Aqyn óz-ózimen qalǵan sátterde «ımanı minezden aýytqyǵam joq pa, bireýdi renjitip almadym ba, jaqsy adam bola aldym ba?» degen oı-tolǵamǵa jıi túsip, hakim Abaı aıtpaqshy, «óz-ózine jıi esep berip», ary aldynda san tolǵanysqa túsetinin jyrlarynan jete uǵyndyq. Mysaly, «Jaqsy adamdy izdeý» atty óleńinde:
«О́mirdiń aldy-artyn kim baqpaǵan,
Qupııasyn jasyrdy jumbaq ǵalam.
Renjitip qoıǵam joq pa bireýdi dep,
Ar-uıatymnyń aldynda kúnde aqtalam», dep tolǵanady.
О́leńdegi erekshelik, aqyn ózgege qurǵaq aqyl aıtpaıdy, óz boıyndaǵy ar-uıatyna júgine otyryp, qalaı bolý kerektigin meńzep, ózgeshe jol nusqaıdy. Keı-keıde jalǵan sóılep, ótirik, ósek aıtyp, t.b. qalatyn pendelik jat ádetti oı eleginen ótkize otyryp, «...Zııany joq desek te,/ О́tirik kórsem dir ettim,/ Ý turǵandaı kesede/» degen jyr joldary arqyly beıneli, tyń obrazben kesteleıdi. Bul óleńder aqynnyń azamattyq únin tanytary anyq.
Bolat Áshimulynyń jańa týyndysy aýmaly-tókpeli ómirge, zymyraǵan ýaqytqa degen jańasha kózqarasqa toly, zamandastar áreketin ózgeshe paıymdap, kórkem tilmen óre otyryp, fılosofııalyq oı túıýimen erekshelenedi. Atap aıtsam, qazirgi kezeń adamy úshin eń baǵalamaı júrgen qundylyǵymyzdyń biri – ýaqyt! Aqyn osy qundylyqqa qatty den qoıǵan, ýaqytqa asa mán berý keregin meńzep, osy taqyrypta «Ýaqyt týraly», «Ýaqyttyń quny», «Ýaqyt týraly oı», «Ýaqytqa ýáj», «Taǵy da ýaqyt týraly», t.b. birneshe óleń jazǵan. Mysaly:
«Sanap kór syrǵyǵan jyl, ótken aıdy,
Tań jym-jylas, keshi batty, qas qaraıdy.
Ýaqyt bilmes tosýdy, aıaldaýdy,
El uıqyǵa ketti dep toqtamaıdy» («Ýaqyttyń quny»).
Nemese:
«Ýaqyt ótip barady kúıbeńmenen,
Sharýań qaldy qanshama úlgermegen.
Bir qarasań, kól-kósir ýaqyt tegin,
Tegindi syılap adam úırenbegen» («Ýaqyt týraly»). Ashy shyndyq, aqyn tolǵaǵandaı, «ýaqyt tegin» bolǵan soń ba, onyń qadirin bile bermeımiz.
Qazaq poezııasynda ózindik úni, óz joly bar, jyrsúıer qaýymnyń ystyq yqylasyna bólengen aqyn oralymdy oı, tegeýrindi túıin, názik sezimge qurylǵan lırıkalary arqyly adam janynyń jumbaq qyrlaryn tap basyp, oı-tolǵanysyn ádemi mánermen jetkizedi. О́mir, tirshilik, ýaqyt ıirimderi, zamandastar taǵdyry onyń poezııasynyń altyn arqaýyna aınalǵanyna kóz jetkizdik.
Al endi:
«...Qaǵazǵa túsken jyr – tańbalarym,
Júrekke kóshse bolǵany», degen óleń joldaryn oqyp, aqyn jan dúnıesiniń tylsym syryn uqqandaımyz. Jaýhar jyrlardan ómiriniń mánin aıqyn ańǵarǵandaımyz. Qoryta aıtqanda, jańa jyr kitaby oqyrman janserigine aınalyp qana qoımaı, ondaǵy jasyn jyrlar poezııaǵa qushtar júrekterge kósherine bek senemiz.
Nurlan QALQA
