Bolǵan ana – Shyńǵys hannyń nemeresi, uly Joshy hannyń týǵan qyzy. Qańly eliniń hany Syǵanaq-teginniń áıeli bolǵan. El aýzynda saqtalǵan ańyz-áńgimelerge qaraǵanda, toqsan jasqa kelip kóz jumǵan ári artynda kóp urpaq qalǵan. Jubaıy Syǵanaq-tegin ómirden ótkennen keıin onyń ornyna el bılegen.
Máshhúr Júsip Kópeıuly «Burynǵy zamanda Túrkistanda Talmas ata degen áýlıe bolǵan. Báıbishesiniń aty – Bolǵan, toqalynyń aty – Beleń. Kenje toqalynyń aty – Aqbıkesh. Bolǵan ana Sarysýdyń bas jaǵynda, Beleń ana Sarysýdyń aıaq jaǵynda, Aqbıkesh Qarataýda qonystanǵan», dep jazady. Bolǵan ana musylmandyq joldy ustanǵan parasatty áıel eken. Onyń mazaryna baryp bala surap, emine shıpa tilep keletin jurt kóp.
1990 jyly Almaty arhıtektýra jáne qurylys ınstıtýtynyń ekspedısııa jetekshisi Eskendir Báıtenov zerttegen keseneniń qasbeti arqaly, portaldy kirer aýzynyń aınalasy qýystana, qabyrǵanyń órnegi retinde qalanǵan. Kúıgen kirpishterde rý tańbalary salynǵan. Bólmeniń tómengi sharshy bóliginiń kúmbez sheńberine óter tusyndaǵy buryshtary arqaly trompty tásilmen órilgen.
2018 jyly arheolog Aıbar Qasenalın kesenege arheologııalyq zertteý jumysyn júrgizdi. Qazba jumysy barysynda keseneden jádigerler tabyldy. Atap aıtqanda, altyn tostaǵan, jibek matadan tigilgen shapan, er-toqym, qarý-jaraq, taǵy basqa jádigerler. Tabylǵan jádigerler Altyn orda dáýirinen habar beredi.
«Ulytaý» ulttyq tarıhı-mádenı jáne tabıǵı mýzeı-qoryǵynyń ekskýrsııa jetekshisi Qymbat Talǵatbekqyzy: «Ańyzdarda Bolǵan anany Alasha hannyń kelini dep te aıtady. Arheolog Aıbar Qasenalın arheologııalyq qazba jumystarymen qatar, zerthanalyq taldaý jasalǵanyn aıtady. «Bolǵan ana Joshy hannyń qyzy ma, álde kelini me?» degen saýaldy anyqtaý barysynda Japonııa men Ulybrıtanııada Bolǵan ana súıegine genetıkalyq zertteý jasaldy. Saraptamanyń aldyn ala nátıjesi boıynsha Joshy hannyń qyzy degen boljam bar. Qazirgi tańda mýzeıge antropologter men músinshiler jasaǵan Bolǵan ana beınesiniń jańǵyrtpasy qoıyldy», deıdi.
Ulytaý oblysy
