Munaı men metallýrgııa salasyndaǵy ilkimdi ister

Investısııa kólemi – 978 mln dollar

Premer-mınıstr Oljas Bektenov metallýrgııa jáne munaı hımııasy salalaryndaǵy iri jobalardy júzege asyrý máseleleri boıynsha keńes ótkizdi. Keńeske О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev pen Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov qatysyp, baıandama jasady. Sonymen qatar joba bastamashylary «Solidcore Resources» bas atqarýshy dırektory Vıtalıı Nesıs, «Tatneft» JAQ bas atqarýshy dırektory Naıl Maganov, «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Ashat Hasenov te sóz sóıledi.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy aıasynda Úkimet elimizdiń ónerkásiptik áleýetin arttyrý baǵytynda júıeli jumys júrgizip keledi. Bul rette tereń óńdeý tehnologııalaryn meńgerýge erekshe mán berilip otyr. Sonyń nátıjesinde jalpy ınvestısııa kólemi 19,5 mlrd dollardy quraıtyn, 8 myńnan astam turaqty jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin 17 iri joba irikteldi.

Keńes barysynda osy jobalardyń ishindegi bes iri bastamanyń iske asyrylý barysy týraly baıandaldy.

– Metallýrgııa jáne munaı hımııa­sy – ónerkásiptik ósim  qurylatyn, jumys oryndary ashylyp, qosylǵan qun qalyptastyrylatyn júıe quraýshy salalar. Qarastyrylyp otyrǵan jobalar Qazaqstannyń resýrstardy óndirýden bas­tap, jahandyq naryqtarda suranysqa ıe tolyqqandy ónim óndirýge kóshýin jedeldetedi. Sondaı-aq olardyń aınalasynda shaǵyn jáne orta bıznestiń keń ekojúıesin damytý mańyzdy áser etýi kerek. Biz árbir klasterdi logıstıka, jabdyqqa qyzmet kórsetý, qurylys, qaptama óndirisi jáne basqa da salalarda ondaǵan bıznesti tartý ortalyǵy retinde qarastyramyz, – dedi O.Bektenov.

Sol jobalardyń biri – Pavlodar oblysyndaǵy quramynda joǵary kómirtekti sýlfıdti altyn bar konsentrattardy óńdeıtin «Ertis gıdrometallýrgııalyq kombınatynyń» qurylysy. Kásiporyn jylyna 300 myń tonnaǵa deıin altyn bar konsentratty óńdep, Dore qorytpasy túrinde 15 tonnaǵa deıin altyn óndiredi. Jalpy ınvestısııa kólemi – 978 mln dollar. Kombınat iske qosylǵannan keıin 500 adamdy turaqty jumyspen qamtý josparlanyp otyr.

Berekeli bastama «Pavlodar» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda júzege asyrylyp jatyr. Qazir ınjenerlik izdestirý jumystary aıaqtalǵan. Ýaqytsha ǵımarattar men qurylystar jobasy boıynsha ekolo­gııalyq saraptamadan oń qorytyndy alynǵan.

Jylyna 735 myń tonna óndiredi

Atyraý oblysynda úsh iri munaı hımııasy jobasyn júzege asyrý josparlanyp otyr. Alǵashqy joba – býtadıen jáne onyń týyndy ónimderin óndiretin zaýyttyń qurylysy. Kásiporyn jylyna 305 myń tonna ónim shyǵarady. Investısııa kólemi 900 mıllıon dollardy quraıdy. 750 adam turaqty jumyspen qamtylady. Zaýytty paıdalanýǵa berý 2028 jylǵa belgilengen. Qazir bul joba boıynsha qytaılyq «China Tianchen Engineering Corporation» kompanııasymen birlesip keńeıtilgen bazalyq joba ázirlenip jatyr.

Ekinshisi – polıetılentereftalat shyǵa­ratyn zaýyttyń qurylysy. Muny «KMG PetroChem» kompanııasy iske asyrady. Kásiporyn jylyna 735 myń tonnaǵa deıin ónim óndiredi. Jalpy ınvestısııa kólemi – 1,5 mlrd dollar. Joba iske qosyl­ǵannan keıin 400 adam jumysqa tartylady.

Úshinshisi – polıetılen óndiretin ınte­grasııalanǵan gaz-hımııa kesheniniń ekinshi kezeńi. Bul keshen tolyq iske qosylǵanda jylyna 1 mln 250 myń tonna ónim shyǵara alady. Investısııa kólemi – 7,4 mlrd dollar. Kásiporynda 800 turaqty jumys orny qarastyrylǵan. 2029 jyly zaýyt tolyq jobalyq qýatyna shyqqanda, suranysqa ıe polıetılenniń 20-dan astam markasyn óndirý kózdelip otyr.

Sonymen qatar óńirde gaz-hımııa klasterin damytý aıasynda etan jáne propan gazyn bólý keshenin salý josparda bar. Bul nysan jylyna 1,6 mln tonna etan jáne 355 myń tonna propan bólip shyǵarady. Jobanyń quny 2,7 mlrd dollar dep baǵalanǵan. Qurylysqa daıyndyq jumystary júrgizilýde. Jobalaý aıaqtalǵan, saraptamadan oń qorytyndy alynǵan. Bul joba 400-den astam adamdy turaqty jumyspen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

5 200 adam turaqty jumyspen qamtylady

Budan bólek, keńes barysynda Shymkent munaı óńdeý zaýytyn keńeıtý jónindegi joba da talqylandy. Qazir zaýyt jylyna 6 mln tonna munaı óńdese, joba tolyq iske asqanda bul kórsetkish 12 mln tonnaǵa deıin artady. Joba elimizdiń munaı óńdeý áleýetin edáýir kóterýge múmkindik beredi. Sonymen qatar shamamen 5 200 adam turaqty jumyspen qamtylady. Investısııa kólemi 6 mlrd dollar dep baǵalanyp otyr.

Keńes barysynda Premer-mınıstr metal­lýrgııa men munaı hımııasy sala­syn­daǵy iri ónerkásiptik jobalardy júzege asyrý tek óńdeý salasynyń ósýi­ne ǵana emes, sonymen qatar otandyq óndirýshi­ler­diń ónimderi men qyzmetterine turaqty sura­nys qalyptastyrýǵa da áser etetinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul jobalar otan­dyq shaǵyn jáne orta bıznes úshin jańa múm­kindikter ashady, óndiristik tiz­bek­­ter­ge qatysý aıasyn keńeıtedi jáne jer­gi­likti ká­sip­oryndardyń belsendiligin arttyrady.

Sondaı-aq Premer-mınıstr mı­nıstr­­likterge, ákimdikterge jáne jaýap­ty vedomstvolarǵa barlyq jobalar­dyń jer­­gilikti jerlerde durys uıymdas­tyry­lýyn jáne iske asyrylýyn qatań baqy­laýǵa alýdy tapsyrdy. Energetıka, óner­kásip jáne qu­ry­lys, ulttyq ekonomıka mınıstr­lik­terine ár jobany belgilengen merzimde iske qosý úshin naqty sharalar qabyldaý mindetteldi.

Onyń aldynda, 12 mamyrda Premer-mınıstr Oljas Bektenov hımııa jáne metallýrgııa salalaryndaǵy iri ónerkásip jobalaryn júzege asyrý máseleleri bo­ıynsha keńes ótkizgen bolatyn. Bul keńes joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn óndiristik klasterler qurýǵa baǵyttalǵan jobalarǵa arnaldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, eksportqa baǵdarlanǵan óndiristi damytý jumystary júrgizilip jatyr.

– Osy sektorlardaǵy jańa jobalar qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýǵa, zamanaýı tehnologııalardy engizýge jáne básekege qabiletti klasterlerdi qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan ındýstrııalyq ósýdiń berik tuǵyryna aınalýy tıis. Olardyń aınalasynda shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndary, servıstik kompanııalar, logıstıkalyq ortalyqtar jáne zamanaýı ınfraqurylym belsendi túrde damýy kerek. Biz myńdaǵan jańa jumys ornyn qurýǵa, barlyq óńirdiń ekonomıkasyn jandandyrýǵa múmkindik beretin qýatty mýltıplıkatıvtik áserge senemiz, – degen edi O. Bektenov.

О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev qazirgi ýaqytta jalpy ınvestısııa kólemi shamamen 10 mlrd dollardy quraıtyn jáne 8 myń 700-den astam turaqty jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin bes iri bastama júzege asyryla bastaǵanyn baıandady.

Abaı oblysynda katodty mys balqytý zaýytynyń qurylysy júrip jatyr. Zaýyttyń qýaty jylyna 300 myń tonnaǵa jetedi. Jobanyń jalpy quny – 1,5 mlrd dollar. Bul kásiporyn Bozshakól, Aqtoǵaı jáne «Shyǵystústimet» ken oryndarynan jetkiziletin konsentratty óńdeýge baǵyttalǵan. Iske qosylǵannan keıin myńnan astam adam turaqty jumyspen qamtylady. Búgingi tańda joba Biryńǵaı ındýstrııalandyrý kartasyna engizildi. Infraqurylymǵa qosylý baǵytynda naqty sharalar atqarylyp jatyr.

Qaraǵandy oblysynda «Qarmet» kompanııasy óndiristi keńeıtý boıynsha aýqymdy jańǵyrtý baǵdarlamasyn júrgizip jatyr. Bul joba aıasynda mashına jasaý men avtomobıl óndirisi úshin jańa ónim túrlerin shyǵarý josparlanǵan. Jobanyń ınvestısııa kólemi 3,5 mlrd dollardy quraıdy. 2028 jylǵa deıin kásiporyn jyl saıyn 9 mln tonna kómir, 5 mln tonna temir keni konsentratyn jáne bolat óndirýdi josparlap otyr. 2 myń jańa jumys orny ashylady. Buǵan deıin júrgizilgen jumystar nátıjesinde 2024 jyly óndiristik qyzmet tolyq qalpyna kel­ti­rildi. Jabdyqtardy kúrdeli jón­deý aıaq­taldy. Qazirgi tańda 8 shahtanyń jeteýinde kómir óndirý jumystary júrip jatyr. Bul óndiris kólemin 7 paıyzǵa arttyrdy.

Qostanaı oblysynda SSKО́B kásipor­nynyń bazasynda jylyna 2 mln tonna ónim shyǵaratyn ystyq brıkettelgen temir zaýyty salynbaq. О́nim qura­myn­daǵy temirdiń úlesi 90 paıyzdan asady. Bul zaýyt metallýrgııa salasynda ekolo­gııa­lyq taza tehnologııalardy engizýge negiz­­deledi. Qazirgi ýaqytta halyqaralyq qarjy uıym­darynyń qatysýymen gaz jetkizý, ın­fraqurylymǵa qosylý jáne qarjylandyrý máseleleri pysyqtalyp jatyr. Jobanyń ınvestısııalyq quny – 1,2 mlrd dollar.

1 myń turaqty jumys orny qurylady.

Batys Qazaqstan oblysynda Satımola ken ornyn bazalyq alań etip, kalıı hlorıdin óndiretin baıytý-óndiristik keshen salynyp jatyr. Bul kásiporyn tórt kezeńmen iske qosylady. О́ndiristik qýaty jylyna 12 mıllıon tonnaǵa deıin jetýi múmkin. Qazirgi kezde burǵylaý jumystary júrgizilýde. Jer telimderi rásimdeldi. Taý jynystaryn muzdatý úderisi bastaldy. Syrtqy ınfra­qurylym qalyptasyp jatyr. Jobanyń jalpy quny 2,4 mıllıard dollardan asady.

Sondaı-aq Mańǵystaý oblysynda «KazAzot Prime» kompanııasy ammıak-karba­mıd keshenin salýdy josparlap otyr. Bul joba ishki naryqtaǵy mıneraldy tyńaıtqyshtarǵa degen suranysty qamtama­syz etedi. Joba iske qosylǵannan keıin 700 adam turaqty jumyspen qamtylady. Zaýyttyń iske qosylýy 2029 jylǵa josparlanǵan. Investısııa kólemi – shamamen 1,5 mlrd dollar.

Keńes barysynda zamanaýı ónerkásiptik klasterlerdi qalyptastyrý úshin keshendi kózqaras qajet ekeni aıtyldy. Oljas Bek­tenov jańa jobalar qosylǵan quny joǵa­ry ónim shyǵarýǵa, zamanaýı tehnologııa­lardy engizýge jáne básekege qabiletti ón­di­ris oshaqtaryn qurýǵa jol ashýǵa tıis eke­nin atap ótti. Onyń aıtýynsha, mun­daı ón­diristerdiń aınalasynda shaǵyn jáne or­ta bıznes, servıstik kompanııalar, logıs­tı­kalyq ortalyqtar jáne zamanaýı ınf­r­a­qurylym belsendi damýy qajet. Bul myń­­daǵan jańa jumys ornyn qurýǵa jáne óńir­lik ekonomıkany jandandyrýǵa jol ashady.

Premer-mınıstr memlekettik organ­darǵa jobalardy iske asyrýǵa sapaly qol­daý kórsetýdi tapsyrdy. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi men Ulttyq ekonomıka mınıstrligi barlyq jobanyń ýaqtyly júzege asýyn qamtamasyz etýge tıis.