Kádirbek Ábdiqadyruly bizge 1982 jyly Almaty kórkemsýret ýchılıshesiniń 2-3 kýrsynda oqyp júrgen kezimizde (Máskeýdegi bedeldi Sýrıkov ınstıtýtyn bitirgen kezi) sýret jáne kórkem grafıka pánderinen dáris oqydy. «Jaqsy ustaz – shákirt baǵy» demekshi, shynynda qazaq eliniń túkpir-túkpirinen kelgen, ónerde kózin jańa ashqan bóltirikter sııaqty ár úlgisin qunyǵa qabyldap, sýret álemine boılaı berdik. Aýyl balalarynyń aldynda bilikti de bilimdi, sózi men isi úılesken tulǵanyń turýy shákirttiń zor oljasy edi. Biz muny kezdeısoqtyq emes, peshenemizdegi jazý dep bildik.
Kórkem grafıka tásili – beıneleý óneri salasyndaǵy músin quıýdan keıingi mashaqaty mol, teris oıyp oń basatyn, kásibı qyr-syry adamnan shydamdylyq pen súıispenshilikti qatar qajet etetin kúrdeli janr. Tula boıy osy qasıetke ıe Kádirbek aǵaıymyz sol sırek amaldy árqaısysymyzdyń janymyzǵa senimdi túrde sińdire bildi. «Ustazy jaqsynyń ustanymy jaqsy» degen qanatty oı osyndaıdan týsa kerek.
Qoǵamdyq ortada rýhanııat kózi retinde kitap pen kórkem grafıkanyń baılanysy tonnyń ishki baýyndaı. Sol kitaptarǵa ıllıýstrasııa jasaý – halyq talǵamyn, túsinigin jetildirý degen sóz. Uly qalamgerlerdiń uly shyǵarmalary basylymdaryn bezendirý – qaı-qaı sýretshiniń de kásibı oljasy. Has sýretshiniń eńbegi ádebıet paraǵynyń arasynda jutylyp qalmaı, ádebıetpen qatar turǵan terezesi teń avtorlyq óner týyndysy retinde áleýetin kóterip, plastıkalyq til bitirip, ádebıetke shapan japqandaı oqyrmannyń úılesimdilik tanymyn, dárejesin arttyrady. Búginde qazaq aýyz ádebıetiniń jaýharlary tasqa basylyp, kórkem grafıka beınelegen sýrettermen tolyq sıpat alyp, halyqtyń rýhanı murasyna aınalyp otyr. Sýret bútin kitapsúıer qaýymdy salamattandyryp, estetıka-etıkalyq parasatyn qalyptastyrýǵa zor yqpalyn tıgizse, onyń bári – sýretshiler somdaǵan sony beınelerdiń qýaty. Mine, bizge osy oı-parasatty jas kúnimizden Kádirbek Ábdiqadyruly syndy ustazdarymyz sińirdi. Jaı sózben emes, qylqalam kúshimen.
Ult kitap álemine sýretpen jan bitirý – Kádirbek Kametov shyǵarmashylyǵynyń eleýli baǵyty. Muny kózi ashyq oqyrman jaqsy biledi. Álemdik deńgeıdegi qazaqtyń uly aqyny Abaı tulǵasyn somdaýda ataqty E.Sıdorkın, M.Qısamedınov sııaqty grafıka-sýretshileriniń qatarynda Kádirbek Kametovtiń qoltańbasy aıdan anyq.
HH ǵasyrdyń kúrdeli de jaýapty kezeńderinde qazaq qoldanbaly ónerinen beıneleý ónerine qadam basqan shaqta, eýropalyq dástúrdi tez jáne ornymen meńgerip, keneptegi keskindeme, grafıkalyq keskindeme syndy elıtarlyq janrlarǵa túren salyp, sýret óneri tarıhynda betburys jasalǵany – tarıhı fakt. Ábilhan Qasteev, Oral Tańsyqbaev, Áýbákir Ismaılov, t.b. atymen baılanysty rýhanı mádenıetimiz jańa serpinmen damı bastady. Ejelgi antıka zamanynan bastaý alǵan, myń jyldaǵan damý tarıhy men dástúri bar zaıyrly Eýropa elderinen kelgen bıik ónerdi qazaq sýretshileri jatsynbaı qabyldap, á degennen kásibı zańdylyqtaryn tez ıgerip, ıgi nátıje kórsete bildi. Árıne, bul óner tikeleı jetpeı, ekshelip-súzilip, keńestik ıdeologııanyń qurylymy men áleýmettik áýenin eskerip engen edi. Biraq talant pen izdeniske, sheshim men tapqyrlyqqa shek joq. Beıneleý óneri men keskindeme-grafıkadan bilim alǵan ult mamandary «alpysynshy», «jetpisinshi» jyldyqtar bolyp, beıresmı aıshyqtalyp, toptasyp, lek-legimen boı kórsete bastady. 80-jyldary ónerge at oınatyp kelgen býyn basynda K.Kametov, E.Tólepbaı, B.Túlkıevter turdy. Osy úsheýden keıingi býyn 90-jyldyqtar shyǵarmashylyǵyna, ıaǵnı bizdiń ónerimizge bulardyń áseri aıqyn.
Sonyń ishinde burynǵy odaq, respýblıka, keıingi TMD, túrki dúnıesi aıasynda tanymal Kádirbek Kametov – ónerdiń sara jolynda keıingi býyn men shákirtterine úlgili tulǵa, ónegeli ustaz.
Kádekeń bizge ustazyq etken soń, sózsiz yqpaly kúshtirek boldy. Sondaı-aq sýretshiniń shyǵarmashylyǵyn da, ózin de jaqyn tanydyq. Artyq sózge joq, minezi tik. О́zine de, stýdentterine de talapshyldyǵy men qaǵıdatshyldyǵy kóp jaǵdaıda kásibı jetilýimizge áser etti. Sondyqtan shyǵar, aǵa býynnyń da, orta býynnyń da, ózimizden keıingilerdiń de halyqaralyq kásibı ortadaǵy bedel-qurmetin kórip-bilgen saıyn ustazymyz úshin marqaıyp júremiz.
Al osy Máskeý syılap, Baký baǵalaǵan, Parıj tańdanyp, Vena qadirlegen Kádirbek Kametovtiń birde-bir memlekettik marapaty joq dese, senesiz be? Qazaqstanda qylqalam ustaǵany bar, ónerdi baǵalaıtyndar bar, rýhanııat salasy mamandary bar – bári «Kádirbek Kametovtiń ult beıneleý ónerindegi orny bólek» dep baǵalap jatsa, bul eldik úlken marapattyń negizi dep esepteımiz.
«Eshten kesh jaqsy», bardy baǵalaı bilgen – azamattyq. О́ner tulǵasyn, óner týyndysyn qadirleı bilý – ári saýattylyq, ári jaýapkershilik.
Sýretshi Kádirbek Kametov salǵan beıneler, keskindemeler, portretter HH ǵasyrdyń úzdik shyǵarmalary retinde mártebeli orynda tur. Bul – aqıqat.
Sembiǵalı Smaǵulov,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty, shákirti
