qalaı bolady? Elde qyzdarymyz túgel derlik APV-ǵa qarsy vaksına aldyrady. Oǵan qarsy bo­lyp, saldyrmaı jatqandar da bar. Osy turǵyda uldar­dyń da APV-ǵa qarsy vaksına alýyn ulttyq kúntizbege engizý kerek, degen usynys aıtty A.Aımaǵambetov.

Ulttyq komıssııa tóraǵa­synyń orynbasary, Par­la­ment Senaty tóraǵasynyń keńes­shisi Juldyzaı Ysqaqova aptalyqtyń mán-ma­ńy­zy týraly jan-jaqty baıandady.

Reprodýktıvti densaýlyq aptalyǵynyń ár kúni belgili bir taqyrypqa arnalǵan. Jasóspi­rimder arasyndaǵy júk­tiliktiń az emesin, ınfek­sııa­lardyń kóp ekenin bile­miz. Áıelder isteri jáne otba­sy­lyq-de­mogra­fııalyq saıasat jó­nin­degi ulttyq komıssııa múshe­leri byltyr óńirlerge monıtorıng júrgizdi. Mekteptegi muǵalimder, jasóspirimder ta­qy­rypty tereńirek bilgisi ke­le­di. Reprodýktıvti den­saýlyq taqyrybyn bilýge jas­óspirimder barynsha yntaly. Osyny tıimdi paıdalanyp, aqparattandyrý jumystaryn utymdy júrgizý kerek. Resmı aqparat boıynsha, eldegi shamamen ár altynshy otbasy bedeýlik saldarynan ajyrasady. Bul ulttyq qaýip­siz­dikke qater tón­diredi. Osy aptalyq aıasynda mekteptegi ul-qyzdarymyz jaman-jaqsyny tanysa, repro­­­dýk­tıvti densaýlyq týraly bilse, sonyń ózi bizge úlken olja, – dedi J.Ysqaqova.

Ashyq pikir almasý barysynda jasóspirimderdiń jy­nystyq jetilýi, erte júk­­tilik, jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalar, sondaı-aq erlerdiń reprodýktıvti densaýlyqty saqtaý jolyndaǵy róli men jaýapkershiligi týraly máse­leler qozǵaldy. Salamatty ómir saltyn qalyptastyrýdy oqýshylardyń boıyna sińirý kerek degen usynys aıtyldy.  Astana medısına ýnıversıteti janyndaǵy E.Dalenov atyndaǵy ǵy­lymı zertteý ınstıtýtynyń aǵa oqytý­­shysy Baǵaı Nazarbaıuly: «Salamatty ómir sal­­­tyn qalyptastyrý úshin aldymen qoǵam saýatty bolýy kerek. Reprodýktıvti densaýlyq taqyryby aldymen mektepte aıtylǵany jón. Tómengi synyptarda durys tamaqtanýdy balanyń boıyna sińirýge bolady. О́se kele bıorejimdi saqtaý, genetıkalyq aýrýlardyń qalaı paıda bolatynyn, jynystyq jolmen beriletin aýrýlardy da bilgeni durys. Bala aýrýlardyń saldaryn bilse, aldyn alady. Reprodýktıvti densaýlyq máse­lesine qatysty kóp máseleni osy­laı aǵartýshylyq jumystar arqyly ońaltýǵa ábden bolady», degen pikir bildirdi.

Dóńgelek ústel qory­tyn­dy­­synda dárigerler, rep­ro­dý­k­­­tıvti densaýlyq máselesine alań­daıtyn belsendi azamattar áıel­der densaýlyǵyna qatysty bas­tamalardy júıeli ilgeriletý úshin memlekettik, qoǵamdyq, bız­­nes qurylymdardyń kúsh-ji­ge­rin biriktirý qajet degen or­taq kelisimge keldi. Sonda ǵana jú­ıeli jumys oń nátıje berýge tıis.