KEDENDIK RESIMDEÝ JOIYLDY

Ústimizdegi jyldyń maýsym aıynyń aıaǵynan bastap Keden odaǵy qyzmeti týraly halyqqa jan-jaqty tolyqqandy túsinik beretin QR QM KBK call – ortalyǵy jumysyn bastady. Bul týraly keshe Kedendik baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary О́.Beıisbekov habarlady. Qazir Keden odaǵy týraly alyp-qashpa áńgimeler kóp. Biraq ómir shyndyǵy atalǵan odaqtyń oǵan qatysatyn elderge bereri mol ekendigin kúnnen kúnge aıqyndaı túsýde. Al qarapaıym azamat­tar­dyń jańa odaq týraly suraq­tarynyń bolýy oryndy. Mine, halyqtyń osyndaı kókeıkesti suraqtaryna naqty jaýap alý úshin joǵaryda atalǵan ortalyq qyzmet kórsetýge kiristi. Kez kelgen adam Keden odaǵy týraly ózin tolǵan­dyrǵan suraqtaryn nemese Keden odaǵy kodeksiniń erejeleri bu­zylǵandyǵyn baı­qa­ǵan jaǵdaıda bul týraly má­li­metterdi osynda joldaýyna bol­a­dy. Keden odaǵyn qalyptastyrý 2009 jylǵy 9 maýsymda Úkimet basshylary deńgeıinde Memle­ketaralyq keńes belgilegen kezeń men merzimge sáıkes júrgizilýde. Keden odaǵy – bul biryńǵaı kedendik aýmaqty kózdeıtin taraptardyń saýda-ekonomıkalyq yqpaldastyǵynyń nysany bolyp tabylady. Aıta ketý kerek, onyń aıasynda, ıaǵnı taýarlardyń ózara saýdasynda kedendik baj jáne eko­nomıkalyq shekteýler qolda­nylmaıdy. Sondyqtan bul oraıda taraptar biryńǵaı kedendik tarıfti jáne úshinshi eldermen saýdany retteýdiń birtutas sha­ralaryn qabyldaıdy. Keden odaǵyn qalyptastyrý 2007 jylǵy 6 qazanda “Keden odaǵynyń biryńǵaı kedendik aýmaǵyn qurý jáne qalyptastyrý týraly shart­qa” jáne 2009 jylǵy 19 jel­toqsanda “Belarýs Respýb­lı­kasynyń, Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń jáne Reseı Federa­sııa­synyń Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistigin qalyptastyrý jónindegi is-qımyl josparyna” qol qo­ıylýdan bastaý alǵan edi. Sonyń negizinde onyń strategııasy men aldaǵy kezeńderi belgili boldy. Atap aıtqanda, bastapqy aldyn ala kezeń – 2010 jylǵy 1 qańtarǵa deıin boldy, ony óttik. Sodan keıingi kezeń, ıaǵnı birinshi kezeń – 2010 jylǵy 1 shildege deıin bolatyn, ony da artqa tastadyq. Sóıtip, mine, Keden odaǵynyń 2011 jyldyń 1 shildesine deıin sozylatyn ekinshi kezeńine de aıaq bastyq. Al 1 shildeden bastap jańa Keden kodeksi qoldanysqa engizilip, soǵan baılanysty ishki shekarada ózara saýdada kedendik resimdeý joıyldy. Biraq, kedendik baqylaý Reseı jáne Qazaqstan jaǵynda da ázirge qalatyndyǵyn esten shyǵarmaǵan jón. Onyń ózindik tártibi belgilengen. Keden odaǵynyń ekinshi kezeńi aıaq­talǵanda kedendik baqylaý toly­ǵymen alynyp, shekara qyzmeti qalady. Qazir sol 2011 jyldyń 1shildesine deıin bekitilgen josparǵa sáıkes kedendik jáne memlekettik baqylaýdyń basqa túrlerin syrtqy shekaraǵa aýys­tyrý máseleleri qarasty­rylyp jatyr. Sanıtarlyq, fı­tosanı­tar­lyq jáne veterı­narlyq baqylaý salasyndaǵy, sondaı-aq tehnı­ka­lyq retteýde ruqsat berý qu­jat­ta­ryn ózara taný júzege asyrylatyn bo­lady. Osylaısha EýrAzEQ atal­ǵan memleketteriniń Keden odaǵy jumys isteýiniń negizgi tetigi qol­da­nysqa engiziledi. Sóıtip, 2011 jylǵy 1 shildede Biryńǵaı keden aý­maǵyn qalyptastyrýdy aıaqtaý josparlanyp otyr. Aleksandr TASBOLATOV.