Almaty Ortalyq Azııadaǵy eń iri týrıstik aımaqqa aınalady

Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev, «Báıterek» UBH» basqarma tór­­aǵasy Rýstam Qaraǵoıshın, taý shań­ǵysy ındýstrııasynyń álemdik jetek­shi kompanııalarynyń ókilderi: «Horwath HTL» (AQSh) seriktesi Sınısha Topalovıch, «Stem International» (Fransııa) bas dırektory Vınsent Tassar, «PGI management» (Andorra) pre­­zı­­­­denti Joan Vıladomat taý tý­rızmin damytý josparlaryn tanystyrdy.

Almaty taý klasterin keshendi damytý maqsatynda keshendi jospar ázirlendi, oǵan sáıkes Túrgennen Qaskeleńge deıingi keleshegi zor 3 basym aımaq – shyǵys, ortalyq jáne batys aımaqtary aıqyndaldy. Onda álemdik deńgeıdegi ınfraqurylym men halyqqa qoljetimdi 300-den 700 shaqyrymǵa deıingi taý shańǵysy trassalaryn salý kózdelgen. Bir ǵana ortalyq aımaqta kótergishter sanyn 16-dan 58-ge deıin kóbeıtý josparlanyp otyr. Mundaı sharalar nátıjesinde ótkizý qabiletin 5,6 esege – táýligine 6 myń adamnan 34 myń adamǵa deıin arttyryp, 10 myńnan astam jańa jumys oryndaryn ashylmaq. Almaty taý klasteri 2029 jylǵa qaraı Ortalyq Azııadaǵy jyl boıy jumys isteıtin eń iri týrıstik jobaǵa aınalady dep josparlanyp otyr.

Amerıkalyq «Horwath HTL» kompa­nııa­sy­nyń seriktesi Sınısha Topalovıch jospardy júzege asyrý Almatyny jyl boıyna jumys isteıtin, álemdegi jetekshi kýrorttarmen salystyrýǵa bola­tyn taý týrızmi baǵytyna aınal­dyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Strategııalyq maqsat – tabıǵat, bos ýaqyt, sport pen mádenıetti biriktiretin Almaty Mountains Destination biregeı týrıstik brendin qalyptastyrý. Basym baǵyttardyń biri – kórnekti týrıstik obektiler qurý, aspaly joldar júıesin, qonaqúı jáne sport ınfraqurylymyn damytý.

Premer-mınıstr Shymbulaq, Oı-Qaraǵaı, Pıoner, Qımasar jáne Býtakovka sııaqty ortalyq aımaqty damytý josparlarymen tanysty. Fran­sýzdyq «Stem International» kompanııa­synyń bas dırektory Vınsent Tassar qysqy týrızmmen qatar jazǵy ınfra­qurylymdy damytýǵa – velo jáne jaıaý júrginshiler joldaryn qalyptastyrýǵa, belsendi demalys oryndaryn, glampıng, etno-qonaqúıler nysandaryn salýǵa jáne ekologııalyq taza kólikti iske qosý­ǵa basa nazar aýdarylǵanyn atap ótti. Ornyqty damý standarttaryn, onyń ishin­de jańartylatyn energııa kózderin paıdalanýdy jáne qorshaǵan ortanyń sıfrlyq monıtorıngin engizý josparlanyp otyr.

«PGI Management» kompanııasynyń prezıdenti Joan Vıladomat jalpy uzyndyǵy 65 shaqyrymnan asatyn trassalary bar Qumbel shyńy men «Kók-Jaılaý» shatqalyn qamtıtyn taý shańǵysy kýrorty «Almaty SuperSki» tujyrymdamasyn tanystyrdy.

«Almaty SuperSki» jobasynyń jetekshisi Tomas Tor Iensen barlyq trassanyń jar­tysyna jýyǵy shańǵy tebýdi basta­ǵan jańadan úırenýshilerge arnalatynyn, bul jappaı shańǵy mádenıetin qalyp­tastyrýǵa jaǵdaı jasaıtynyn atap ótti.

– Turaqty damý – bizdiń kompanııanyń mańyzdy basymdyqtarynyń biri. Tabıǵat pen ekologııany saqtaýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinemiz. Sondyqtan qazý jumystaryn barynsha azaıtamyz, kótergishter men trassalar salý kezinde ekojúıeni buzbaı, tabıǵı landshaftty saqtaımyz. Biz taý shańǵysy kýrorty barshaǵa – balalarǵa, eresekter men múgedektigi bar jandarǵa qoljetimdi bolýy kerek dep esepteımiz. Kótergishter barlyq sanattaǵy adamdar paıdalana alatyndaı etip jasalady, – dedi Tomas Tor Iensen.

Tusaýkeserden keıin Almaty taý klas­teriniń damý perspektıvalary aıasyn­da pikir almasý ótti. Sarapshylar qaýy­­mynyń atynan «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Ulttyq shańǵy qaýymdas­tyǵy» bas hatshysy Asqar Ýálıev, «PANA ASIA» baı­qaý keńesiniń tóraǵasy Nurjan Nııa­za­lıev, «ECO Network» negizin qalaýshy, Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń jáne «ECOJER» qaýymdastyǵynyń múshesi Evgenıı Muhamedjanov sóz sóıledi.

Asqar Valeev jumys istep turǵan taý shańǵysy kýrorttarynyń, atap aıtqanda, Shymbulaqqa kelýshiler sanynyń shamadan tys artqanyn atap ótti, bul sport­shy­lardyń kásibı daıyndyq múmkindik­terin shekteıdi. Halyqaralyq jarystardy ótkizý, jattyǵýlar úshin zamanaýı ın­f­ra­qurylym qurý qajettigi atap ótildi.

– Kók-Jaılaý jobasy erekshe nazar aýdarýǵa laıyq. Ol ekologııalyq ornyqty damý qaǵıdattaryna, tabıǵı resýrs­tardy saýatty paıdalanýǵa negiz­delgen. Búginde búkil álem osy baǵyt­ta jyl­jyp keledi. Sońǵy talqylaý­dan ke­ıin «Kók-Jaılaý» jobasy toqtatyl­dy, biraq soǵan qaramastan biz búkil álem­de, ásirese, bizdiń óńirde úlken damý­dyń júrip jatqanyn bilemiz. Sheshý­shi qadam jasaıtyn ýaqyt jetti. Shym­bu­laq pen Oı-Qaraǵaı taý kýrort­taryn birik­tireıik, olardyń arasynda or­nalas­qan shaǵyn demalys oryndary­nyń bar­lyǵyn damytaıyq. Biz Almaty taý klas­terin, onyń ishinde «Kók-Jaılaý» jobasyn damytamyz, – dedi Asqar Valıev.

Nurlan Nııazalıev týrıster aǵyny­nyń artýy ekojúıeni saqtaýǵa, kelýshi­ler­diń jaılylyǵy men qaýipsizdigin qam­ta­masyz etýge, sondaı-aq tabıǵı aýmaq­tarǵa júktemeni birkelki bólýge múmkin­dik beretin zamanaýı jáne oılas­ty­ryl­ǵan sheshimderdi talap etetinin atap ótti.

Evgenıı Muhamedjanov taý klas­terindegi jo­balardy júzege asyrý kezin­de eko­logııalyq aspektilerdi eskerý qajet­­tigine toqtaldy. Barlyq úderistiń ashyq­t­yǵyn, tabıǵatty qorǵaý norma­lary­­nyń saqtalýyn, jurtshylyqpen ózara is-qı­myldy qamtamasyz etý mańyzdy.

Jıyndy qorytyndylaı kele, Premer-mınıstr Almaty taý klasterin damytýda usynylǵan tásilderdi de oń atap ótti. Memleket qurylys kezinde, sapa men baqylaýdy qamtamasyz etý, onyń ishinde ekologııalyq máseleler boıynsha jaýapkershilikti ózine alady. Infraqurylymnyń ınklıýzıvtiligine erekshe nazar aýdaryldy.

Búginde týrızm jáne saıahat sektorynyń álemdik IJО́-ge qosqan úlesi 10%-dan asady, ıaǵnı, 11 trln dollardan joǵary. Sondaı-aq 300 mln-nan astam adamdy jumyspen qamtamasyz etip otyr, ıaǵnı árbir tórtinshi jańa jumys orny – osy sektorǵa tıesili.

– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen elimizdi jańǵyrtý, onyń ishinde ekonomıkany ártaraptandyrý, shıkizatqa táýel­dilikten arylý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizilip jatyr. Qazirgi ýaqytta joǵary deńgeıde óńdelgen ónim óndirý boıynsha kóptegen ónerkásip­tik iri joba, sondaı-aq aýqymdy ınfra­qurylymdyq jobalar iske asyrylý ústinde. Osyǵan oraı, meniń oıymsha, týrızm salasynyń qarqyndy damýy baıqalady. Qazaqstan laıyqty týrıstik baǵyttardyń birine aınalýǵa múddeli. Onyń ústine bizde úlken artyqshylyq bar – bul bizdiń taýlarymyz. Álemdik sarapshylar Almatynyń taýlary álemdegi eń úzdik taýlardyń biri ekenin atap ótti. Sondyqtan taıaý jyldary álemdik deńgeıdegi bıik taýly demalys ornyn salý sharalaryn qolǵa alýdy kózdep otyrmyz. Qazir josparlar tanys­tyryldy. Keshendi josparda Almaty taý klasterin shyǵystan batysqa qaraı Talǵardan bastap Qaskeleńge deıin damytý kózdelgen. Jalpy, bul taýlardyń áleýeti bizge 700 shaqyrymǵa deıin shańǵy trassalaryn salýǵa múmkindik beredi. Memleket ınfraqurylymdy: kólik ınfraqurylymyn, joldar, kommýnıkasııalar, taý shańǵysy ınfraqurylymyn salý boıynsha shyǵyndardy óz moınyna alady. Sonda daıyn ınfraqurylymǵa bıznes pen ınvestısııa mindetti túrde keledi. Mamandardyń aıtýynsha, taý ınfraqurylymyna salynǵan 1 dollar kýrorttyq ınfraqurylymǵa 2 dollar jeke ınvestısııa tartady. Bul – ekonomıkamyzdy ártaraptandyrýǵa zor múmkindik. Atalǵan joba Almaty qalasy men Almaty oblysynyń ǵana emes, búkil elimizdiń ekonomıkalyq landshaftyn túbegeıli ózgertedi. Qazirdiń ózinde qurylysty jobalaý jumystary júrip jatyr. Mamandar isti ınfraqurylymy barynsha damyǵan Ortalyq aımaqtan bastaǵan jón deıdi. Ortalyq aımaq, óz kezeginde, qazir jumys istep turǵan Oi-Qaragai demalys aımaǵynan bastap, Pıoner, Býtakovka, Qımasar shatqaly, Shymbulaqpen baı­lanystyrýǵa múmkindik beredi. Shymbulaq damýdyń ekinshi kezeńin bastaı­dy. Biz bul jumysty muzdyqtarǵa jaqy­nyraq kóterilip, batysqa qaraı – Qumbel shyńy men Kók Jaılaý shatqa­ly­na deıin jetkizemiz. Bul – óte aýqymdy joba bolmaq,  – dedi Oljas Bektenov.

Búgingi tańda týrızm Almatynyń jalpy óńirlik óniminiń 3,9%-yn quraıdy, 83 myńnan astam adamdy jumyspen qamtamasyz etip otyr. 2024 jyly qala 2,3 mln-nan astam týrısti qabyldady, onyń 680 myńnan astamy – sheteldikter. Týrızm sektory ekonomıkasynda da turaqty ósim baıqala­dy: týrıstik qyzmet kórsetý kólemi 30%-ǵa, salyq túsimderi eki esege artty. Aýqymdy jobalardy júzege asyrý jáne zamanaýı ınfraqurylymdy qurý qala men elimizdiń óńirdegi jetekshi týrıstik ortalyq retindegi ustanymyn nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.

Almaty taý klasteri jyl boıy jumys isteıtin týrızmniń alǵashqy iri jobasy bolmaq. Týrızm jáne sport mınıstrliginiń málimetinshe, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Rıdder qalasynda taý shańǵysy kýrorttaryn odan ári damytý josparlanyp otyr.

Munda Medeý EKO parki kesheni tujyrymdamasy tanystyryldy. Joba Almatynyń halyq eń kóp keletin kórikti jerleriniń birin keshendi abattandyrýǵa baǵyttalǵan. Kelýshiler sanynyń boljamdy ósýin eskere otyryp, otbasylyq jáne belsendi demalys úshin tolyqqandy ınfraqurylymy bar zamanaýı landshafttyq saıabaq qurý kózdelgen.

Sonymen qatar Oljas Bektenovke zamanaýı týrızm ınfraqurylymyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jobalar usynyldy. «Gorelnık» kelýshiler ortalyǵy iske qosyldy jáne «Jumbaq Jol» jaıaý júrginshiler joly ashyldy. О́tkizý qabileti bar aspaly kópir salyna bastady. Kópirdiń júk kóterý qabileti 20 tonna, júrginshiler sany – táýligine 10 myń adam. Nysandy osy jyldyń shilde aıynda aıaqtaý jos­parlanýda. Sondaı-aq ınvestısııalyq jobany iske asyrý sheńberinde jaıaý júrginshilerge arnalǵan aspaly kópiri bar oqýshylardyń sport klýby, avtobýs­tarmen tasymaldaý kesheni, ESO Resort jáne qonaqúıler salynady.