О́tken aptada Prezıdenttiń baspasóz qyzmeti: «Memleket basshysy halyqtan kelip túsken kóptegen shaǵymǵa baılanysty Alakól mańyndaǵy áıgili týrıstik aımaqtyń demalýshylardy qarsy alýǵa daıyndyǵy tómen ekenine Úkimettiń nazaryn aýdardy. Atap aıtqanda, qajetti týrıstik ınfraqurylym, qyzmet kórsetý men qaýipsizdik laıyqty deńgeıde qamtamasyz etilmegen. Úkimetke qysqa merzim ishinde eldegi barlyq týrıstik baǵyttyń jaǵdaıyn retke keltirip, olqylyq jibergen laýazymdy tulǵalardy jaýapkershilikketartýdy tapsyrdy», degen edi.
Rasynda buǵan deıin jınalyp qalǵan bir túıtkildiń bary jasyryn emes. Birinshi kezekte, sanıtarlyq talaptardyń saqtalmaýy alańdatady. Kól mańyndaǵy demalys úıleri jobalyq-smetalyq qujattamaǵa saı salynbaǵan. Kóbi retsiz ornalasqandyqtan, káriz júıesine qosylmaǵan. Aramsý ár mekemeniń jeke qazǵan shuńqyrlaryna quıylady. Sol shuńqyrlar tolǵan jaǵdaıda, las sý tikeleı Qabanbaı aýylynyń káriz tógetin ornyna baǵyttalady. Al ol óz kezeginde belgilengen normadan asyp túsetinin aýyl turǵyndary birneshe jyldan beri aıtyp keledi. Keıbir septıkterden shyqqan aram sý tikeleı kólge quıylýy múmkin degen qaýip bar. Ekinshiden, jaǵajaı boıynda bıodárethanalar jetkiliksiz. Demalýshylar sanyna shaqqanda sanıtarlyq toraptardyń sany syn kótermeıdi. Úshinshiden, qoqys máselesi de ózekti. Kól jaǵasynan jınalǵan qaldyqtar Qabanbaı aýylyndaǵy polıgonǵa jetkiziledi. Alaıda onyń ózi belgilengen qýatynan asyp túskeni, tipti beıbereket, ruqsatsyz qoqys tastaıtyn oryndar paıda bolǵan.Tórtinshi mańyzdy jaıt – elektr qýaty. Qazir demalys oryndary Qabanbaı aýylynan tartylǵan jelige táýeldi, biraq ol aýyldyń óz qajettiligin áreń ótep otyr. Týrıstik ınfraqurylymnyń damýyna bul da kedergi. Sonymen qatar mamandar aralda uıa salatyn relıkt qustardyń sany jyldan-jylǵa azaıyp bara jatqanyn da eskertip keledi. Bul máseleler bıyl ǵana týyndaǵan joq. Alakól jaǵalaýy 2018 jyldan beri kúrdeli jóndeý kórmegen.
Abaı oblysynyń jańadan taǵaıyndalǵan ákimi bıyl naýryz aıynan beri týrıstik aımaqqa úsh márte baryp, jaǵdaımen tanysqan. Nátıjesinde, jaǵalaýdy retke keltirýge, kóktemde Arbat alańyn jóndeýge, jańa qoǵamdyq keńistik qurýǵa 658 mln teńge kóleminde qarajat bólindi, keıin qosymsha 300 mln teńge qarastyryldy. Alakóldiń jaǵasynda kúnine 15-20 myń adam demalady. Byltyr bir maýsymda shıpaly sýǵa túsken týrıst sany 2 mıllıonǵa jýyqtaǵan. Bıyl elimiz ben alys-jaqyn shetelden keletin demalýshylardyń sany byltyrǵy kórsetkishten de asady degen boljam bar. Sarapshylar bólgen qarajattyń Alakól jaǵalaýynyń tozǵan ınfraqurylymyn túbegeıli jańartýǵa, joǵaryda atalǵan problemalardy túgel sheshýge jetkiliksiz degen pikirde.
141,6 mln teńgege Kabanbaı aýylynda órt sóndirý deposynyń qurylysy, 57,7 mln teńgege kól jaǵalaýynda qutqarý stansııasy salynady. Taǵy 100 mln teńge týrıstik aýmaqty damytýdyń bas josparyn ázirleýge baǵyttalǵan. Bıyl jaǵajaı aýmaǵynda 25 kıim aýystyrý kabınasy, 100 qoqys konteıneri, 2 bıodárethana, 10 sanıtarlyq torap ornatylyp (sany 18-ge jetedi), jeti pırstiń úsheýi salyndy. Jaryq túsirilip, qutqarý munaralary qoıyldy. Arbat aýmaǵynda tazalyq jumystary ár 30 mınýt saıyn, al jaǵalaýda kúnine úsh ret júrgiziledi. Abaı oblysy ákimdiginiń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, Alakól jaǵasynan kúnine 10 tonna turmystyq qatty qaldyq shyǵady.
Alakól – elimizdegi birden-bir shıpaly kóldiń biri. Onyń ekologııalyq jáne týrıstik mańyzyn eskere otyryp, bul máseleni tek oblys deńgeıinde emes, Úkimet aıasynda qarastyrý qajet degen oı jıi aıtylady. Kóldiń biregeıligin saqtaý – ulttyq deńgeıdegi mindet bolýǵa tıis.
Osyǵan oraı, Memleket basshysynyń ózi Alakól ahýalyn nazarǵa alyp, premer-mınıstr Oljas Bektenovke máselege qatysty birqatar eskertý berip, jaǵdaıdy retteýdi tapsyrdy. Premer-mınıstrdiń orynbasary Ermek Kósherbaev pen Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov berilgen eskertýlerdi jedel joıý maqsatynda Alakól jaǵasyna jetti.
Úkimettik delegasııa Abaı jáne Jetisý oblysyndaǵy Alakól jaǵasyndaǵy kýrorttyq óńirlerge kóshpeli jıyn ótkizip, tekseris júrgizdi. Jaýapty mamandar joǵaryda biz aıtqa máselelerdiń baryna kóz jetkizip, týrısterdiń shaǵymy oryndy ekenin paıymdady. Keıbir jaǵajaılarda sanıtarııalyq-gıgıenalyq toraptar, dýsh kabınalary, qoqys jáshikteri, arnaıy belgiler men qorshaýlar joq; sý kólikterine baqylaý jetkiliksiz; qutqarý munaralary men aqparattyq quraldar tapshy. Qaýipsizdikke qoıylatyn negizgi talaptar saqtalmaı otyr.
Ermek Kósherbaev pen Erbol Myrzabosynov Abaı oblysyna jasaǵan jumys saparynda Alakól ınfraqurylymyn jańartyp, máseleni sheshý úshin jańa joba jóninde talqylaý jasady. Basty nazardydemalýshylardyń qaýipsizdigine aýdaryp otyr. Qazir bul aýmaqta órt sóndirý orny men qutqarý beketiniń qurylysy bastalyp ketken. Sonymen qatar elektr energııasy tapshylyǵyn sheshý úshin jańa «Alakól» qosalqy stansasy men joǵary kerneýli jeliler qurylysyna jobalar daıyndaldy. Qurylys jumystary 2026 jyldyń qazan aıynda aıaqtalady.
«Halyqqa eń qajeti – qarapaıym, yńǵaılyjaǵdaı jasaý. Mysaly, qoqys jáshikteri, kıim aýystyratyn oryn, ájethanalar. Qaýipsizdik jaǵynan – baqylaý munaralary. Bul máseleler boıynsha ákimdikterge naqty tapsyrmalar berildi. Olar bul kemshilikterdi qysqa merzim ishinde túzeýge tıis. Búginde biz halyqqa qarapaıym ári qaýipsiz demalys jaǵdaıyn jasaýymyz kerek»,deıdi Týrızm jáne sport mınıstri.
Mınıstr birqatar kýrortty óńirde qyzmet kórsetý deńgeıi zaman talaptaryna saı kelmeıtinin, «Týrıstik qyzmet týraly» Zańǵa mindetti standarttar engizý, ókilettikterdi keńeıtý jáne ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan túzetýler ázirlep jatqanyn jetkizdi.
«Týrızm – ekonomıkanyń mańyzdy qozǵaýshy kúshteriniń biri. Sondyqtan osy salada naqty, júıeli qadamdar qajet. Jańa ózgerister otandyq jáne sheteldik týrıster úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beredi», dedi E.Myrzabosynov.
Sapar barysynda tabıǵı faktorlar da nazardan tys qalmady. Máselen Balqash kólinde sý deńgeıi turaqty bolǵanymen, Alakólde jıi qubylyp turady. Bul jaǵalaý syzyǵynyń aýytqýyna jáne ınfraqurylymdardyń oryn almastyrýǵa májbúr etedi. Ermek Kósherbaev jańa nysandardy salý kezinde tabıǵı faktorlardy esepke alyp, ǵylymı jáne ınjenerlik esepteý qajet ekenin aıtty.
Úkimettik delagasııa tekseristen soń jergilikti atqarýshy organdarǵa jaǵajaı aýmaǵyndaǵy sanıtarııalyq jabdyqtaýdy kúsheıtý, qaýipsiz shomylý aımaqtaryn naqty belgilep, arnaıy belgiler jelisin uzartý, kıim aýystyratyn oryndar, dýsh kabınalary jáne basqa da abattandyrý elementterin ornatý múmkindigin qarastyrýǵa qatysty birneshe tapsyrma berdi. Alakól jaǵasyndaǵy kemshilikterdi joıýǵa naqty merzim belgilendi. Al mınıstrlik tapsyrmalardyń oryndalýyn qaıta tekseredi. Týrıstik demalystyń sapasy men qaýipsizdigi Úkimet pen Mınıstrliktiń udaıy baqylaýynda bolmaq.
Abaı oblysy
