Egemendikpen eńse tiktegen jas memlekettiń óz rámizderi qabyldanar tusta, arnaıy jumys toby jasaqtalyp, eltańba, tý, ánuran jobalaryna baıqaý jarııalanǵan. Bul – 1992 jyldyń alǵashqy toqsany edi. Qanshama talanttar tóbe kórsetken tarıhı baıqaýda baǵy janǵan sáýletshi Jandarbek Málibekov osynaý mereıli sátti jadynan shyǵarǵan emes. Ol baıqaýǵa tashkentten qatysyp, 173-shi bolyp eskız joldaǵan. Avtordyń aıtýynsha, Eltańba ıdeıasy qazaq halqynyń tarıhy men mádenıetin tereń zertteýden týyndasa kerek. Ondaǵy shańyraq, ýyq, qanatty pyraq elementteri ulttyq bolmysty beıneleıdi.
«Ol kezde Samarqandaǵy halyqaralyq qordyń Ámir Temir sıtadeli jobasyna jarııalanǵan baıqaýǵa qatysyp jatyr edim. «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash») gazeti qolyma tıdi. Onda Qazaqstan rámizderine baıqaý jarııalanǵany jazylypty. Sol ýaqytta tarıhı arheologııalyq kitaptardy oqyp, tereń oıdyń jeteginde júrgen bolatynmyn. Barlyq qosymsha jobalardy jıyp qoıyp, Eltańbanyń syzbasyn syzýǵa kiristim. Onyń ıdeıasy bir aı ishinde oıyma keldi. Aqıqatynda qasıetti Otanyma, týǵan jerime degen perzenttik paryzym meni alǵa jeteledi. Sóıtip ózge elderdiń eltańbalaryn qaradym, zerttedim. Bizdiń mórimizde halqymyzdyń ata-babalary – saq, ǵun, túrik, qypshaqtan bastaý alatyn qansha myń jyldan asa tarıhy men mádenıetin kórsetýdi kózdedim. Osy maqsat mıymnyń bir túkpirinen oryn alyp, shyqpaı qoıǵanda qazaqtyń kúndelikti turmysta aıtylatyn «Shańyraǵyń bıik, bosaǵań berik, keregeń keń bolsyn!» degen tilekter sanamda qaıta jańǵyrdy. Osylaısha memleketimizdiń Eltańbasynda halqymyzdyń eń kıeli uǵymy shańyraqty beıneleýge beldi bekem baıladym. О́zbek memlekettik qala qurylysy mekemesindegi negizgi jumysymmen qatar baıqaýdyń talaptaryna saı Eltańbanyń maketin jasap, 1992 jylǵy sáýir aıynyń sońynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Keńesiniń keńsesine aparyp tapsyrdym. Jalpy, baıqaýǵa 293 joba tapsyrylypty. Solardyń ishinen meniń jobam jeńip shyqty», dep eske alady J. Málibekov.
Eltańbamyzdyń taǵy da bir avtory retinde Shot-Aman Ýálıhanovtyń esimi atalady. Ǵaryshker Toqtar Áýbákirov 1991 jyly ǵaryshqa ushqanda Ýálıhanovtyń Eltańba jobasyn ózimen birge ala ketken. Eltańba avtorymen rýhanı baılanysta bolǵan tuńǵysh ǵaryshker Sh. Ýálıhanov kózi tirisinde osy sátti tebirene aıtyp, «onyń jolyn sen ashtyń» dep rızashylyq bildirgenin eske alady. 1996 jyly Qazaqstan respýblıkasynyń jańa memlekettik eltańbasy boıynsha ótken baıqaýda Sáýletshiler odaǵynyń altyn medalin enshilegen Shot-Aman Ýálıhanov eldik nyshannyń ıdeıalyq jáne kórkemdik sheshimine eleýli úles qosqan.
Tól Eltańbamyz dóńgelek pishindi, kógildir tús aıasynda ornalasqan. Ortasynda — shańyraq beınesi bederlenip, odan kún sáýlesindeı taraǵan ýyqtar shanshylǵan. Shańyraqtyń eki jaǵynda – ańyzdardaǵy qanatty pyraqtar beınelengen. Joǵarǵy bóliginde – bes buryshty juldyz, tómengi bóliginde «Qazaqstan» degen jazý bar. Barlyq elementter altyn túspen kómkerilgen. Shańyraq – birlik pen tutastyqtyń, otbasy men Otannyń sımvoly bolsa, ýyqtar – árbir azamattyń elge qosqan úlesin bildiredi. Qanatty pyraqtar – erkindik pen qııaldyń, bolashaqqa umtylystyń belgisi. Al, bes buryshty juldyz – jarqyn bolashaqqa degen senimdi bildiredi.
Professor Serik Negımov Memlekettik rámizder uly dalamyzdyń eposy, sımvoly, fılosofııasy dep sıpattaıdy. Ol rámizderdiń árbir elementi tereń maǵynaǵa ıe ekenin, olardy túsiný arqyly ulttyq sana men rýhty nyǵaıtýǵa bolatynyn aıtady. Endeshe, Eltańba – halqymyzdyń tarıhy men mádenıetin, bolashaqqa degen úmitin beıneleıtin qasıetti rámiz, ulttyń rýhanı baılyǵy.
Almaty
