QUQYQ BUZǴAN QURYQTALADY

Qazirgi tańda qoǵamdy qatty alań­datyp otyrǵan sybaılas jem­qor­lyq máselesi Qazaqstan Respý­b­lıkasy Prezıdentiniń jyl saıynǵy Joldaýynda jan-jaqty baıandalyp keledi. Onda Elbasy memlekettik or­gandardyń barlyq deńgeıinde sy­baılas jemqorlyqtyń túp tamyryn joıýǵa naqty mindetter júktep, ymyrasyz kúresti kúsheıtýdi atap kórsetedi. Jalpy alǵanda elimizde sybaılas jemqorlyq pen qylmystyń jáne quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýda “Memlekettik qyzmet týraly” Qa­zaqstan Respýblıkasynyń 1999 jyl­ǵy 23 qańtardaǵy Zańy, “Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly” Qazaqstan Respýblıkasynyń 1998 jylǵy 2 shildedegi Zańy, 2005 jyl­ǵy 3 mamyrdaǵy Qazaqstan Res­pýb­lıkasy memlekettik qyzmetshileriniń Ar-namys kodeksi áreket etedi. 2006-2010 jyldarǵa baǵyttalyp iske asyrylý ústindegi sybaılas jem­qorlyqqa qarsy baǵdarlama qazirgi tańda pármendi bolyp otyr. Baǵ­dar­lamanyń negizgi erejeleri sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi zańnamany, quqyq buzýshylyqtyń deńgeıin tómendetý boıynsha arnaıy sharalardy jetildirýge quqyq qorǵaý jáne sot júıesi qyzmetin ońtaı­landyrýǵa, azamattyq qoǵammen ózara áreketke, memlekettiń sybaılas jem­qorlyqqa qarsy saıasatyn nasıhattaý men halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Quqyq buzýshylyq pen qylmys­tyq faktilerge jáne olardy týdy­ratyn jaǵdaılar jasaýǵa jol bermeý maqsatynda salyq qyzmeti organ­darynyń qyzmetkerleri Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıteti tóraǵasynyń 2006 jylǵy 30 qyrkúıektegi № 474 buı­ryǵymen bekitilgen Salyq organdary qyzmetkeriniń kásibı etıkasy ko­deksiniń jáne Qazaqstan Respýblı­kasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıteti tóraǵasynyń 2007 jylǵy 26 jeltoqsandaǵy buıryǵymen bek­i­tilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń salyq qyzmeti organdaryndaǵy sy­baılas jemqorlyqpen kúres stra­tegııasynyń talaptaryn basshylyqqa alady jáne qatań saqtaıdy. Atalǵan strategııa salyq qyzmeti organdarynda sybaılas jemqorlyqqa tózbeýshilikti daǵdyǵa aınaldyrǵan joǵary tıimdi salyq qyzmetin qalyptastyrý boıynsha qaǵıdat pen bolashaqty baǵalaýǵa negizdelgen. Sondaı-aq Qazaqstan Respýblı­kasynyń keıbir zańnamalyq akti­lerine sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti odan ári kúsheıtý máseleleri boıynsha túzetýler engizilgen. Bul rette “Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sybaı­las jemqorlyqqa qarsy kúresti odan ári kúsheıtý máseleleri boı­ynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly” Qazaqstan Respýb­lıkasynyń 2009 jylǵy 7 jeltoq­sandaǵy № 222-IV Zańy tolyq jaýap bere alady. Zańnyń maqsaty – sybaılas jemqorlyqqa qarsy jáne kóleńkeli ekonomıkamen kúresti kúsheıtýge, quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin memlekettik qyzmetshilerdiń jaýap­kershiligin qatańdatýǵa baǵyttalǵan. Munymen qosa, tek quqyq qorǵaý organdarynyń ǵana emes, barlyq memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalardyń sapaly jáne tıimdi jumysy sybaılas jemqorlyq pen qylmys jasaý deńgeıin tómendetýdiń mańyzdy faktory bolyp tabylady. Salyq qyzmeti organdary salyq tóleýshilerdiń senimdilik deńgeıin arttyrý, memlekettik qyzmetshiniń jańa formasııadaǵy beınesin qa­lyptastyrý sııaqty strategııalyq min­detterin sheshý úshin únemi sy­baılas jemqorlyqtyń tynysyn taryltýǵa, ár qyzmetkerdiń sanasyna tıisti mindetterin adal atqarýdy túsindirýge jáne túp tamyrymen joıýǵa, qo­ǵamnyń jegiqurtyna qarsy baǵyttalǵan belgili bir is-sharalar júrgizedi. Kez kelgen salyq tóleýshi salyq organdary qyzmetkerleriniń zańsyz áreketterine qarsy júgine alatyn 8 (717) 237 68 03 senim telefony ju­mys isteıdi. Bul oraıda “Jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishterin qaraý tártibi týraly” Qazaqstan Respýb­lıkasynyń 2007 jylǵy 12 qańtar­daǵy № 221-3 Zańyna sáıkes beımá­lim ótinishter qaralmaıdy. Joǵaryda kórsetilgenindeı, sa­lyq organdarynyń ár qyzmetkeri sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamany oryndaýǵa mindetti ǵana emes, sondaı-aq ol salyq tóleýshi tarapynan nemese zańǵa qarsy ózge áreketterge ıtermeleý múmkindikterin joıý boıynsha qajetti sharalardy derbes qoldanýǵa mindetti. Qoryta aıtqanda, ár adam salyq organy qyzmetkeriniń de, salyq tóleýshiniń de zańǵa qaıshy kez kel­gen áreketi úshin zańmen belgilengen tártipte ákimshilik tártiptik, sondaı-aq qylmystyq jaýapkershilik kóz­del­gendigin umytpaýyn eskergeni jón. Arman RAHMATÝLLA, Astana qalasynyń Almaty aýdany boıynsha salyq basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary.