Sarapshylar da jasandy ıntellekt pen krıptovalıýta keleshektiń qos tiregine aınalyp kele jatqanyn aıtyp otyr. Árıne, túzeıtin, retteıtin máselesi de barshylyq. Máselen, aldaǵy ýaqytta JI tehnologııasyndaǵy tildik teńsizdik, ınfraqurylym tapshylyǵy men sıfrlyq qarjy júıesindegi qaýipsizdik túıtkilderi sheshimin tabýǵa tıis.
Sıfrlyq aktıvter revolıýsııasy
«Sıfrlyq aktıvter revolıýsııasy: Astana jahandyq qarjy kartasynda» atty paneldik sessııada sarapshylar krıptovalıýta, sıfrlyq teńge jáne qarjy ekojúıelerin retteýdiń bolashaǵy týraly pikir almasty. Jańa ıdeıalar men qaýipsizdik arasyndaǵy tepe-teńdik, jyldam modernızasııa men senimdilik arasyndaǵy teńgerim – osynyń bári qarjy tehnologııalary salasyndaǵy basty kún tártibine aınaldy.
Sıfrlyq aktıvter búginde qarjy salasynyń kelbetin túbegeıli ózgertip jatyr. Bir kezderi shettegi tájirıbe sanalatyn krıptovalıýta men blokcheın endi ekonomıkalyq damýdyń jańa tiregine aınaldy. Osy úrdisti eskere otyryp, elimiz de sıfrlyq qarjy naryǵynda óz ornyn bekemdeýge múddeli.
Krıptovalıýta aınalymy zańdastyrylady
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Madıevtiń aıtýynsha, buryn maınıng salasy úlken «sur aımaq» bolatyn, sáıkesinshe elektr jelisine túsetin salmaq ta joǵary boldy.
«Memleket tarapynan qatań retteý engizilgen soń, maınıng kompanııalary tirkeýden ótip, salyq tóleı bastady, arnaıy lısenzııa alady. Búginde salada «Binance» platformasy arqyly jumys isteıtin 10-nan asa resmı krıptoaıyrbastaý pýnkti bar. «CryptoCity» jobasy krıptovalıýta aınalymy zańdastyrylyp, pılottyq formatta qoldanylatyn alǵashqy qala bolmaq. Biz batyl bolýymyz kerek. Jańa nárseni synap kórmesek, naqty derek te, naqty sheshim de bolmaıdy. Eksperıment arqyly ǵana búkil elge taratýǵa bola ma, joq pa – sony túsinemiz», deıdi mınıstr.
«Ulttyq bank týraly» jańa zań nelikten óte mańyzdy?
Ulttyq bank tóraǵasynyń keńesshisi jáne sıfrlyq tehnologııalar jónindegi dırektory Bınýr Jalenov qarjy júıesin jańǵyrtýdyń basty maqsaty ashyqtyq pen senimdilikti arttyrý ekenin basa aıtty.
«Sıfrlyq teńge memlekettik qarjy shyǵyndaryn baqylaýda erekshe ról atqara alady. Memlekettik satyp alý kezinde sıfrlyq teńgeni qoldaný – revolıýsııalyq qadam. Árbir sıfrlyq tokenniń qozǵalysyn naqty belgileýge bolady. Sonda aqsha maqsatty túrde jumsalyp, jemqorlyq táýekelderin azaıtady. Bastama tek memlekettik sektorda qoldanylyp qalmaı, bolashaqta jekemenshik salada da kórinis tabýy kerek. Eń bastysy, aqsha aınalymynyń barlyq kezeńinde móldir baqylaý júıesin qalyptastyrý», deıdi.
Sarapshynyń aıtýynsha, tek sıfrlyq teńge nemese maınıngpen shektelip qalýǵa taǵy bolmaıdy. Búginde bas bank «Ulttyq bank týraly» jańa zań jobasyn ázirlep jatyr. Onda krıptoaktıvter naryǵyn damytýǵa qajetti retteý normalary men ekojúıeniń tehnıkalyq parametrleri eskeriledi.
«Biz Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy jáne TMD keńistigindegi krıptohabtardyń biri etýge umtylamyz. Ol úshin ekojúıe ashyq, zańnamasy naqty ári bızneske qolaıly bolýǵa tıis», dedi Jalenov.
Jahan JI-diń shynaıy demokratııalanýyna múddeli me?
Sessııa moderatory, «WIRED» basylymynyń ınnovasııalar jónindegi aǵa redaktory Djeremı Ýaıt búginde sıfrlyq alshaqtyqtyń burynǵydan da tereńdep kele jatqanyn aıtty.
«Bul alshaqtyq, ásirese, jasandy ıntellekt salasynda qatty seziledi. Realıstik turǵydan alǵanda, damyǵan elder damýshy memleketterge JI-di damytýǵa qajet ınfraqurylym men múmkindikterdi qarjylandyrady degenge senýge bola ma?» dep surady moderator. Oǵan jaýap bergen Amandıp Sıngh Gıll bul qaıyrymdylyq emes, ózara tıimdilikke negizdelgen qajettilik ekenin erekshe atap ótti.
«Eger jasandy ıntellektiniń shynaıy demokratııalanýyn qalasaq, onda ol ártúrli málimetter jıyntyǵyn qajet etedi. Bul úshin búkil álemdegi joǵary sapaly, tildik jáne mádenı turǵydan ártúrli derek kerek. Sonymen qatar ár aımaqtyń ózinde de daryndy mamandar bar. Mysaly, Afrıkada. Bul – ortaq paıda ákeletin jol», dedi ol.
JI-degi qazaqtildi derek álemdik kórsetkishten 2 000 ese az
Spıkerdiń aıtýynsha, damyǵan elderde moraldyq ári ekonomıkalyq turǵydan eskirip qalǵan qurylǵylar men ınfraqurylymdy damýshy elderge baǵyttaý – ınfraqurylym suranysyn teńgerýge múmkindik beredi. Sessııada aıtylǵan eń ózekti tustardyń biri kontent kedeıligi jáne tildik teńsizdik máselesi boldy. Amandıp Sıngh Gıll álemde shamamen 2,6 mıllıard adamnyń ınternetke qoljetimdiligi joq ekenin eske saldy. Onyń ústine, ınternetke qosylǵandardyń ózi kontentti tutynady, biraq ózderi kontentti sırek jasaıdy. Bul jahandyq deńgeıdegi «kontent tapshylyǵyn» týyndatyp otyr.
Odan da mańyzdy másele – JI júıeleri negizinen sanaýly tilderde ǵana damyp jatyr.
«Búginde JI modelderi 6-7 negizgi tildi ǵana qoldanady. Olardyń basym bóligi – aǵylshyn, keıbiri Batys Eýropa tilderi. Mysaly, túrik tilderi, sonyń ishinde qazaq tili málimetter bazasynda óte az qamtylǵan. Meniń estýimshe, bul tilder boıynsha derekter shamamen 2000 ese az», dedi BUU ókili.
