Jemqorlyqqa qarsy kúreste dáıektilik mańyzdy

Sondaı oqıǵanyń biri jýyrda Qaraǵandy oblysynda tirkeldi. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń málimetin­she, Qaraǵandy qalasy Álıhan Bókeıhan aýdanynyń soty ob­lystyq Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý departamen­tiniń basshysy D.Hamzınge jáne osy departamenttiń qarjy­lyq qamtamasyz etý bóliminiń basshysy K.Qashqynbaevqa qatysty úkim shyǵardy.

D.Hamzın Qazynashylyq depar­tamentiniń ǵımaratyn aǵym­daǵy jóndeý boıynsha oryndalǵan jumys aktisine qol qoıyp, 1 mln teńge kóleminde para alǵany úshin kináli dep tanylǵan. Sonymen qatar ol Q.Qashqynbaevpen birge olarmen úlestes adamdardy jalǵan jumysqa ornalastyrý arqyly 2,5 mln teńgeni jymqyrǵan. Bul eki azamatqa sáıkesinshe 55 mln jáne 25,4 mln teńge aıyppul túrinde jaza taǵaıyndaldy. Sondaı-aq olarǵa memle­kettik qyzmette jáne kva­zı­memlekettik sektor sýbek­tilerinde qyzmet at­qarý­ǵa ómir boıyna tyıym salyndy. Ázirge sot úkimi zańdy kúshine engen joq.

Mundaı óreskel quqyq buzýshylyq túrleri tek óńirlerde emes, Astananyń óz basynda da az tirkelip jatqan joq. Máselen, Aýyl sharýa­shy­lyǵy mı­nıstrligi Kadrlyq jáne ákimshilik qam­tamasyz etý depar­tamenti dı­rek­torynyń burynǵy oryn­basarynyń sottalýy – sonyń aıqyn aıǵaǵy.

Antıkordyń málimetinshe, Astana qalasynyń qylmystyq ister jónindegi aýdanaralyq soty atalǵan laýazymdy tulǵa B.Joltaıǵa qatysty úkim shy­ǵardy. Ol úlestes kompanııa­ny qyz­mettik kólikti jón­deýge zań­syz tartý arqyly laýa­zym­dyq ókilettikterin asyra paıda­lan­ǵany úshin kináli dep tanylǵan. Memleketke keltirilgen zalaldyń jalpy somasy – 3,2 mln teńge. Bul azamatqa da memlekettik qyzmette qyzmet atqarý quqyǵy­nan ómir boıyna aıyryp, 3,4 mln teńge kóleminde aıyppul túrindegi jaza taǵaıyndaldy.

Taǵy bir kóńilge qaıaý túsi­rer mysaldy densaýlyq saqtaý salasynan keltirsek dep otyr­myz. Ol – «Áleýmettik medı­sınalyq saqtandyrý qory» KeAQ basqarma tóraǵasy oryn­basarynyń qyl­­mysy áshkere bolyp, zań aldynda jaýap­kershilikke tartylýy.

Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń dere­ginshe, densaýlyq saqtaý júıesi – paraqorlyq táýekelderi kóp tirkeletin salanyń biri. О́ıtkeni keıingi 3 jylda bul salada 134 qylmystyq quqyq bu­zýshylyq oryn alyp, 57 adam sot­talǵan. Jaǵa ustatar­lyq jaǵ­daı! Mun­daı zańsyz­dyq­tar­dyń salda­rynan azamat­tar­dyń senimine nuqsan kelip qana qoımaı, medı­sınalyq qyzmet­ter tıim­di­l­i­giniń tómendeýine jáne memleket qarajatynyń maqsatsyz jum­salýyna ákelip soqqan.

Aıtalyq, jýyrda «Áleýmet­tik medısınalyq saqtandyrý qory» KeAQ pen onyń Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha fılıalynyń joǵary laýazymdy tulǵalarynyń qatysýymen sybaılas jemqorlyq shemasy ashylǵan edi. Qylmystyń isti tergeý barysynda quqyq bu­zýshylyqtyń bastaýy basqarma tóraǵasynyń orynbasaryna baryp tirelgen. Ol halyqqa medısınalyq qyzmet kórsetý úshin bólingen 400 mln teńgeden astam qarajatty júıeli túrde urlady dep kúdikke ili­nip otyr.

Qylmys medısınalyq uıym­­­­nyń «Damumed» aqpa­rat­­tyq júıesine mindetti áleý­met­tik medısınalyq saqtandyrý sheńberinde О́skemen qalasynyń tur­ǵyndaryna kórsetilgen qyz­metter týraly kórineý jal­ǵan má­limetter engizý jolymen jasal­ǵan. Iаǵnı ádettegideı is júzinde medısınalyq qyzmet­ter kór­se­tilmegen, biraq qaǵaz júzinde
30 myńnan asa adamǵa qyzmet kór­se­tilgen.

Sonymen qatar oǵan jeke medı­sınalyq mekemeniń ká­sip­kerlik qyzmetine zańsyz qatysyp, qordyń jymqyrǵan qarajatyn, onyń ishinde qymbat múlikti satyp alý arqyly zańdastyrdy degen aıyp taǵylyp otyr. Kúdikti sottyń sanksııasymen qamaýǵa alyndy. Qazirgi tańda tergeý amaldary jalǵasyp jatyr. Aıta ketsek, Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 201-babyna sáıkes ázirge tergeýge qatysty ózge aqparat jarııa etilmeıdi.

Elimizde jemqorlyqtyń qulaǵy qyltııatyn kúmándi jobalar men jumystar az emes. Olar jiti tekserip, zańdy sheshim qabyldaýdy talap etedi. Jýyrda Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Qoǵamdyq keńe­siniń Atyraý qalasynda ótken kezekti kóshpeli otyrysynda oblys­taǵy osyndaı birqatar ózekti másele talqyǵa salyndy.

Is-sharaǵa agenttiktiń tóraǵasy Ashat Jumaǵalı, Atyraý obly­synyń ákimi Serik Shapkenov, quqyq qorǵaý jáne memlekettik organdardyń, sondaı-aq iri kvazımemlekettik kompanııalar, onyń ishinde «QazMunaıGaz» UK» AQ basshylary qatysty.

Májilis depýtaty, Qoǵamdyq keńes tóraǵasy Marat Báshimov júrgizgen is-sharada óńirdiń sybaılas jemqorlyq táýekelderi kartasy men «Bızneske jol» jobasyn iske asyrý, sondaı-aq jergilikti atqarýshy organdar men kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamany saqtaýy sekildi ózekti máseleler qaraldy.

A.Jumaǵalıdyń aıtýynsha, oblys turǵyndary aýyzsý men aýanyń sapasyn jaqsartý, áleýmettik qamsyzdandyrý, sondaı-aq ınfraqurylymdy damytý máselelerin birneshe ret kótergen. Sonyń ishinde joldyń jaǵdaıy – qoǵamdy alańdatqan ózekti máseleniń biri. Máselen, eldiń kólik-logıstıkalyq áleýetin damytýda sheshýshi ról atqaratyn «Atyraý-Astrahan» avtojolyn jóndeý jumystarynyń alty jylǵa sozylýy jergilikti jurttyń yǵyryn shyǵaryp otyr.

Qoǵamdyq keńes músheleri densaýlyq saqtaý jáne bilim berý nysandarynyń jetispeýshiligine, ekologııanyń jaı-kúıine, son­daı-aq bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligine nazar aýdardy. Bul máseleniń barlyǵy ádette sybaılas jemqorlyq faktorlarymen baılanysty, ony joıý keshendi jáne júıeli sharalardy qabyldaýdy talap etedi.

Antıkor basshysy Sybaılas jemqorlyq táýekelderiniń kartasy – quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne olardy boldyrmaý maqsatynda erte áreket etý quraly retinde qoldanylýy qajet ekenin atap ótti. Bul tetiktiń tıimdiligi bılik, qoǵam jáne bıznes ókilderiniń ashyq ári syndarly ózara is-qımylyna tikeleı baılanysty.